25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగుకథ విశ్లేషణ-20(1)

2005 సంవత్సరంలో ఉత్తమ కథగా ఎంపికయిన వివినమూర్తి కథ జ్ఞాతం. ఈ కథ చదువుతూంటే ఇది ఉత్తమ కథగా ఎలా ఎంపికయిందో అర్ధం కాక పోవటమేకాదు, అసలు కథకుండవలసిన లస్ఖణాలేమిటి? అన్న ప్రశ్న కూడా కలుగుతుంది. కేవలం రెండు మూడు పాత్రలు వాటినడుమ సంభాషణలు వుంటే అది కథ అది కథ అయిపోతుందా? ఉత్తమ కథ అయిపోతుందా? అన్న ప్రశ్న,వివ్నమూర్తి మొదటి కథ చదివినప్పుడు కలిగిన సందేహం, ఈ కథ చదివేసరికి వృక్షమై కూచుంటుంది.
ఇందులో కూడా పాత్రలున్నాయి. అసంబద్ధమయిన సంఘటనలున్నాయి. అర్ధము, ఔచిత్యము లేని సంభాషణలున్నాయి. ఎలాంటి లాజిక్ లేని వాదనలు తీర్మానాలు ఉన్నాయి. ఇది ఉత్తమ కథ!!!!!
వసుధ మోహన్రావు భార్యా భర్తలు. వారిది కులాంతర వివాహం. మోహన్రావు దళిత ధ్వని అనే పత్రిక నడుపుతూంటాడు. వాళ్ళబ్బాయి సౌమ్య అనే అమ్మాయిని ఇంటికి పిలుస్తాడు. ఆమె అగ్రవర్ణానికి చెందింది. సుమన్ తండ్రి దళితుడని తెలిసి వాళ్ళవాళ్ళు పెళ్లికి ఒప్పుకోరు. కానీ, అమ్మాయి చస్తాననటంతో వాళ్ళు ఒప్పుకుంటారు. ఇదీ కథ. ఇదేం కథ అంటరా? ఇంతటితో అయిపోలేదు. ఈ కథలో తెలివి ఏమాత్రం కనబడని తెలివయిన చర్చలున్నాయి. ఆధారంలేని అడ్డదిడ్డమయిన తీర్మానాలున్నాయి.
ముందుగా, అబ్బాయి సుమన్ సౌమ్య ని అడ్మైర్ చేస్తూంటాడు. ప్రేమిస్తున్నాననడు. తన భావన ఏమిటో తెలియదతనికి. ఈ పాత్ర ఎంత పనికిరానిదంటే,కులం ఆధారంగా సౌమ్య తల్లితండృలు పెళ్ళి వొద్దంటే ఈ పాత్ర కిమ్మనదు. ఈ పాత్ర అవసరం రచయితకు అమ్మాయిని ఇంటికి తేవటంతో తీరిపోయింది. అంటే ఒక పాత్రను ప్రవేశపెట్టి ఆ పాత్ర గురించే రచయిత మరచిపోయాడన్నమాట. ఆ అమ్మాయిపై తన భావన గురించి అవగాహనలేనట్టున్న సుమన్ ఆమె కాదన్నతరువాత ఏమన్నాడు? బాధపడ్డాడా? పోతేపోనీలే అన్నాడా? మనకు తెలియదు. అర్ధాంతరంగా అదృశ్యమయిపోతుందీ పాత్ర. ఇది ఉత్తమ కథారచనలోని ప్రధాన సూత్రోల్లంఘన. అనవసరంగా పాత్రను ప్రవేశపెట్టద్దు. ప్రవేశపెడితే పాత్రకోప్రయోజనము, వ్యక్తిత్వము ఉండాలి. కేవలం సౌమ్యను ఇంటికి తేవటంతో సుమన్ పాత్ర పని తీరిపోయింది.
సౌమ్య పాత్రకూ వ్యక్తిత్వంలేదు. వసుధ పెళ్ళిప్రస్తావన తెస్తే పేపరు ముఖానికి అడ్డుపెట్టి చదువుతూండేంత అనాగరికురాలు, అమర్యాదస్తురాలు ఈమె. కాస్త తెలివున్న ఎవరయినా, వేరేవారి ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు పెద్దలమాటలు వింటారు పేపరు చదువుతూ వినరుపైగా, పెళ్ళి అనగానే ఏమీ అనకుండా వెళ్ళిపోయిన ఈమె,అంటే ప్రేమ అన్న భావనకూడా లేని ఆమె, సుమన్ నే చేసుకుంటానని పట్తుబట్టటం ఆ పాత్ర మెదడు ఎక్కడుందో నన్న సందేహం కలిగిస్తుంది. దీన్ని, రచయిత థ్రిల్ అన్న వివరణతో సమర్ధించాలని చూశాడు. కానీ, వారిది థ్రిల్ అన్న ఆలోచన కలిగించే సంఘటనేలేదీ కథలో. అంతేకాదు, సుమన్ తండ్రి కులం తెలిసి కొన్నాళ్ళు మాటలు తగ్గించి మళ్ళీ మాటలు పెళ్ళివరకూ తేవటానికీ ఎలాంటి బలమయిన సంఘటన లేదు దీని ఆధారంగానే వారిమధ్య ప్రేమలేదు అంతా థ్రిల్ కోసం అనుకోమంటే కుదరదు.
ఇక, వసుధ, మోహన్రావు పాత్రలు రెండూపనికిమాలిన పాత్రలు. ఆరంభం తుం బిన్ జావో కహా అన్నపాట వసుధ వింటూంటే జరుగుతుంది అక్కడ చదివితే ఆమెకూ మోహన్రవుకూనడుమ సఖ్యత వున్నట్టనిపిస్తుంది. హఠాత్తుగా దళిత్ ఆంగిల్ తెస్తాడు రచయిత. అప్పుడు ఇద్దరూ పోరాడుకుని, మాటలనుకుంటారు. ఒకరినొకరు కులం ఆధారంగా ఎలా నొప్పించుకున్నారో చెప్పుకుంటారు. అంటే ఇన్నేళ్ళూ వాళ్ళు మనసులు విప్పి మాట్లాదుకోలేదా? మరి కులాంతర వివాహం చేసుకుని ఇన్నిరోజులు ఎలా కలసివున్నారు? వారిదీ థ్రిల్ వివాహమేనా? ఈ విషయం కొడుకు పెళ్లి దగ్గరకొచ్చేదాకా తెలియలేదా? ఏమిటో , ఒక్క పాత్రకూడా మెదడున్న మనిషిలా అనిపించదు. వీటికి తోడుమధ్యలో దళిత ధ్వనిలో ఒక పెద్ద వ్యాసాన్ని మనపై వదులుతాడు రచయిత… మొత్తానికి కథలు రాయటం తెలియనివారుకూడా ఇంతకన్నా కోహెరెంట్ గా,లాజికల్గా, ఆసక్తికరంగా కథ రాయగలరనిపిస్తుందీ ఉత్తమ కథ చదువుతూంటే…..
2008లో ఉత్తమకథగా ఎంపికయిన వివినమూర్తి కథ అగ్రహారం. ఈ కథకూడా ముందరి రెండు కథల లాంటిదే. అలాంటిలోపాలన్నీ ఇబ్బడి ముబ్బడిగా కలిగిన కథే. ఇద్దరు అన్నదమ్ములు. అన్న మతాంతర వివాం చేసుంటాడు. అన్నీ వదలి వచ్చేస్తాడు. చాలా ఏళ్ళకు తమ్ముడు అన్నని చూసేందుకు వస్తాడు. అప్పటికి అన్న వొంటరి. తమ్ముడిని తనదగ్గర వుండమంటాడు. అంటే తనకి వూడిగం చేయటానికన్నమాట. తమ్ముడు చెప్పాపెట్టకుండా వెళ్ళిపోతాడు.ఈ మధ్యలో భార్యపోయింది కాబట్టి తనకు సహాయంగా వున్న నర్సు పిల్లపై చేతగాని అన్న కన్నుంటుందని చూపిస్తాదు రచయిత. ఏరకంగా చూసినా ఇదీ ఒక కోహెరెంట్,లాజికల్కథ అనిపించదు.
మొత్తానికి ఈ మూడు కథలు చదివితే, రచయితపైనా, సంపాదకులపైనా చులకన అభిప్రాయం కలుగుతుంది.
వచ్చే వ్యాసంలో కే ఎన్ మళ్ళీశ్వరి కథల విశ్లేషణ వుంటుంది.

June 22, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథ విశ్లేషణా-20

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథల సంకలనాల్లో వివినమూర్తి కథలు మూడున్నాయి. 1992లో పయనం-పలాయనం, 2005లో జ్ఞాతం, 2008లో అగ్రహారం అనే కథలను ఈ సంకలనాల సంపాదకులు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపిక చేశారు. అయితే ఈ మూడు కథలు చదివితే రచయితగా వివినమూర్తి నపుణ్యం ప్రశ్నార్ధకం అవుతుంది . ఈ మూడు కథలలో ఏ కథకూడా ఉత్తమం అనిపించటం అటుంచి, కనీసం చదవదగ్గ కథ కూడా అనిపించదు. ఎందుకంటే, ఈ కథలలో రచయిత కథ చెప్పటం కన్నా, తన దృక్కోణాన్ని చెప్పటం,సిద్ధాంతాలు ప్రకటించటం, సమాజాన్ని తన సిద్ధాంతం ఆధారంగా విమర్శించటం( పరిష్కారాల ప్రసక్తి ఎలాగో వుండదు) పైనే దృష్టి పెట్టాడు. దాంతో, ఈ రచయిత సైద్ధాంతికంగా సంకలనకర్తలతో ఏకీభవిస్తూండటంతో ఈ కథలు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయ్యాయి తప్ప కథన కౌశలము, నైపుణ్యం, ఉత్తమత్వం వంటివాటివల్ల కాదు అన్న అభిప్రాయం కలుగుతుంది.
పయనం-పలాయనం అర్ధంపర్ధం లేని కథ. కాస్త లోతుగా ఆలోచిస్తే ఇది ఒక కథేనా? అనిపిస్తుంది. సారధి, వాణి భార్య భర్తలు.వారి నడుమ సఖ్యత, గౌరవాభిమానాలు లేవని రచయిత కథ ఆరంభంలోనే తెలియపరుస్తాడు.
నువ్వు మునుపటిలా ఉండటంలేదు
భుజాలొకమారు విదిలించింది. రెండుచేతులూ ఎత్తి వొళ్ళు విరుచుకుని జుత్తులోకి వేళ్ళు పోనిచ్చి దువ్వుకుంది. తల విదుల్చుకుంది. ఎలావుంది సెంటు? అంది
సారధి తేరి పార చూశాడు
నీకు టేస్ట్ లేదు. వాసనలలో తేడా తెలియదు. ఇలాంటి సెంటు ఒకటుందని నీకు తెలుసా?
నేను భారతీయుడిని అంత చిన్న విషయాలు నాకు పట్టవు.
ఇదీ, వారిద్దరి నడుమ అనుబంధ రాహిత్యాన్ని ప్రదర్శించే సంఘటన..
అయితే…దీన్లో రచయిత నేను భారతీయుడిని అంత చిన్న విషయాలు నాకు పట్టవు…అనటంలో అంతరార్ధం ఏమిటీని వెతికితే ఏమీలేదు అని తెలుస్తుంది. భారతీయ మొగుళ్ళకు, వాసనలు తెలియవు, వారికి సెంటుల గురించి తెలియదు, భార్యలు సెంటులు పూసుకున్నా గమనించరు అన్న అర్ధం తప్ప మరొకటి స్ఫురించదు . ఇదేమి అర్ధం అంటే..అస్సలు అర్ధంలేనీర్ధం అనాల్సివస్తుంది. అసలీ సందర్భంలో ఆ సంభాషణ ఏమిటో అర్ధమేకాదు. కానీ, భారతీయుడిని అని చులకన ధ్వనింపచేయటంతో ఉత్తమ కథకు మార్కొకటి వచ్చి చేరివుంటుంది.
తరువాత అతనికి ఫోను వస్తుంది. అమ్మ బెంగళోరు రమ్మంటుంది అని భార్యకు చెప్తాడు. ఆ తరువాత ముసలి వూరు, ముసలి కంపు అంటూవ్యాఖ్యానిస్తాడు. ఇక్కదికి రమ్మంటే రారు,బెంగళోరులో కూచోటానికి నాకు పనిలేదా? అంటాడు.
అసలు దీనికి అర్ధం ఏమిటి? ముసలి నగరం అన్న సంభాషణ అవసరమా? అది పాత్ర వ్యక్తిత్వం గురించి ఏం చెప్తోంది?
సారధి ఇలా ఫోన్లో మాట్లాడుతూంటే, అతని భార్య వీడి బట్టలూడ దీసి రోడ్ మీద పరుగెత్తిస్తే..ఇలా ఆలోచిస్తూంటుంది……ఇక్కడే కథపై సగం ఆసక్తి చచ్చిపోతుంది. పాత్రల పరిచయం బాలేదు.వాటి వ్యక్తిత్వ వివరణ లేదు. సంభాషణల్లో లాజిక్ లేదు. ఆలోచనల్లో అర్ధంలేదు.
ఇక్కదినించి కథ బెంగళోరులో సారధి తల్లితండ్రుల దగ్గరికి చేరుతుంది. తల్లి కామేశ్వరి ఆరోగ్యం బాగుండదు. తండ్రి రంగనాథం పుస్తకంలో మునిగివుంటాడు. ఆమె కొడుకు గురించి ఆలోచిస్తే, రంగనాథం ఈ ప్రాణి మరణించిన తరువాత ఏమవుతుంది అని మళ్ళీ లాజిక్ రహితంగా ఆలోచిస్తాడు. ఆమె తనను విడిచి వెళ్తే తనకేమవుతుందనీ ఆలోచిస్తాడు. ఆమె కొడుకు గురించి మాట్లాదుతూంటుంది. వాడిని తప్పుపట్టకు అంటాడు రంగనాథం
నేను అవిశ్వాసిని రంగా! రాతిని పాముని నమ్మేటంత విశ్వాసివి నువ్వు.అంటుంది..
విశ్వాసులు వ్యక్తులను తపుపడతారంటావు నువ్వు అందామనుకుంటాడు రంగనాథం
ఈ సంభాషణలో విశ్వాసులు,అవిశాసి….పదప్రయోగాలు ఎబ్బెట్టుగా వుండటమేకాదు..వాక్యాలను అర్ధ విహీనం చేస్తాయి. విశ్వాసులు వ్యక్తులను తప్పుపట్టటం ఏమిటో?????/ఇక్కడ ఆమెను తప్పుపట్టద్దంటున్నాడు విశ్వాసి…మరి విశ్వాసి తప్పుపట్టటం ఏమిటి? ఏమో!!!!!!
అంతలో ఆమె….పరమాత్మ…ఆత్మ…స్వర్గాలు అంటూ ఏదేదో..మళ్ళీ అర్ధం లేకుండా మాట్లాడుతుంది. ఆమె మాటలవల్ల తెలిసేదేమిటంటే……భిన్నాభిప్రాయాలు కలవారి సంసారాలు.భగవంతుడిని విశ్వసించేవారివల్లనే నిలబడతాయని అర్ధమవుతుంది.
విశ్వాసం ప్రాధమికమయినదా? కాదా అన్న సందేహం వస్తుంది. సమాధానం లేదు.
ఇక్కడినుంచి ఫ్లాష్ బాక్/////
ఆమె, తన కోలీగుతో ప్రయాణం చేసేటప్పుడు, ఒక వర్షం కురిసిన రాత్రి,అనుకోని పరిస్థితులలో,ఒకే గదిలో వుండాల్సివస్తే, అతడు ఆమె తన 37ఏళ్ళ శరీరం తన భర్కతి ఉద్రేకం కలిగిస్తుంది కానీ పరాయివాళ్ళకు కలిగించదా? అన్న రోషంతో, చీర మార్చుకోమని బయటకు పోతున్న కోలీగుచేయిపట్తుకుని మంచం మీదకు ఆహ్వానిస్తుంది.
ఈ విషయం భర్తకు చెప్తుంది.
అది విని రంగనాధం మూడు నెలలు ఎతో వెళ్లిపోతాడు. గడ్డం పెంచుకు వస్తాడు. మనల్ని మన విశ్వాసాలే రక్షించాయి అంటాడు.
ఇంతలో కొడుకు కోడలు వస్తారు. వారి సమస్య ఏమిటంటే, ప్రమోషన్ కోసం కొడుకు భార్యను ఆఫీసర్ దగ్గరకు పంపుతాడు. ఆమె ఆఫీసర్ కు ఫోను చేస్తూంటే తిడతాడు. దానికి ఆమె నువ్వు అరువిస్తావు . వాడు ఎరువిస్తాడు అంటుంది .
ఇదంతా రంగనాధం, కామేశ్వరి వింటారు. ప్రపంచం మారటం వల్ల స్త్రీ పురుష సంబంధాలు మారుతున్నాయని, కేరీర్ కోసం పెళ్ళాన్ని అమ్ముకోవటం,కేరీర్ అంటే ఏమిటి ఈ పదాన్ని ఎవరు కల్పించారు? అంటూఅర్ధం పర్ధం, తల తోక లేని చర్చలు చేస్తూ చివరికి ఇదంతా ఫ్రీ మార్కెట్ సృష్టించినవారి దోషం అని తేలుస్తారు. వాణి ఫ్రీ మార్కెట్ ని తెగ తిడుతుంది. తెలియటం వల్ల మనుషులు న్యాయంగా వుంటారన్నది పాతకాలం మాట అంటుంది కామేశ్వరి చచ్చిపోతుంది. ఆమె చావు పలాయనమా? పయనమా? అని స్థానువవుతాడు రంగనాథం….ఇదీ కథ….
ఈ కథలో ఒక పాత్ర చిత్రణ కానీ, వ్యక్తిత్వ నిరూపణ కానీ, సంఘటనల సృష్టీకరణలో ఔచిత్యం కానీ, సంభాషణల్లో చమత్కారం కానీ, ఏమీలేక,కలం ఎతుకదిలితే అటు కదిపి,మెదడుకేది తోస్తే అది రాసి, ఫ్రీ మార్కెట్ ని తిట్టి, సమాజాన్ని దూషించటం తప్ప ఏముందో ఈ కథలో అక్షరం అక్షరాన్ని ఎంత తరచి చూసినా ఏమీ తెలియదు.

వాణి పాత్ర….ఆమె భర్త ప్రమోషన్ కోసం ఆయన కల్చర్డ్ గా వుండమన్నాను, సోషల్ గా మూవ్ అవ మన్నాను,వాదితో పదుకోమనలేదు అని భర్త అంటే, పదుకొన్నందుకు అభ్యంతర పెట్టలేదంటుంది.భర్త ముందే వాడికి ఫోన్ చేస్తుంది. ….ఇక్కడెక్కడా….ఆమె వ్యక్తిత్వంప్రసక్తి లేదు…. రంగనాధం, కామేశ్వరిలు విన్నది ఇంతే…కానీ..వాళ్ళు చర్చించేప్పుడు.కేరీర్ కోసం పెళ్ళాన్ని అమ్ముకుంటున్నాడు కొడుకు, విలాసాలకోసమో,లాలసకోసమో వాడి మాట పాటించింది కోడలు అంటారు…..
ఇంతకీ విలువలు పాడైపోతున్నాయి, పతనమై పోతున్నాయి అని బాధపడుతున్నదెవరు? తన భర్తను ఉద్రేక పరచిన 37ఏళ్ళ శరీరాన్ని పట్టించుకోని కోలీగు చేయిపట్టి మంచం మీదకు లాగిన మహిళ…!!!!!!!
దీని గురించి ఇంకా ఏమి వ్యాఖ్యానించిన సభ్యత హద్దులు దాటినట్టనిపించవచ్చు..
కనీసం కోడలు భర్త మాట పాతించింది. ఈమె….కేవలం ఒక వర్షం కురిసిన రాత్రి,కోలీగును తన 37ఏళ్ళ శరీరం ఉద్రేకపరచలేదని,అక్కడ డ్రా లో కండోం వుందని…బయటకుపోతున్న అతడిని చేయిపట్టుకులాగి……
అసలీకథకు అర్ధమేమయినా వుందా?
పైగా..పాత్రలన్నీ ఆత్మలు,పరమాత్మలు, సంఘము, అభివృద్ధి, ఫ్రీ మార్కెట్ అంటూ అర్ధం పర్ధం, ఒక లాజిక్కు, ఔచిత్యం లేకుండా సంభాషణలు పలికేస్తూంటాయి..
అసలు కథగానే పరిగణించటం కష్టమయ్యే ఈ కథను( ఒక నాలుగేళ్ళ పిల్లవాడు.సంఘటనలు ఇంతకన్నా ఎక్కువ లాజిక్ తో చెప్పగలడు) ఉత్తమ కథగా ఎంచుకున్న సంపాదకులకు జోహార్లు…ఉత్తమ కథ అన్న పదం అర్ధంపై భయంకరమైన వ్యంగ్యం ఈ కథను ఉత్తమ కథ అనటం
మిగతా కథల విశ్లేషణ మరో వ్యాసంలో….

June 16, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-19

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథల సంకలనం కథలలో ప్రత్యేకమయిన కథలు భగంతం కథలు. ప్రతి రచయితకూ తనదంటూ ఒక దృక్కోణం వుంటుంది. దృక్పథం వుంటుంది. తనదైన ప్రత్యేక భావ వ్యక్తీకరణ పద్దతి వుంటుంది. అయితే, రచయిత రాను రాను అనేక కారణాల వల్ల తన దృక్కోణాన్నో, దృక్పథాన్నో, భావ వ్యక్తీకరణ పద్ధతినో మార్చుకునే వీలుంది. ఈ మార్పులో అనేకానేక ఒత్తిళ్ళు కూడా తమ వంతు పాత్ర నిర్వహిస్తాయి. కానీ, కొందరు రచయితలు, ఇతరులకు భిన్నంగా తమదంటూ ఒక ప్రత్యేక పద్ధతిని ఏర్పాటు చేసుకుంటారు. ఆ తరువాత ఎవరెంత విమర్సించినా, అరచి గీపెట్టినా, తమ పద్ధతిని మార్చుకోరు. దీనికి కారణం, ఆ భావ వ్యక్తీకరణ పద్ధతి రచయిత తెచ్చిపెట్టుకున్నది కాదు. ఎవరో నేర్పితే వచ్చింది కాదు. ఎవరినో అనుకరిస్తే అబ్బింది కాదు. అది వారి జీవలక్షణం. ఆ జీవలక్షణాన్ని ప్రేరేపించి, రచయిత తనను తాను గుర్తించేందుకు బాహ్య ప్రభావాలు దోహదం చేస్తాయి. ఆ రచయితకు అది అతని జీవలక్షణంలోని సృజనాత్మకా విషక్రణకు ప్రాణం అయినటువంటి ఆ పద్ధతి ఎవరి అనుకరణనో, ప్రభావమోగా భావించటం పొరపాటు. ఇంత ఉపోద్ఘాతం ఎందుకవసరమయిందంటే, భగవంతం, కథలను పలువురు త్రిపుర రచనలతో పోల్చి, ఆ రచయితను ఒక చట్రంలో బంధించి, అతని సృజనాత్మకత స్వేచ్చా విశృంఖల విహారాంపై ప్రతిబంధకాలు విధించి, పంజరంలో బంధిస్తారు. ఇదీ ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయిన భగవంతం కథలను పరిశీలిస్తే గమనించవచ్చు.
25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథా సంకలనాల్లో భగవంతక్ కథలు నాలుగు ఎంపికయ్యాయి. 2006లో అతడు-నేను-లోయ చివరి రహస్యం, 2010లో చిట్టచివరి సున్నా, 2013లో చంద్రుడు గీసిన బొమ్మలు, 2014లో గోధుమరంగు ఆట అన్న కథలు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయ్యాయి.
భగవంతం అన్న కలం పేరులోనే రచయితపై త్రిపుర ప్రభావం కనిపిస్తుండవచ్చు, కానీ, భగవంతం రచనా సంవిధానానికి, ఆలోచన రీతికి, భావ వ్యక్తీకరణ పద్ధతికి, త్రిపుర కూ చాలా తేడా వుంది. ఈ రచయిత సృజనాత్మక జీవలక్షణంలోని ప్రాణాన్ని, త్రిపుర కథలు తట్టి లేపివుండవచ్చు, కానీ, భవంతం వేరు, త్రిపుర వేరు. కానీ, మన విమర్శకులు, రచయితను త్రిపుర అనే చట్రంలో బిగించి, అతనికో ఇమేజీ ఇచ్చేసి, అతని సృజనాత్మక స్రవంతి ప్రసారాన్నికి అడ్డుకట్టలు కట్టారు. ఆ ఇమేజీ పంజరంలో ఇమిడిన రచయిత సృజనాత్మకత ఇనుప పంజరం గోడలపై రెక్కలు టపటపా కొట్తుకోవటం కూడా ఈ కథల్లో కనపడుతుంది.
భగవంతం కథలు అర్ధమయీ అవనట్తుంటాయి. కథలో ఏదో మార్మిక అంశం నిగూధంగా పొందుపరచిన భావన కలుగుతుంది. ప్రతీకల వెనుక దాగిన మార్మికత ఒక అస్పష్టమైన ఆకారంతో మనసు తెరల వెనుక నర్తనమాదుతూంటుంది. కానీ, కథను పలుమార్లు చదివితే కానీ, రచయిత ప్రదర్శించిన అంశం స్వరూపం సంపూర్ణంగా అవగాహన కాదు. ఒకోసారి, ఎంత ప్రయత్నించినా అందీ అందని స్వప్నంలా మిగిలిపోతుంది. అయితే, రచయిత రచనా శైలి అతి చక్కనిది. విడవకుండా చదివిస్తుంది చివరివరకూ..చివరికి ఎవరి సంస్కారాన్ని బట్టి వారు రచనలో ఆంతర్యాన్ని అర్ధం చేసుకుంటారు. ప్రస్తుతం నాకు తెలిసి తెలుగు సాహిత్యంలో ఇలాంటి విభిన్నమయిన రచనలు చేస్తున్నవారు ఇద్దరే. ఒకరు భగవంతం, మరొకరు, వేదాంతం శ్రీపతి శర్మ!
ఇంకా, అనేకులు , దానికి మాజిక్ రియలిజం అనో, ఇంకేదో ఇజం అనో పేరుపెట్టి అభాసుపాలయ్యే కథలెన్నో రాస్తున్నారు. వారికి అవార్డులు, ప్రశంసలు వస్తున్నాయి. అది వేరే విషయం. కానీ, భగవంతం కథలను వారి జాబితాలో చేర్చలేము. ఇవి ప్రత్యేకమయిన కథలు.
అతడు-నేను-లోయ చివరి రహస్యం…చదువుతూంటే అద్భుతంగా అనిపిస్తుంది. రచయిత సృజనాత్మకతకు, సున్నితత్వానికి, మార్మికతకు జోహార్లర్పించాలనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా ప్రతీకల ద్వారా. యాంత్రిక జీవితానికి బందీలయి, తమలోని ఆత్మ స్వేచ్చా విహంగంలా విహరించాలన్న త్ర్ష్ణను గుర్తించీ, అందుకు ప్రయత్నించీ, అందుకోలేని జీవితాలలోని విషాదాన్ని అత్యంత అద్భుతమయిన రీతిలో, ప్రత్యక్షంగా ఒక్క ముక్క చెప్పకుండా పరోక్షంగా మనసు లోలోతుల్లో ఆ భావం స్పురింపచేసి స్పందన కలిగే రీతిలో రచయిత ప్రదర్శించిన తీరు అద్భుతం అనిపిస్తుంది. ఓ వ్యక్తి రైలు పట్టాలమీద నడుస్తూ, పక్షిలా పైకి ఎగిరిపోవాలనుకుంటాడు. అతనికి ఆ పట్టాలమీదే పక్షిలా ఎగురుతూ, మనిషిలా రక్తమాంసాలతో బరువుగా నడవాలనుకునే మనిషి కనిపిస్తాడు. వారికి రైల్వేయ్ట్రాక్ పైని టన్నెల్లో నుంచి వేగంగా పరుగెత్తి ఆవైపుకు చేరుకుంటే తమకోరిక నెరవేరుతుందనిపిస్తుంది. అందుకు ప్రయత్నిస్తారు. కానీ, అది జరగదు. పక్షిలాంటివాడు ఎగురుతూనే వుంటాడు. ఎగరలేనివాడు అలాగే వుంటాడు. కథను రచయిత, ఏదో కొంచెం కొంచెంగా అర్ధమవ సాగింది. కానీ, ఒక్క విషయం మాత్రం ఎందుకో అర్ధం కాలేదు, అంటూ ముగిస్తాడు. కథలో పక్షిలాంటి మనిషి, మనిషిలాంటి పక్షి దేనికి ప్రతీకలో రచయిత అక్కడక్కడా ఆధారాలు వదిలాడు. ఈ కథనలు, పాత్రల స్పందనలు గమనించటం ఒక అద్భుతమయిన అనుభవం. ఈ కథను ఉత్తమ కథగా భావించటంలో ఎలాంటి అభ్యంతరాలు ఎవరికీ వుండవు. ఎందుకంటే, ఇలాంటి రచనా సంవిధానం ఈ రచయితకే ప్రత్యేకం. అయితే, కొందరు అందరికీ అర్ధంకాదేమో అనవచ్చు..కానీ, రచయిత తాను రాయాలనుకున్నది, తనకు తోచినట్టు, తాను రాయాలనుకున్నట్టు రాస్తాడు. దాన్ని పాఠకులు తమ తమ సంస్కారాన్నిబట్టి అర్ధం చేసుకుంటారు. కాబట్టి, రచయితను పాఠకుల స్థాయికి దిగిరమ్మనేకన్నా, పాఠకులను రచయిత స్థాయికి ఎదగమనటమే ఉత్తమం. ఈ కథ చదివితే, రచయిత ఆలోచనాలోతు , భావ వ్యక్తీకరణ పటిమలు స్పష్టమవుతాయి.
చిట్టచివరి వ్యక్తి కథ ఒక అబ్సర్డ్ కథ. ఒక వ్యక్తికి, వార్తాపత్రికలో ఖాళీ భాగంలో కొన్ని రాతలు కనిపిస్తాయి. దాన్లో, జీవిత సత్యాన్ని తెలిపే ఆ పదార్ధంతో పులుసు వండుకొని చివరిసారి తృప్తిగా భోంచేసి వెళ్ళిపోవాలి అనిరాసి వుంటుంది. దాంతో మన హీరో ఆ పులుసు ఏమిటో తెలుసుకోవాలని బయలుదేరతాడు. ఎక్కడెక్కడ ఫుడ్ ఫెస్టివల్స్ జరుగుతూంటాయో అక్కడక్కడకు వెళ్తాడు పులుసుకోసం. చివరికి, ఓ పాప అనేక జన్మలని కప్పుకుని నిద్రపోయేదాని ఒక్కోక్క జన్మకథనీ తెలుసుకుంటూ పోతే, చివరికంతా శూన్యం అనే పొడుపు కథ చెప్తుంది. అప్పుడు మన హీరోలొ అది ఉల్లిపాయ అనీ, ఉల్లిపాయ పులుసు అనీ అర్ధమవుతుంది. అదీ కథ… కథ రచయిత ఆసక్తి కలిగించే రీతిలో రాసినా, ఉల్లిపాయ పొడుపుకథ, జీవితాలు నిరర్ధకాలు, అర్ధవిహీనాలన్న భావనను బోధిస్తూన్నా, కథ పూర్తయ్యే సరికి ఒక గంభీరమయిన విషయాన్ని రచయిత తేలిక చేసి హాస్యాస్పదంగా చెప్పాలని ప్రయత్నిస్తూ, చివరికి ఒక ఎద కదిలించే దృష్టాంతంతో ముగించాలని ప్రయత్నించినట్టు అనిపిస్తుంది. కానీ, కథలో ఈ రెంటి నడుమ సమన్వయం సాధించలేక విఫలమయ్యాడనీ తెలుస్తుంది. తాత్త్వికాంశాన్ని హాస్యాస్పదంచేసి చెప్పటం అతి కష్టమయిన పని. ఎంచుకున్న అంశాన్ని బట్టి రచనా సంవిధానం వుంటే, రచన పండుతుంది. అలాకాక, రచనా సంవిధానం ఎంచుకుని దాన్లోకి అంశాన్ని చొప్పించి మెప్పించాలనుకోవటం కత్తిమీద సాములాంటిదే. అందుకు ప్రయత్నించిన రచయితను అభినందిస్తూనే, విఫలమయ్యాడని చెప్పక తప్పదు. కథ ఎంత అబ్సర్డ్ అయినా, దానికి లాజిక్ వుండాలి. ఆ లాజిక్ లోనే అబ్సర్డిటీని ఇమిడ్చాలి. అక్కడ అది లాజికల్లీ, అబ్సర్డ్ అయినా, అబ్సర్డ్లీ లాజికల్ అనిపిస్తుంది. లాజిక్ వదలి అబ్సర్డ్ వెంట పడితే, అబ్సర్డ్ స్టుపిడిటీలా తోస్తుంది. అదీ ఈ కథలోపం. రచయిత కథను చదివిస్తాడు. అక్కడక్కడా ఆశ్చర్యకరమయిన ఆలోచనలు, వ్యాఖ్యలు ఉంటాయి కథలో..కానీ, పేపర్ లో ఒక వాక్యం చూసి దాన్ని పులుసుగా భావించి పాత్రను పులుసు వేటలో పంపించటంతో కథలో ఏ పాత్ర ప్రయాణంతో పాథకుడు మమేకం చెందితే కథ పండుతుందో, ఆ విషయంలోనే పాఠకుడు పాత్ర మానసిక స్థితిని ప్రశ్నించటం మొదలుపెడితే, కథ అభాసుపాలవుతుంది. అయితే, లోయ రహస్యం కథను అంత పకడ్బందీగా రాసిన రచయిత నాలుగేళ్ళలో ఇలాంటి కథ ఎలా సృజించాడా? అన్న ప్రశ్న కలిగుతుంది. దానికి సమాధానం తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలో వున్న ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితి కారణంగా కనిపిస్తుంది.
సాధారణంగా, ఆటగాళ్ళు, చిన్న వయసులో ప్రతిభను కనబరుస్తారు, రచయితలు, పరిణతి పొందిన తరువాత ప్రతిభ ద్యోతకమవుతుంది అంటారు. కానీ, తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలో పలు కారణాల వల్ల ఒకటి రెండు కథలు రాయగానే, అంటే ఇంకా మొగ్గగా వున్న దశలోనే పొగడ్తలు, బహుమతులు లభిసంచేస్తూంటే, ఇంకా రెక్కలు విప్పుకోకముందే తాను ఆకాశంలో వీర విహారం చేయగలనని నమ్మే పక్షుల్లా తయారవుతారు రచయితలు. వారికి తమకు తెలియనిదేదీలేదని, ఎవరూ తమకు చెప్పేవారులేరని, ఎవరయినా తమముందు దిగదుడుపేనన్న నమ్మకం స్థిరపడుతుంది. దాంతో ప్రశంశలు తప్ప విమర్శలు భరించలేరు. తాము అరిస్తే వాద్యం, స్మరిస్తే పద్యం అనుకుంటారు. ఘూకం కేకలు, బేకం బాకల ప్రలోభంలో తమని తాము మరచిపోతారు. వారి ఎదుగుదల ఆగి, చత్రంలో బంధితులవుతారు. భగవంతం ను మన విమర్శకులు, త్రిపుర చట్రంలో బిగించారు. దాంతో తానిలాగే రాయాలి, అదే తన ప్రత్యేకత అన్న భ్రమలో రచయిత పడ్డట్టు తోస్తుంది. అయితే, త్రిపుర వేరు భగవంతం వేరు. త్రిపుర సైతం పట్తుమని పది కథలను మించి రాయలేదు. ఆ కథలనుకూడా కొందరు భుజానెత్తుకుని మోయకపోతే( వారికీ ఆ కథలు ఎంత అర్ధమయయో తెలియదు) ఆ కథలు మరుగున పడేవి. గమనిస్తే, భగవంతం రచన సంవిధానం త్రిపుర అంత కఠినం మార్మికం కాదు. సులభంగా చదువుకునే వీలున్న రచనలు. కానీ, త్రిపురతో పోలిక తేవటంతో, భగవంతం త్రిపురలా తప్ప మరో రకంగా రాస్తే, తన అస్తిత్వం నిలవదనే భయంతోనో అలాగే రాయాలని ప్రయత్నిస్తున్నాడేమో అనిపిస్తుంది. ఇది, అతని స్ర్జనాత్మ ప్రవాహానికి ప్రతిబంధకంగా మారుతున్నట్టూ అనిపిస్తుంది.
చంద్రుడు గీసిన బొమ్మలు కాన్సెప్ట్ అతి చక్కనిది. ఒక స్థాయివరకూ రచయిత చక్కగా కథను నడిపేడు..కానీ, చివరలో కథపై పట్టు తప్పి, ఈ కథ ఎంతో గొప్ప సత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుందన్న భావన కలిగించి నిరాశ పరుస్తుంది.
చందమామను చూస్తున్న వ్యక్తికి ఒక ఆలోచన వస్తుంది. ఒక హైకు రాస్తాడు. అతని కవి మిత్రుడూ అలాంటి భావాన్నే వ్యక్తపరుస్తాడు. మళ్ళీ ఒక ఆలోచన వస్తుంది. ఆదిమకాలం నుంచి చందుదిని ఎంతమంది చూశారో అని రాస్తాడు. చిన్నప్పుడు ఆడుకున్న ఆట గుర్తుకువస్తుంది. చంద్రుడు వచ్చి రాస్తాడన్న ఆట అది. చిత్రంగా అతనుకోరిన జాబితా అతని కాగితాల్లో కనిపిస్తుంది. దాన్లో ఒక ఆఫ్రికా అమ్మాయి తల్లి చూసిన చంద్రుడిని తాను చూస్తున్నానని కంటతడి పెట్టిన విషయం వుంటుంది. దాంతో రచయిత ఇతర జాబితా కోసం చూడడు…చంద్రుడు తన మీద కళ్ళుమోపే వాళ్ళకోసం ఎదురుచూస్తున్నాడనిపిస్తుంది.
ఈ కథలో రచయిత ఆలోచన సున్నితమైన ఆలోచనలా అనిపించినా, కథను ఒక చెరికా అనే అమ్మాయికి పరిమితంచేసి పాథకుల హృదయం ద్రవింపచేయాలని ప్రయత్నించటంతో కథ గతి తప్పింది. అదీగాక….రచయిత కోరిన కోరికను సమర్ధించినా…ఆ కోరికను..నెరవేర్చటంలో లాజిక్ తప్పింది. రచయిత కోరింది, నాలా ఎంతమంది చంద్రుడిని చూస్తూ ఫలానావారు చూసిన చంద్రుడిని నేనూ చూస్తున్నానని భావించుకున్నవారు మొత్తం మానవజాతి చరిత్రలో ఎంతమందున్నారన్నది. ఈ జాబితాను చంద్రుడు మూడు నాలుగు పేజీల్లో రాసినట్టు చెప్పాడు రచయిత…మూడు నాలుగు పేజీలవరకూ రాసిఉన్నాయా నీలివాక్యాలు….అని చెప్తాడు. అంటే…మానవజాతి చరిత్రలో ఫలానా వారు చూసిన చంద్రుడిని నేనూ చూస్తున్నాను అనుకునేవారి జాబితా సందర్భంతో సహా నాలుగుపేజీలేనా? అంత అరుదయినదా ఈ ఆలోచన? పైగా చెరికా కథే ఒక పేజీవుంది. ముందు ఒకపేజీలో హైకు వుంది..అంటే రెండు పెజ్జీల్లో సందర్భంతో సహా ఇమిడిపోయేంత గుప్పెడేనా జాబితా? మన ప్రబంధాలు తిరగేస్తేనే వందలకొద్దీ సందర్భాలు దొర్లుతాయి..ఇదీ, అబ్సర్డిటీలో లాజిక్ లేకపోవటంటే….ఈ కథ చివరి వాక్యాలు గొప్పగా వున్నా, కథను గొప్ప కథ అనలేము.
గోధుమరంగు ఆట దగ్గరకు వచ్చేసరికి రచయిత త్రిపుర చట్రంలో సంపూర్ణంగా ఇమిడిపోయాడన్న ఆలోచన స్థిరపదుతుంది. ఇది త్రిపురకు నివాళిగా, ఆయన కథ కొనసాగింపు….పూర్తిగా చదవటం కష్టం అనిపిస్తుంది. మామూలుగా కథ ఉన్న కథను నదిపించటం సులభం. ఏమీలేకుండా కథను నడిపించటం చాలా కష్టమయిన పని….
ఒకరిని అనుకరించటంకన్నా, ఆ దారిలో ప్రయాణిస్తూ తనదైన స్వతంత్ర మార్గాన్ని ఏర్పరుచుకున్న వారే తమదయిన ప్రత్యేక స్తిత్వాన్ని సాధిస్తారు. లేకపోతే, తామెవరి ప్రేరణతో అలాంటి రచనలను సృజిస్తున్నారో, జీవితాంతం వారి నీడలో ఒదిగిపోతారు. ఎంతయినా, హిమాలయాన్ని అందరూ అనుకరించలేరు. అనుకరించినా హిమాలయాన్ని మరిపించాలంటే దానికన్నా ఎత్తు ఎదగటమేకాదు, హిమాలయాల్లో వున్నవన్నీ కాక ఇంకా భిన్నమయినవీ చేర్చుకోవాలి. ప్రతిభావంతుడయిన రచయిత, అందరికన్నా భిన్నమయిన ఆలోచనలు, సున్నితత్వం, భావవ్యక్తీకరణ ల;అ అత్యద్భుతమయిన రచయిత ఇనేజీ చట్రంలో బిగుసుకుని, లోయ రహస్యం కథలోలా, శరీరపు బరువుకి క్రుంగిపోతూ, పక్షిలా పైకెగరాలని ప్రయత్నిస్తూ వొఫలమయిన పాత్రలా మిగిలిపోతాడు.
వచ్చే వ్యాసంలో వివినమూర్తి కథల విశ్లేషణ వుంటుంది.

June 11, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ తెలుగు ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-18(4)

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథల సంకలనాల్లో ఎంపికయిన చివరి ఖదీర్ బాబు కథ( ఇంతవరకూ) గెత్ పబ్లిష్ద్. ఇది 2010లో ఉత్తమ కథలలో ఒకటిగా ఎంపికయింది. కనబదుతున్నదంతా నిజం కాదు. కనబడనిదంతా లేకుందా పోదు. ఈ కనబడీ కనబడకపోవతంలో నిజానిజాలను దర్శించటం వ్యక్తి దృష్టి మీద ఆధారపడివుంటుంది. ఒకరికి కనిపించినది మరొకరికి కనిపించకపోవచ్చు. ఆ కనిపించేది కూడా అందరిలో ఒకే రకమయిన భావనను కలిగించకపోవచ్చు. అంటే ప్రపంచంలో ప్రతీదీ సాపేక్షమే…..ఏ రిఫరెన్స్ పయింట్ నుంచి మనం చూస్తున్నామన్నదానిమీద మనం గ్రహించే సత్యం ఆధారపడివుంటుంది. అదీగాక, పది మంది ఒక ఆబద్ధాన్ని సత్యంగా పదే పదే అంటూంటే ఆ అబద్ధమే సత్యమని భ్రమపడే వీలూవుంటుంది. మైనారిటీ పొలిటికల్లీ కరెక్ట్ కథలు, ఒక వైపు నుంచి చూసే దృష్టికి, మరో వైపునుంచి ఒకే అబద్ధాన్ని పదే పదే ప్రచారంచేసి నిజమన్న భ్రమ కలిగించటానికి చక్కని నిదర్శనాలు. గెట్ పబ్లిష్డ్ అలాంటి మైనారిటీ పొలిటికల్లీ కరెక్ట్ కథ.
కథా రచన పరంగా చూస్తే, ఈ కథ ఖదీర్ ఇతర రచనలకు భిన్నంగా అనిపించినా, తాను నమలగలదానికన్నా ఎక్కువ కొరికి నమలాలని ప్రయత్నించాడీ కథలో అని కాస్త చదవగానే అర్ధమవుతుంది. ఖదీర్ తనకలవాటయిన పద్ధతికి భిన్నమయిన పద్ధతిలో ఈ కథ రాయాలని ప్రయత్నించాడు. ఒక వార్త…దానివెనుక ఉన్న అసలు కథలను చెప్తూ..ఈ వార్తలను కథలను పూసలు గుచ్చినట్టు ఒక మాలగా గుచ్చాలని, తద్వారా దేశంలో ముస్లిం మైనారిటీలపై జరుగుతున్న ప్రభుత్వ/పోలీసుల జులుం ప్రదర్శించాలనీ రచయిత ప్రయత్నించాడు. కానీ, ఆకట్టుకునే రీతిలో, మనసును కదిలించే రీతిలో కథను చెప్పటంలో రచయిత సంపూర్ణంగా విఫలమయ్యాడు. ముఖ్యంగా ఆయన ఏయే పాత్రలకు అన్యాయం జరిగిందని చూపిస్తూ పాఠకుల మనస్సులను కరిగించాలని ప్రయత్నించాదో ఆ పాత్రలే సరిగ్గా ఎదగక, కథ మొత్తం ఊహకు అందేరీతిలో సాగి ఇదొక డాక్యి కథలా, ప్రచార కథలా తయారయింది. మామూలుగా ఖదీర్ ఎంత అలసత్వంతో రచించినా(మెట్రో కథల్లాగా), ఎంత చులకన భావంతో రచించినా(బియాండ్ కాఫీ కథల్లాగా), ఆయా కథలలో చదివించేగుణంలో మాత్రం ఎలాంటి లోపం వుండదు. ఈ కథలో ఆ గుణం లోపించింది.

కథ ఆరంభంలోనే రచయిత తెలిసో తెలియకో ముసల్మానులంతా ఒకటని, వారు ఇతరులను మరో రకంగా చూస్తారనీ చెప్పకనే చెప్పాడు. మసీదుకు వెళ్ళే తొందరలో, బేరమాడుతున్న ఆటో డ్రైవర్తో రచయిత….అరె…నేను కూడా ముసల్మాన్ నే నయ్యా…అంటాడు. అప్పుడు డ్రైవర్…ఆప్ వైసా నై దిఖ్తే…ఎక్కండి ….అంటాడు…
ఇదే సంభాషణ…ఇతర, మతాలవారి మధ్య జరిగినట్టు కథరాస్తే, ఈ పాటికి లౌకికవాద శిబిరాలన్నీ ఆగ్రహాగ్నిజ్వాలల్లో మల మల మాడిపోయివుండేవి.
ఇది వదలి ఇంకో అడుగు ముందుకు వేస్తే….
షకీల్ మసీదుకు వెళ్తాడు. అక్కడ ముష్తాక్ పరిచయం అని ముష్తాక్ గురించి చెప్తడు. ముష్తాక్ చెప్పులకు కాపలా డబ్బులు వసూలుచేస్తాడు. దో రుపయ్యా అదుగుతాడు. పాంచ్ రుపయ్యా ఇస్తే నవ్వుతాడు.

ఇదే ముష్తాక్ గురించి కాస్సేపటి తరువాత వర్ణన మారిపోతుంది. దో రుపయ్యా అని దబాయించే ముష్తాక్…మందుల చీటీ చూపించి తన వారు బీమార్గా వున్నారని దీనంగా బ్రతిమిలాడి డబ్బులు వసూలు చేస్తాడు. దో రుపయ్యా అని దబాయించే ముష్తాక్,,,,, బీమార్ అని బ్రతిమిలాడే ముష్తాక్ ఒకరే…..!!! బహుషా..ముష్తాక్ పాత్ర చలాకీ తనాన్ని చిత్రించటంలో రచయిత ముందటి వర్ణనను మరచిపోయారేమే!!!! లేక, అక్కడ అంతే అవసరం, ఇక్కడ ఇంతే అవసరం అనుకున్నారేమో!!! ఎందుకంటే కథ చివరలో రచయితకు మళ్ళీ దో రుపయ్యా దబాయింపే గుర్తుకువస్తుంది కానీ, బీమార్ అంటూ బ్రతిమిలాడే ముష్తాక్ గుర్తుకురాడు. ఈ రెందో సారి వర్ణన కథ నిడివిని పెంచింది తప్ప కథకు ఏమాత్రం పనికిరాదు. అది తొలగించినా కథనానికి , కథకు నష్టం లేదు.
ఒక కథ ఎలావుండాలంటే, దాన్లోంచి ఒక పదం తీసినా కథలో అసంపూర్ణమన్న భావన కలగాలి. అలాకాక, ఎంత తీసిన ఏమీ లోపంలేదనిపిస్తే….అది కథకుడి రచనలోపం…అంటే, ఈ కథలో ఒకే వ్యక్తి గురించి రెండు పరస్పర విభిన్నమయిన వర్ణనలొస్తాయన్నమాట….
ఈ కథలో మరో రెండు ప్రధాన పాత్రలు ఫాతిమా, నయాబ్….ఫాతిమా వర్ణన మొదటి సారి ఒకరకంగా వుంటుంది. చదివితే….తరువాత కథలో వచ్చే ఫాతిమా వేరు ఈమె వేరు అనిపిస్తుంది. ఈ ఫాతిమా, ప్రతి శుక్రవారం, చెప్పులు పెట్టుకుని అలా వచ్చే చిల్లర డబ్బులకోస, పాతబస్తీ నుంచి ఎంతో దూరం నడిచి వస్తుంది. అలా వచ్చి, నమాజ్ అయ్యేవరకూ, కొదుకుని ఆడుకోటానికి వదలుతుంది. కానీ, కాస్త కథ చదివిన తరువాత ఆమె కొడుకు ముష్తాక్ అని తెలుస్తుంది. ఎందుకంటే, ముష్తాక్ కు తండ్రి నయీబ్ అంటే ప్రేమ. అతడిని పోలీసులు పట్టుకెళ్ళే సమయంలో ముష్తాక్ ను ఆమె బేటా ముష్తాక్ అని పిలుస్తుంది. ముష్తాక్ ఆమె కొడుకయినప్పుడు, మరి ఏ కొడుకుని ఆడుకోటానికి వదిలింది? ఆ కొడుకు ముష్తాక్ ఒకరే అయితే, ముష్తాక్ ఆబద్ధాలు చెప్పి బిచ్చమదుగుతున్నాడని, దబాయించి రెండు రూపాయలు తీసుకుంటున్నాడనీ ఆమెకు తెలియదా? అలాంటప్పుడు రచయిత, ఆమె కొదుకుని మసీదులో అడుక్కోవటానికి వదలి అని రాయాలి గానీ, ఆడుకోవటానికి వదలి అని రాస్తే, అది అయోమయాన్ని కలిగ్స్తుంది. లేక, ఈ ఆడే కొడుకు వేరే అనుకోవాలి. అలాంటప్పుడు, ఆ రాత్రి పోలీసులు నయీబ్ ని పట్టుకెళ్లే రాత్రి ముష్తాక్ మంచంక్రింద దూరితే ఈ పిల్లవాడు ఎక్కడపోయాడ్? ఇతడి ప్రసక్తి రాకపోవటంతో ముష్తాక్ ఒక్కడే కొడుకు అనుకోవాలి. కానీ, ముష్తాక్ ఒక్కడే కొడుకు అయితే, అతదిని మసీదులో వాళ్ళమ్మ ఆడుకోవటానికి వదిలిందని రాయటం తప్పు. పైగా, ఈ వర్ణనలో..ఆమె చెప్పుల కాపలా సంపాదన సరిపోదనీ పేద రికాన్ని వర్ణ్సితాడు రచయిత….ముష్తాక్ ఆమె కొడుకయితే..పదో పరకో అతడి సంపాదనా అందాలికదా..పైగా..అతడిలో ఏదో మాజిక్ వుందని డబ్బులివ్వకుండా వుండలేరనీ రచయితే వర్ణించాడు. ఫాతిమా ఆర్ధిక స్థితి గురించి చెప్పేటప్పుడు ముష్తాక్ ప్రసక్తి తేకపోవటం కూడా ఒక లోపం….ఎందుకంటే..ఆమె కంటే తానే ఎక్కువ వసూలు చేస్తానని అనుకుంటాడా పిల్లవాడు కాబట్టి అతని సంపాదన ప్రసక్తి రావటం తప్పనిసరి. అయితే, ముస్లీం దంపతులకు ఒకడే కొడుకు అనుకోవటమూ కష్టమే..కాబట్టి, రచయిత రాసి , వెనుక ఏమి రాశాడో చూసుకోకుండా, ముందుకు సాగి మళ్ళీ తోచింది రాశాడేమో అనుకోవాలి. లేకపోతే, రచయిత కథ చెప్పే కొత్త టెక్నిక్ ఇది. ఎలాగయితే, సినిమాలో కెమేరా….తాను చూపించదలచుకుందే చూపించి, హఠాత్తుగా, కమేరాను దూరం కదిలించి, అంతవరకూ చూపనివి చూపినట్టు, రచయిత, ఎక్కడ ఏది ఎంత అవసరమో అంతే చెప్పాడు తప్ప…దాన్లో లాజిక్కులు, లేనిపోని అర్ధాలు తీయవద్దంటే…..సరే కానీయ్ అని ముందుకు సాగచ్చు.

ఇక నయాబ్ కథకు వస్తే…అతని కథలో inconsistancies, contradictions తక్కువ. ఈ ముగ్గురి కథనూ …గోకుల్ చాత్ భండార్లో జరిగిన పేలుళ్లతో ముదిపెడతాడు రచయిత…గుల్బర్గా దర్గాకు వెళ్లివచ్చిన నయీబ్ను రాత్రి ఇంత్లో అన్నం తింతూంటే పోలీసులు వచ్చి పట్తుకెళ్తారు. అది చూసి ముష్తాక్ కు జ్వరం వస్తుంది. తండ్రిని చూడకుండా వుండలేకపోతాడు ముష్తాక్…తండ్రి తిరిగివచ్చినా, పిల్లవాడి మానసిక భయాందోళనలు, తండ్రి మానసివ గాయాలు మానవు. చివరికి ప్రభుత్వ సహాయమూ, మన జర్నలిస్టు సహాయమూ వద్దని వాళ్ళు ఎటో వెళ్ళిపోతారు. మన రచయిత ఇంకా మసీదుకు వెళ్ళి దూఅ చేస్తూంటాడు. అయితే, అతనికి ముష్తాక్ గుర్తొస్తూనేవుంటాడు…

ఈ కథలో మధ్యలో బాత్ల హౌస్ ప్రసక్తి వస్తుంది. లౌకికవాదుల్లాగే రచయిత అదంతా బూటకమన్న రీతిలో రాస్తాడు. తరువాత ముంబాయ్ దాడి ప్రసక్తి వస్తుంది. అప్పుదు మన కథకుదికి ముష్తాక్ గుర్తుకువస్తాడు.
ఈ కథ చదువుతూంటే ఒక రకమయిన శూన్య భావన కలుగుతుంది. ఎందుకని తెలివయిన వారూ, చక్కని ఆలోచనా పరులుకూడా, నలుగురితో పాటూ నారాయణా అన్నట్టు ఒకే విషయాన్ని ప్రచారం చేస్తూ కథలు రాస్తున్నారు? కనీసం తమ కథలు, ఈ దేశంలో ముస్లీములు అన్యాయమవుతున్నారు కాబట్టి తీవ్రవాదుల్లో చేరండని పాకిస్తానీ ప్రేరేపిత తీవ్రవాద సంస్థలు చేస్తున్న ప్రచారానికి సమర్ధననిచ్చే రీతిలో తమ కథలు, వాదనలు వుంటున్నాయన్న కనీసపుటాలోచనకూడా లేకుండా ఇలా ఎందుకు రాస్తున్నారు? అన్న ఆలోచన మదిని తొలిచేస్తుంది.
ప్రతి మైనారిటీ పొలిటికల్లీ కరెక్ట్ కథలో అమాయక ముస్లీములను పోలీసులు అక్రమంగా, అన్యాయంగా హింసిస్తున్నట్టు చూపుతారు. ఏ ఒక్క కథలోనయినా, తీవ్రవాద దాడుల్లో అనాథలయిన అభాగ్య ముస్లీముల జీవితాలు, వికలాంగులయిన నిర్భాగ్యుల కష్టాలు కనిపిస్తాయా? ఏ మైనారిటీ రచయిత కథలోనయినా, అమాయకులపై అమానుషంగా జిహాద్ పేరిట దాడులు చేస్తున్న ఇస్లాం తీవ్రవాద ఖండన కనిపిస్తుందా? ఏ మైనారిటీ రచయిత కథలోనయినా, ముస్లీంలు అధికంగా వుండే స్థలాలలో అక్రమంగా నివసిస్తున్న బంగ్లాదేశీయుల ప్రస్తావన వస్తుందా? వారు దేశ వ్యతిరేక చర్యలకు పాల్పడుతున్నారని తెలిసికూడా తమ పిల్లలనిచ్చి పెళ్లిళ్లు చేసి దొంగ ధ్రువీకరణ పత్రాలు చూపి వారిని భారతీయ పౌరులుగా చలామణీ చేస్తూ పరోక్షంగా తీవ్రవాదానికి దోహదం చేసే ముస్లీం కుతుంబాల కథలు వస్తాయా? మలాలాను ఆదర్శం చేసి ఏ ఒక్కరయినా కథ రాశారా? ట్రిపుల్ తలాక్ గురించి ఏవీ కథలు? ప్రతి తీవ్రవాదీ ముస్లీం అవుతున్న తరునంలో, ముస్లీంల మనస్సుల్లో జరుగుతున్న సంఘర్షణలేవీ కథల్లో?
హిందు సమాజంలో కనిపిస్తున్న సంకుచితత్వాన్ని విమర్శిస్తూ బోలెడన్ని కథలు వస్తున్నాయి. నిజానికి ఒక దర్గా, ఒక మసీదు వద్ద బాంబులు పేలాయి. కానీ, ప్రధాన హిందూ మందిరాలన్నీ తీవ్రవాద దాదులకు కేంద్రాలయ్యాయి. తుపాకుల నీడల్లో దైవ దర్శనం చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి…అమర్నాథ్ యాత్ర ప్రతిసారీ ఒక యుద్ధమే…అయినా, ఈ పరిస్థిని వర్ణిస్తూ కథలేవి? తీవ్రవాద దాడులవల్ల అనుమానాలకుగురవుతూ, వ్యాపారాలు దెబ్బతింటున్న కాష్మీరీ ప్రజల కడగళ్ళేవే కథల్లో? ఎంతసేపూ..పోలీసులు అన్యాయంగా అరెస్త్ చేసి అమాయక ముస్లీములను బాధిస్తున్నారంటూ కథలు రాసి అవార్డులు కొట్టేయటమే తప్ప, సమాజంలో నెలకొని వున్న పరిస్థితులను వివరించేవీ, ప్రదర్సించేవీ కథలేవి?
ప్రతి అరెస్తూ అమాయకుదిని వేధించటమేనన్నట్టు చూపుతారీ మైనారిటీ లౌకిక పొలిటికల్లీ కరెక్ట్ కథకులు….
రిజర్వేషన్ ఆఫీసులో కొన్ని సంవత్సారక్రితం టిఫిన్ బాంబు పేలింది. పోలీసులు ఆరోజు డ్యూటీలో వున్న ప్రతివారినీ ప్రశ్నించారు. గ్రిల్ చేశారు. ఆడ మగ, హిందూ ముస్లీం అని చూడలేదు. అందరూ అనుమానితులే..ద్యోతీ లేకున్న ఆసమయంలో అక్కడున్న వారిని మరింతగా ప్రశ్నించారు. ఈ అనుమానానికీ, కులం మతం లేదు. కాంటీన్ నుందీ టే తెచ్చి అమ్మే వ్యక్తి ఆ సమయంలో అక్కడున్నాడు. అతడు ముస్లీం కాదు. కానీ, అతడక్కడెందుకున్నాడని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసి కుళ్ళబొడిచారతడిని. చివరికి ఆఫీసర్లు ఎంతో కష్టపదితేకానీ అతడు విడుదల కాలేదు. అతడు ముస్లీం కాదు.
పోలీసుల పని అనుమానించటం..దానికి కులం, మతం, ప్రాంతంతో సంబంధంలేదు…కానీ, మైనారిటీ పొలితికల్లీ కరెక్ట్ కథకుల కథల్లో మాత్రం పోలీసులు ముస్లీములనే అనుమానంగా చూసి అన్యాయం చేస్తారు. తీవ్రవాదులంతా ముస్లీం బస్తీల్లోంచి వస్తూంటే, వారికి అక్కడే ఆశ్రయం లభిస్తూంటే, అనుమానంగా చూడక, పూలదండలు వేసి చంపండి నాయనా..అప్పుడు మీరు తీవ్రవాదులని అరెస్తు చేస్తామంటారా? అప్పుడూ వారు అమాయకులే అని మళ్ళీ ప్రదర్శనలు…
ఇక కథ పేరు దగ్గరకొస్తే..గెట్ పబ్లిష్డ్…అన్నది ఏరకంగానూ కథకు సరిపోని పేరు…..
రిపోర్ట్ పబ్లిష్ అవుతుందని నమ్మకమేమిటి? అన్న ప్రశ్నతో కథ ఆరంభమయితే, ఒక జర్నలిస్ట్ ఇచ్చిన రిపోర్ట్ పబ్లిష్ కాని కథేమో అనుకుంటాం…కానీ అలాంటిదేమీ లేదు…రిపోర్టులు పబ్లిష్ అవుతాయి. ఇంచార్జ్ సహృదయంతో స్పందిస్తాడు..రచయిత ఒక సందర్భంలో …తెలుగు సంగతి పక్కనపెట్టు కనీసం ఇంగీష్ మెయిన్ స్ట్రేం పత్రికలోనయినా ఇలాంటివి పబ్లిష్ అవటం చూశావా నువ్వు? అంతుందో పాత్ర..
ఒక జర్నలిస్టు రచయిత రాసిన కథలో ఇలాంటి సంభాషణ రావటం హిపోక్రసీకి పరాకష్ట!!!!
గుజరాత్ అల్లర్లు అందరికీ గుర్తున్నాయి..గోధ్రలో రైలులో కాలిన శవాలెందరికి గుర్తున్నాయి? ఎన్ని పత్రికలు దాని గురించి కథనాలు ప్రచురిస్తాయి? ఎందరు కవులు, ఎందరు కథకులు దాని గురించి కథలు కవిత్వాలు రాశారు? గుజరాత్ అల్లర్లలో చేతులు జోడించి ఏడుస్తున్న ముస్లీం వ్యక్తి బొమ్మ విదేశాల్లోనూ పాపులర్… అలా బ్రతిమిలాడుతూన్న ఒక్క మరో మతం వ్యక్తి ఫోతో వుందా? తీవ్రవాదుల దాడుల్లో గాయపడ్డ వారి కథలు, ప్రాణాలు కోల్పోయినవారి కుతుంబాల కథలూ ఎక్కడయినా వున్నాయా? అడవుల్లో తిరుగుతూ ప్రజల ఆస్తుల్ని ప్రాణాలను హరించే నక్సలైత్లను గ్లోరిఫై చేసే రచనలున్నాయి. మంచులో ఎండలో వానల్లో వరదల్లో దేశాన్ని రెప్పవాల్చకుండా కాపాడే సైనికులగురించిన కథలేవి? కాబట్టి ఇలాంటి కథనాలెక్కడయినా చూశావా? అన్న ప్రశ్నకి సమాధానం..ఇలాంటి కథలేచూశాను….నీకు కనబడకపోతే అది నీ దృష్టి దోషమయినా అయివుండాలి…లేక నీకు పత్రికలు చదివే అలవాటయినా లేకుండావుండివుండాలి…అంతే!!!!
ఇంతకీ కథ అంతా చదివిన తరువాత….రచయిత కథను ఒక యూనిట్ గా గుదిగుచ్చటంలోనూ విఫలమయ్యాడనిపిస్తుంది..
బాట్లా హౌస్ ప్రస్తావనకూ కథకూ సంబంధంలేదు…..కేవలం అది బూటకపు దాడి అని చెప్పటం తప్ప.
గోకుల్ చాట్ పేలుదు ప్రస్తావన అనవసరం..కేవలం….అమాయకులను పోలీసులు అరెస్ట్ చేస్తున్నారని చెప్పటానికి తప్ప ఎందుకూ పనికిరాదా వార్త…
ముంబాయి పేలుళ్ళ ప్రసక్తిని నయీబ్ అరెస్టుతో ముదిపెట్టాలని రచయిత ప్రయత్నించాడు..కానీ, అతకలేదు..పోలీసులు గుడ్డిగా కనబడ్డవాదిని అరెస్టు చేయరు. అరెస్ట్ వెనుక ఏదో కారణం వుంతుంది..ఏదో అనుమానం వుంటుంది….
ఇలా తరచి చూస్తే, ఈ కథ ఒక అతుకుల బొంత అనీ, రచయిత…ఎప్పుడు ఏది గుర్తుకువస్తే అది రాసేశాడనీ అనిపిస్తుంది. అందుకే, కొన్ని కథల్లో పరిణతి చెందిన రచయితగా అనిపించిన ఖదీర్ ఈ కథలో కేవలం..అవార్ద్ కోసం తీసిన అవార్డ్ పిక్చర్ రచయితలా తోస్తాడు….
అంతే తప్ప, ఈ కథలో చదివించే గుణం లేదు..కదిలించే లక్షణం లేదు..అక్షరాలున్నాయి..వాతిలో జవం లేదు..జీవం లేదు…క్రిందనేల వుంది..నేలపై మట్తివుంది..మట్తిలో వానపాములున్నాయి..వానపాములు దేకుతాయి….అలావుందీ కథ
!!!!
వచ్చే వ్యాసంలో భగవంతం కథల విస్లేషణ వుంటుంది.

May 6, 2017 · Kasturi Murali Krishna · One Comment
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథ విశ్లేషణ-18(3)

2002లో ఉత్తమ కథలలో ఒకటిగా ఎంపికయిన ఖదీర్ బాబు కథ పెండెం సోడా సెంటర్ ఏ కోణంలోంచి చూసినా ఉత్తమకథనే. ఈ విషయంలో సందేహంలేదు. కథ చెప్పిన విధానం అతి సుందరంగా వుంటే కథాంశం అతి చక్కది. సమాజంలో ఒక మూడు నాలుగు దశాబ్దాలలో మానసికంగా, వ్యాపారపరంగా, సామాజికంగా వచ్చిన మార్పులను అతి సరళంగా ఎదకు హత్తుకునే రీతిలో ప్రదర్శించిన కథ ఇది. కావలిలోని పెండెం సోడా సెంటరునేకాదు, ఆ కాలంలో ప్రతి వూళ్ళోనూ వుండే ఇలాంటి గోలీ సోడా సెంటర్లను, చంద్రయ్యలను మళ్ళీ సజీవంగా కళ్ళముందు నిలుపుతుందీ కథ. అయితే, ఈ కథ ఇంతకుముందరి ఖదీర్ కథలు న్యూ బాంబేయ్ టైలర్స్, ఖాదెర్ లేడుల్లాగే ఒకే కోవకు చెందిన కథ. సమాజంలో వస్తున్న మార్పులు దానికి తట్టుకుని మొండిగా నిలబడిన వాళ్ళు. కానీ, ఖాదర్ లేడుకు భిన్నంగా ఈ కథ ఫోకస్ ఒకే పాత్ర ఒకే అంశం పైన వుండటంతో కథలో ప్రధానపాత్ర, ప్రదర్శించాలనుకున్న అంశం నుంచి పాఠకుడి దృష్టి చెదరదు. అడుగదుగునా న్యూ బోంబే టైలర్స్ గుర్తుకువస్తున్నా, ఈ కథ దానికదే ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది.
2005లో ఉత్తమ కథగా ఎంపికయిన కింద నేల ఉంది ఒక విచిత్రమయిన కథ. దీన్ని కథ అనాలా? ఇంకేదయినా అనాలా అన్న ఆలోచన వస్తుందీ కథ చదువుతూంటే.. వేర్వేరు కథలను ఒక చోట గుదిగుచ్చి చెప్పాలని చేసిన ప్రయత్నం అనిపిస్తుంది. దానితో కథ ఒక స్థాయి దాటిన తరువాత విసుగువస్తుంది. చదవటం భారమనిపిస్తుంది. కథపై దృష్టి పెట్టటం కష్టం అనిపిస్తుంది. అలాగని రచయిత కథను చెప్పిన విధానం బాగాలేదని కాదు. రచయిత అలవాటయిన కథన సంవిధానం కథను చదివేట్టు చేస్తుంది. కానీ కథ నిడివి పెరగటంతో చదవటం కష్టమయిపోతుంది. పైగా, కథలో ఆసాంతం పట్టి చదివించేంత పట్టులేకపోవటంవల్ల రచయిత ఈ కథద్వారా ఏంచెప్పాలనుకున్నాడో, అసలీకథ ఎందుకు చెప్పాలనుకున్నాడో అర్ధంకాని గందరగోళం మొదలవుతుంది.
ఇతర కథలలో ప్రధానపాత్ర కథ చెప్తూ సామాజిక పరిణామాలు, మనస్తత్వాలను ప్రదర్శించినట్టే ఈ కథలోనూ ప్రధాన పాత్ర కథ చెప్తూ సామాజికంగా వ్యవస్థలోనూ, మనస్తత్వాల్లోనూ జీవన విధానాల్లోనూ వస్తున్న మార్పులను ఈ కథలోనూ రచయిత ప్రదర్శించారు. కానీ, ఇతర కథల్లో వున్న సాంద్రత ఈ కథలో లోపించింది. ఏమాత్రం జాగ్రత్తగా చదివినా ఈ కథ కాస్త కసి తీర్చుకోవటానికి రాసిన కథ అనిపిస్తుంది తప్ప, పాత్ర పట్ల సానుభూతి, పరిస్థితిపట్ల అవగాహన కనిపించవు ఈ కథలో. అది ఈ కథను దెబ్బ తీసిన అంశం.
కథను చెప్పే రచయిత అభిమాని లక్ష్మి అనే డాక్టర్. ఆమెకు తనకొడుక్కు సంగీతం నేర్పించాలని వుంటుంది. ఆ అబ్బాయికి సంగీతం మాస్టారిని చూపించేందుకు మన కథకుదిని తీసుకుని కారులో వెళ్తుంది డాక్టర్. ఆ అబ్బాయికి ఇవేవీ పట్టవు. సెల్ ఫోనుతో ఆడుతూంటాడు. సంగీతం గురువు కుదరక పోవటంతో ఆమె నిరాశ చెంది మన కథకుడికి తన కథ చెప్పటం మొదలుపెడుతుంది. వాళ్ళది మంగలి కుతుంబం. ఆమె తండ్రి డాక్టరు. ఈమెని డాక్టరు చేస్తాడు. ఈమె మరో డాక్టరుని పెళ్ళిచేసుకుంతుంది. అప్పుడే ప్రభుత్వంలో డాక్టర్ల నియామకాన్ని నిశేధించటం, ఫైవ్ స్టార్ కార్పొరేట్ ఆస్పత్రులు రావటం, ఇంకా పూర్తిగా ఫామిలీ డాక్టర్ల వ్యవస్థ పోకపోవటంతో వీళ్ళకు బ్రతకటం కష్టమవుతుంది. ప్రైవేత్ ఆస్పత్రిలో ఆమె చేరుతుంది. అతడు డబ్బు కోసం రియద్ వెళ్తాడు. ఇంతలో ఈమె గర్భవతి అవుతుంది. చిన్నప్పటి ఆర్త్రిటిస్ మళ్ళీ వస్తుంది. దానికి ఇచ్చిన ట్రేట్మెంట్ వల్ల ఈమె కళ్ళలో నీటి ఉత్పత్తి దెబ్బతింటుంది. డ్రై ఐస్ అన్నమాట. దాంతో చూపు దెబ్బతిని ఆమె కళ్ళల్లో కృత్రిమంగా నీటి డ్రాప్స్ వేసుకుంతూంటుంది. ఆమె అతడిని ఇంటికి తీసుకువెళ్తుంది. అందుకు బాబు అనుమతి తీసుకుంటుంది. ఎందుకంటే రియధ్ వెళ్ళిన తరువాత పిల్లవాడికి తండ్రికి సాన్నిహిత్యం పెరిగి పిల్లవాడీమె ఏ మగవాదితో మాట్లాడినా అనుమానిస్తూంటాడు. ఆమె పిల్లవాదికి నిద్రమాత్రలిచ్చి పదుకోబెట్టి ఇతనితో తాగుతూ తన కథ చెప్తుంది. ఇప్పుడామె దాదాపుగా గుడ్దిది. పిల్లవాదికి సంగీతం రావటంలేదు. అంతా నిరాశ..ఫ్రస్ట్రషన్, డిప్రెషన్…చెప్పీ చెప్ప్పీ ఆమె పడుకుంటుంది. మన కథకుడు ఇంతికి వచ్చేస్తాడు. తరువాత ఆమె పిల్లవాడికి సంగీతం నేర్పాలని ప్రయత్నించి విఫలమవుతుంది. ఇంతలో వాద్డికి చెట్ల పిచ్చి మొదలవుతుంది. దానితో ఫ్లాట్ వదిలి ఖాళీ స్థలమున్న నేల కొని నేలపై బ్రతాకాలనుకుంటుంది.
కన్నీళ్ళు ఇంకి తడి ఆరిపోయిన ఈ కథలో కాసింత చెమ్మను చీల్చుకుని పచ్చటి మొక్కలు తలెత్తుతున్న దృశ్యం రచయితకు కనిపిస్తూంటే కథ ముగుస్తుంది.
కథ బాగుంది. అర్ధం పర్ధం లేని కథ అనిపిస్తుంది. డాక్టర్ల ఉద్యోగ పరిస్థితి బాగానే అనిపించినా ఏపాత్రా సరిగ్గా ఎదగదు. సామాజిక దౌష్ట్యం, రిజిడిటీ వంటివి కథలో వున్నా, ప్రస్తుత వ్యవస్థ పట్ల విసుర్లూ విమర్శలూ వున్నా కథలో ఎపాత్ర పట్ల సానుభూతి కలగదు. ముగింపు మరీ గందరగోళంగా అనిపిస్తుంది. పిల్లవాడు మొక్కలు పెంచి వాటితో మాట్లాడుతూ అమ్మ ఎవరితో తాగుతోంది, ఎవరిని ఇంటికి తెస్తోందో పట్తించుకోకపోవటంతో కొత్త పచ్చటి చెట్లు చిగురుస్తాయా? అమ్మాయి మానసికి వ్యధ తీరిపోతుండా? వాళ్ళ డబ్బు సమస్యలు తీరిపోతాయా? పిల్లవాడి ఒబేసిటీ, మానసిక వ్యాధులు నయమయిపోతాయా? అదీగాక, ఎంత అభిమాన రచయిత అయినా, అలా ఇళ్ళకు తీసుకెళ్ళి తాగుతూ, జీవిత కథలు విప్పి చెప్తారా? ఒక దశలో ఇదేదో సృంగార కథగా మళ్ళుతుందేఅమో అనిపిస్తుంది. పైగా, మహిళ పాత్ర మీద ఎలాంటి సానుభూతి కలగకుండా పిల్లవాడు మళ్ళీ ఎవరిని తెచ్చుకుని ఎందుకు తాగుతున్నావని అడిగే సంఘటను కల్పించి ఆమెకు ఇలా మగవారితో తాగి తన కథ చెప్పటం అలవాటే అన్న చులకన భావన కలిగించాడు రచయిత. ఇలా అత్యంత లోప భూయిష్టమూ, అడుగడుగునా అసంబద్ధమనిపించే రీతిలో ఉన్న ఈ కథను ఉత్తమ కథగా సంపాదకులు ఎందుకు ఎంచుకున్నారో అర్ధమయిపోతూన్నా, ఈ కథను ఉత్తమ కథగా ఆమోదించటం కష్టమే. పైగా, ఈ కథ చదువుతూంటే రచయితకు మహిళలంటే, ముఖ్యంగా కాస్త సామాజికంగా పై స్థాయిలో వున్న మహిళలంటే చాలా చులకన అభిప్రాయము, అదో రకమయిన కసి( క్రింది స్థాయినుంచి పై స్థాయికి ఎగబ్రాకలేక, మధ్యలో మిగిలి పైకి ఆశగా చూస్తూ, వున్న దానితో సంతృప్తిపడలేక, అందని ద్రాక్షలు పుల్లన అన్న రీతిలో రాళ్లు విసిరే కసి లాంటిది హై క్లాస్ మహిళల గురించి రాస్తున్నప్పుడు రచయితలో యాధృఛికం కాదేమో!!!! బహుషా ఈ నిర్ణయానికి రావటం వెనుక రచయిత ఇతర రచనలు, బియాండ్ కాఫీ కథల సంపుటి కథల ప్రభావం వుంటే దోషం నాదికాదు, రచయితదే. కనబడ్డ వాడితో సెక్స్ కో మనసు విప్పేసి మాట్లాడేయటానికో మహిళలు ఒంటరితనపు ఫ్రస్ట్రేషంతో అల్లల్లాడిపోతున్నారని చూపించటం ఆధునికమఊ అభ్యుదయమూ అని ఊరేగేవారికి…నమస్కారం. వారు చేయబోయే అన్ని విమర్శలకూ ఒకటే సమాధానం..సబ్ కుచ్ సీఖా హమ్నే నా సీఖీ హోషియారీ)
ఇక్కడ ఒక విషయం చెప్పుకోవాలి. రచయితకు మహిళల మనస్తత్వంతో ముఖ్యంగా భర్తకు దూరంగా వున్న మహిళల మనస్తత్వంతో అస్సలు పరిచయం వున్నట్తులేదనిపిస్తుంది. మేల్ ఫాంటసీల అలల సృంగాలపై తేలియాడుతూ కథలో ఫ్రస్ట్రేటెడ్ మహిళల పాత్రను సృష్టించాడనిపిస్తుంది. రచయితలో వున్న ఆత్మ న్యూనతా భావానికి, దాన్ని తన కథలో ఎదుతువారిని తక్కువగా చూపి ఆత్మవిశ్వాసంగా మార్చుకోవాలని చేసే ప్రయత్నానికీ కిందనేల వుంది కథ చక్కని ఉదాహరణ.
ఇందులో అమ్మాయి డాక్టరయి వుండి, మందుల వాడకం వల్ల చూపు దెబ్బతిని వుండి, పర పురుషుడితో తన గోడు చెప్పుకోవటానికి నిద్ర మాత్రలిచ్చి రావటం అత్యంత హేయమైన చిత్రణ. కనీసం డాక్టర్లు పిల్లలకు అలా విచక్షణ రహితంగా నిద్ర మాత్రలివ్వరు. అలా ఇచ్చేవారిపై ఎలాంటి సానుభూతి చూపాల్సిన అవసరమూ లేదు. ఒక గంట వుండిపోయే వాడికి, జీవితాంతం తనతోవుండి తన బాధ్యత అయిన పిల్లవాడికన్నా ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వటం అన్నది మానసిక రోగానికి పరాకాష్ట. అలాంటి మానసిక రోగానికి గురయినవారు పిల్లవాదు చెట్లు పెంచితేనో, ఇల్లు కిందనేల మీదకు మారితేనో పచ్చగా ఎదగరు. తమ మానసిక అశాంతిలో ఇంకా కూరుకుపోతారు. ఎందుకంటే నిరాశా నిస్పృహలు బయటనుంచి రావు. వ్యక్తి లోలోపలేవుంటాయవి. బయట ఎంత మారినా లోపల మారకపోతే ఫలితం వుండదు. ఈ గ్రహింపులేకుండా అడ్డదిడ్డంగా ముగుస్తుంది కథ. అందుకే, రచయితగా ఖదీర్ రాసిన ఈ సంకలనంలోని ఉత్తమ కథల్లో ఈ కథను అందరూ గొప్పగా పొగిడే నీచమైన కథగా భావించవచ్చు.
ఇక్కడే మరో విషయం ప్రస్తావించాలి. సయాన వోహై జో పత్ ఖద్ మేభీ సజాలే గుల్షన్ బహారోన్ జైసా..అంటారు. ఎడారిలో, రాళ్ళగుట్టలనడుమకూడా తోటలో పూవులా వికసించేదే ఉత్తమ వ్యక్తిత్వం. రచయితలు అలాంటి వ్యక్తిత్వాలను చూపి పాఠకులలో ఆశాభావాన్ని రేకెత్తిస్తే రచయితగా చీకత్లోనూ చిరుదివ్వె చూపినవారవుతారు. అలాకాక, ఒకరిద్దరు మానసికరోగుల కథలను రాసి, అవే సకల సమాజానికి దర్పణాలుగా ప్రచారం చేసుకుంటే సమాజానికి చెదు చేసినవారవుతారు. అలాంటి తెల్లగుడ్డపైని నల్ల చుక్కను అత్యంత వికృతంగా, ఒక vicarious pleasureతో చూపిన కథ ఇది . అందుకే, వ్యక్తిగతంగాన్నొ, ఒక రచయితగానూ కూడా ఏమాత్రం నచ్చని కథ ఇది.
మిగతా కథల విశ్లేషణ తరువాత వ్యాసంలో…

April 27, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-18(2)

2000 సంవత్సరపు ఉత్తమ కథల సంకలనంలో ఖదీర్ బాబు కథ న్యూ బోంబే టైలర్స్ చోటు సంపాదించుకుంది. ఈ కథ చక్కని కథ. ఆరంభమ్నుంచి చివరి వరకూ వదలకుండా చదివిస్తుంది. ఆధునిక బట్టల ఫాక్టరీలు వచ్చాక, టైలర్ వృత్తిని ఎంచ్కుని దానిపైనే ఆధారపడిన వారి మారిన స్థితిగతులను అందంగా చూపిస్తుంది.
ఖదీర్ బాబు రచనా సంవిధానం పారే నీటిలా గల గలా సాగిపోతుంది. ఎక్కడా అడ్డంకిలేని ప్రవాహమది. అతని వర్ణనలు, ముఖ్యంగా పాత్రల వర్ణనలు చక్కగా వుంటాయి. వ్యక్తిని కళ్ళముందు నిలుపుతాయి. ఇలాంటి కథలు, బాగాబ్రతికి పరిస్థితులవల్ల చితికికూడా ఆత్మాభిమానంతో, ఆత్మవిశ్వాసంతో తలవంచకుండా నిలబడేవాళ్ళ కథలు మనసుకు హత్తుకుంటాయి. మురిపిస్తాయి. ఈ కథ అందుకు భిన్నంకాదు. మనకళ్ళముందు టైలర్లేకాదు, ఇలా మారుతున్న పరిస్థితులలో ఇమడలేక, పాతను వదలలేక సతమతమయ్యేవారెందరో ఎన్నో రంగాలలో కనిపిస్తారు. ఒకప్పుడు వీధి వీధినా టైపునేర్పే దుకాణాలుండేవి. ఆఫీసుల్లో టైపిస్టులుండేవారు. కంప్యూటర్ వారందరినీ పనికిరానివారిని చేసింది. ఆఫీసుల్లో వారు వెస్టీజియల్ ఆర్గాన్లలా మిగిలారు. అలాగే, ఒకప్పుడు వీడియోప్లేయర్లకు డిమాండుండేది. వీడియోపార్లరు పెద్ద వ్యాపారం శీడీలొచ్చి దాన్ని దెబ్బతీసింది. ఇవి కొన్ని ఉదాహరణలు మాత్రమే. ఇలాంటివి, నిత్య పరినామశీలి అయిన ప్రపంచంలో, అనునిత్యం ఏదో మార్పు సంభవిస్తూంటుంది. ఆ మార్పు ఆధారంగా ఎదిగేవారుంటారు. తట్తుకోలేక చితికేవారుంటారు. కాబట్టి, బాంబే టైలర్స్ లాంటి కథను రాయటం సులభమే అయినా మెప్పించటం కష్టం. కానీ, ఆ కష్టమైన పనిని అత్యంత సులభం చేస్తుంది ఖదీర్ కథ చెప్పే విధానం.
ఇది చాక్కగా రౌండెద్ ఆఫ్ కథ. ఆరంభానికి చివరికీ నదుమ చక్కని సమన్వయం వుంది. ఒక సంఘటన మరో సంఘటనకు దారి తీస్తూ…కథకు ప్రవాహ గతినిచ్చింది. కథలో పీర్ భాయ్ కొడుకు ఫాక్టరీలో పనికి మొగ్గు చూపటం ప్రస్తుత సామాజిక పరిస్థితికి దర్పణం పదుతుంది. ఒకప్పుడు సర్వస్వతంత్రంగా బ్రతికిన భారతీయ సమాజం ఇప్పుడు ఎవరో ఒకడి దగ్గర జీతానికి కొలువు చెయ్యనిదే గడవలేని బానిస మనస్తత్వానికి అద్దం పదుతుంది. ఆత్మవిశ్వాసం, ఆత్మగౌరవం లేని బానిసమనస్తత్వపు జీతగాళ్ళను కళ్ళకుకట్తినట్తు చూపిస్తుంది.
అయితే, కథను ఆసాంతం ఆసక్తి కరంగా చదువుతాం కానీ, ఎక్కడా ప్రధానపాత్ర పరిస్థితికి మనసు ద్రవించదు. కంటతడి రాదు. ఆస్ ఎ మాటర్ ఆఫ్ ఫాక్ట్ గా కథను చదువుతాం. అంతే….ఇందుకు ప్రధానకారణం కూడా రచయిత రచన సంవిధానమే!!!! ఒక అందమయిన పెయింటింగ్ చూసి మురుస్తాం. అంతే….దాన్ని పదే పదే స్మరిస్తూ గుర్తుతెచ్చుకుని ఆనందించలేము…ఈ కథా అలాంటిదే…అయితే ఈ కథను ఉత్తమ కథగా ఎంచుకోవటంపై ఎలాంటి అభ్యంతరమూ వుండదు. చక్కని కథ.
2001 సంవత్సరంలో ఉత్తమ కథగా ఎంపికయిన ఖాదర్ లేడు కథ ఆసక్తి కరంగా చదివించినా కథ టోన్ కథ విలువను తగ్గిస్తుంది. ఈ కథలోకూడా రచనా శైలి మెప్పిస్తుంది. పాత్రల చిత్రణ అలరిస్తుంది. ఎంచుకున్న అంశం, ఉత్తమ కథల సంపాదకులకు నచ్చేది. ధనవంతులు పేదవాళ్ళను మోసం చేసి పబ్బం గదుపుకోవటం.. పైగా ఆ మోసపోయేవాళ్ళు మార్టిన్లూ, ఖాదర్లూ అయితే ఇంకా మంచిది. ఖాదర్ అనే సైకిళ్ళ వ్యాపారి రోడ్దు వెడల్పులో తన షాపు పోగొట్టుకుని, అందుకు తిరగబడినందుకు పోలీసు దమననీతికి గురయి మాయమయిపోతాడు. అతడి స్నేహితుడు భైసన్న అతదిని వెతకటం ఈ కథ. కథ చెప్పిన పద్ధతి బాగుంది. కానీ, ఈ కథలోకూడా ఏపత్రతో పాథకుడు తాదాత్మ్యం చెందడు. అంతేకాదు, అక్కడ ఖాదర్ ఒక్కడే కాదు, అందరూ దుకాణాలు కోల్పోయారు. ఇదొక సామాజిక పరిణామం. ఇది ఒక్కడికి జరిగిన అన్యాయం కాదు. అలాంటప్పుడు ఒక్క ఖాదర్ పాత్రమీదే సానుభూతి కలిగించాలని రచయిత ప్రయత్నించటం అంతగా పట్టదు. పైగా, ఒక పాత్రతో మీ అందరికీ కోటి రూపాయలంటే పెంటిముక్క, మాకు వెయ్యి రూపాయలన్నా గగనమే..అని పించి వారు వీరు అన్న తేడా చూపించాలని రచయిత ప్రయత్నిస్తాడు. ఎంత చెట్టుకు అంతగాలి. నష్టమెవరికయినా నష్టమే. ఇలా నష్టపోయిన అందరిపై సానుభూతి కలిగించే బదులు, ఒక పాత్రపైనే సానుభూతి కలిగించాలని ప్రయత్నించటం కథను దెబ్బతీసింది.
న్యూ బోంబే టైలర్స్ ఇలాంటి కథే అయినా, అందులో ప్రధాన పాత్ర తప్ప మరో పాత్ర లేదు. ఇతర టైలర్లంతా నేపథ్యంలో వుంటారు. దాంతో ప్రధాన పాత్ర వ్యక్తిగత కష్టాన్ని పాథకుడు అర్ధం చేసుకుంటాడు. అయ్యో అనుకుంటాడు. కానీ, ఈ కథలో ఖాదర్ ఒక్కడే నష్టపోలేదు. మార్టిన్ నష్టపోయాడు. భైసన్న నష్టపోయాడు. అంగడిలోనివాళ్ళంతా నష్టపోయారు. ఒక కాలనీలో ఇళ్ళు కూలగొదుతూంటే హీరో ఒక్కడే నష్టపోయినట్టు చూపితే ఎలావుంటుందో, ఖాదర్ లేడు కథ అలా వుంటుంది. వ్యక్తిగత సమస్యను సార్వజనీనం చేస్తే వచ్చే ఫలితం సార్వజనీన సమస్యను వ్యక్తిగతం చేస్తే రాదు. ఇది కథా రచన టెక్నిక్ కి సంబంధించినది.
ఒక మహాపండితుడి పాండిత్యానికి విలువలేకుండా పోయిందని కథ రాసి మెప్పించాలంటే దృష్టి ఆ పండితుడిపైనే వున్నా, మొత్తం సమాజంలో పాండిత్యానికి విలువపోయిందన్న భావన కలిగిస్తేనే కథ పండుతుంది. అంటే వ్యక్తిగతమయిన నష్టానికి సమిష్టి కారణం చూపాలన్నమాట. ఈ దిగజారుడు ఇన్ జెనెరల్ అని చూపుతూ, ఈ వ్యక్తి ప్రవాహానికి ఎదురు నిలబడ్డాడు అన్న భావన కలిగించాలన్నమాట. న్యూ బోంబే టైలర్స్ లో ఆ భావన కలుగుతుంది. ఆరంభంలోనే ముగిసిందనుకున్న కథ మళ్ళీ మొదలయిందని చెప్తూ, చివరికి కథ ఇంకా నడిస్తోంది, వెళ్ళి చూడంది అనటంతో ఈ భావన సంపూర్ణమవుతుంది. ఖాదర్ లేడులో ఇలాంటి భావన కలగదు. అంటే, సమిష్టి నష్టాన్ని కేవలం వ్యక్తిగత నష్టంగా చూపటం వల్ల కలిగిన ఫలితమిది అన్నమాట. వర్షాలుపడక పంటలు పండక రైతులంతా నష్టపోయారని చెప్తూ, అందరి నష్టం పరవాలేదు కానీ, నా నష్టమే అధికం అంటే ఎలాంటి అపహాస్యమయిన భావన కలుగుతుందో ఖాదర్ లేడు కథ అలాంటి భావననే కలిగిస్తుంది. అందుకే, ఈ కథ చక్కగా అనిపిస్తుంది కానీ, ఉత్తమ కథ అంటే,,,, ఖాదర్ కి ఉత్తమ కథ కానీ, మార్టిన్ కు, భైసన్నకూ, అంగడిలోని ఇతరులకూ ఉత్తమ కథ కాదు అనిపిస్తుంది.
మిగతా కథల విశ్లేషణ వచ్చే వ్యాసంలో

April 26, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized