25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథల విశ్లేషణ- 17(డి)

లోయ కథను పర్ఫెక్ట్ కథగా భావించవచ్చు. ఎక్కడా రచయిత కనబడకుండా, వ్యాఖ్యానించకుండా తాను వేయాలంకున్న ప్రశ్నలు వేయకుండా పాఠకుడి మనస్సులో అవే సందేహాలు పాత్రల ద్వారా కలిగే రీతిలో లోయ కథను రచయిత సృజించారు ఈ కథ చదివిన తరువాత రచయిత మళ్ళీ ఇలాంటి కథే రాయకుండా,ఇంతవరకూ రాసిన రెండు ఉత్తమ కహలకు పూర్తిగా భిన్నమయిన కథతో మూడో ఉత్తమ కథను సృజించారు ఈ సంకలనాలలో గమనించేదిమటంటే రచయితలు ఏ రకంగా రస్తే, ఏది రాస్తే ఉత్తమ కథల సంపాదకుల మెప్పు పొందుతుందో అలాంటి కథలు రాయటం కనిపిస్తుంది. అందుకే,కహకులు ఒకే రకమయిన కథలను అటూ ఇటూ చేసి రాసి మెప్పు పదే పదే పొందటం కనిపిస్తుంది కానీ,బీ అజయ్ ప్రసాద్ కథలలో వామపక్ష ధోరణి తెలుస్తూన్నా తన ఆలోచనలను భావాలను ప్రదర్శించటానికి ఆయన ప్రతి సారీ విభిన్నమయిన కథనూ, విభిన్నమయిన కథా సంవిధానాన్ని ఎంచుకోవటము స్పష్టంగా తెలుస్తుంది అందుకు చక్కటి నిదర్శనం యూఫో కథ. ఇది 2008 ఉత్తమకథల సంకలనంలోనిక ఉత్తమ కథ.
కమాండర్, కలనల్ అని మాత్రమే కథలో మనకు పరిచయమయ్యే ఇద్దరు వ్యోమగాములు వ్యోమ నౌకలో ప్రయాణం చేస్తూండటంతో కథ ప్రారంభమవుతుంది. శాస్త్రవేత్తలు భూమిలాంటి ఒక గ్రహాన్నికనుక్కుంటారు అక్కడ పాతరాతి యుగం నడుస్తూంటుంది కమాండర్ అని పిలవబడే వ్యక్తిఒకసారి అక్కడికి వెళ్ళి అక్కడిమనుషులలోఒకరిని పట్టుకువస్తాడు అతడిని నాగరీకుడిని చేయాలనిప్రయత్నిస్తూంటారు అప్పుడు అతడిని కలసిన కమాండర్ దృష్టిమారిపోతుంది.
నిరంతరం సంక్లిష్టంగా మారుతున్న మనిషి మనుగడ ….మూసగా తయారయి…మరింత విషాదభరితం చేయబడుతూ…నిరర్ధకమయిన నిస్సారమయిన జీవితపు నమూనాని మనుషులు తమ తరతరాలకు అందించటానికి పరితపిస్తూ సమస్త మానవ జీవితం ఎక్కడో గాడి తప్పినట్టు అతడికి అనిపించసాగింది…..అని అతనిమానసిక స్థితితిని రచయిత వర్ణిస్తాడు
అదే సందర్భంలో, మనిషి తన శరీరంలోనే అనంతమైన జీవన క్రియల సౌందర్యాన్ని ఉంచుకుని విశ్వంలోని అనంత రహస్యాలను అన్వేషించడం అతడికి నిరర్ధకంగా అనిపించింది. అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు.
అంతేకాదు, సాపేక్షతలేని ప్రకృతి అర్ధమయ్యేకొద్దీ అతడు మిగతా ప్రపంచానికి దూరంగా అజ్ఞాతంలో జీవించసాగాడు, అంటాడు ఇదికొరుకుడుపడనివిషయం
సాపేక్షత లేని ప్రకృతి అంటే? సాపేక్షత అంటే relativity ..రిలేటివిటీ లేని ప్రకృతి అంటే? సమస్త విజ్ఞాన శాస్త్ర సిద్ధాంతాలు, ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాలు,వేద గ్రంథాలు మాన జీవితం, అంతరిక్షంలోని గోళాల జీవితాలు, విశ్వంలోని చరాచరాల జీవితాల నడుమ ఉన్న సాపేక్షతను ఆమోదించి ఆ కోణంలో పరిశోధనలు చేస్తూంటే, విశ్వంలో మరో గ్రహంలో జీవాన్ని చూసిన వ్యోమగామి, ఆ జీవాని తమలాగా నాగరీకులను చేయాలని తపనపడుతున్న మనుషులను చూసి డిప్రెషన్ కి గురవటం అర్ధం చేసుకోవచ్చు కానీ, సాపేక్షతలేని ప్రకృతి అనటం అర్ధ విహీనం!!! దాంతో…ఇక్కదివరకూ కథను సైన్స్ ఫిక్షన్ కాకున్నా సైన్స్ ఫాంటసీగా భావించవచ్చు అనుకుంటున్న ఆలోచన కాస్తా ఆవిరయి, రచయిత ఈ కథలో తన సిద్ధాంతాలను అకారణంగా చొప్పిస్తున్న భావన కలుగుతుంది. ఎందుకంటే, ఈ సాపేక్షత లేని ప్రకృతి అర్ధమవ్వటానికి సరిపడ సంఘటనకథలో లేదు సంఘటన కథలో వుంటే దానికి పాత్ర స్పందనను పాఠకుడు అర్ధం చేసుకుంటాడు. రచయిత మెదడులో ఉన్న ఆలోచనను ప్రతిబింబించే సంఘటన కథలో పాత్ర అనుభవించకపోతే రచయిత తీర్మానం స్వతంత్రంగా చూస్తే గొప్పగా( అర్ధం కానిది ఎలాగో గొప్పది కదా!) అనిపించినా,కథలోఒదగక అసంబద్ధంగా, అర్ధ విహీనంగా అనిపిస్తుంది. సాపేక్షతలేని ప్రకృతి అలాంటి తీర్మానమే!
entire universe is related. each space object moves relative to other. otherwise one cannot judge their spatial,causal and time relationship….if one goes deeper…an atom , a human, atree, a planet, astar,a galay, a universe, a constellation..etc etc all have a relativity that is at once not only confounding but also is astounding అని తన రచనను ఆరంభించిన జాన్ గ్రిబ్బిన్ అనే సైన్స్ రచయిత మొత్తంపుస్తకాన్ని విశ్వంలోని సాపేక్షత గురించిన చర్చతో రచించాడు.
కథ కాస్త ముందుకు వెళ్ళిన తరువాత ,ఈకమాండర్ దగ్గరకు అతనితో గ్రహాంతర యాత్ర చేసిన సహచరుడు వస్తాడు నువ్వింకా దేనికోసం వెతుకుతున్నావు? అని అడుగుతాడు అప్పుడు కమాండర్, తానుకనిపించని వస్తువు కోసం వెతుకుతున్నానని, అదిఒకచోటుండి, మరొక చోటులేనిది కాదు విశ్వమంతా సమస్త చరాచర జీవరాశిలో పనిచేస్తూందని,అది సాపేక్ష దృష్టికి అందని ప్రకృతినియమమనీ చెప్తాడు.
ఇక్కడే కథ, రచయిత ఆలోచనాధోరణి,అతని సిద్ధాంతమూ దెబ్బతినేది. అతనికి సాపేక్షత లేని ప్రకృతి అర్ధమవుతున్నకొదీ అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళాడనీందాక రాశాడు రచయిత ఇప్పుడు అతని నోటి ద్వారానే అది అన్నిటినీ ఆవరించి సంస్తజీవ రాశిలో పనిచేస్తోంది, సాపేక్ష దృష్టికి అందనిదీ అంటున్నాడు సమస్త జీవరాసిలో వుంటే ,అప్పుడు ప్రతీదీ మరొక దానికి సాపేక్షమవుతుంది. ఈ సాపేక్ష దృష్టితో చూసేవారు దాన్ని గ్రహించలేరు. దాన్ని గ్రహించాలంటే ఈ దృష్టి పరిథిదాటి అది లేని స్థాయిలో సృష్టిని చూడాలి కానీ, అది తనలోనూ వుంది. లేకపోతే అతని మొదటి మాట ఆబద్ధమవుతుంది. కాబట్ట్, తనలోనూ దాన్ని వుంచుకున్న వ్యక్తి, దాన్ని దాటి చూడగలగటం సంభవమా? విశ్వమంతా ఆకాశం ఆవరించి వుంది. కాబట్టి కుండలోనూ ఆకాశం వుంది. తనలో ఆకాశం వున్న భావన కుండ తన పరిథిదాటితే కానీ గ్రహించలేదు. కానీ, మట్టి ఆకాశాన్ని దాటి పోవటం అంటూ జరుగుతుందా? అందుకే, విజ్ఞనశాస్త్రం కానీ, వేదం కానీ,ఒక పరిథిదాటి మానవమేధ సయాన్ని గ్రహించలేదంటాయి.
మనకు విశ్వ విజ్ఞానం బిగ్ బాంగ్ సమయంలో వెలువడిన రేడియేషన్ల ద్వారా అందుతోంది. రేడియేషన్లు బిగ్ బాంగ్ నుంచే ఆరంభమయ్యాయికాబట్టి, మానవుడు బిగ్ బాంగ్ జరిగిన కొన్ని సెకన్లనుంచే విజ్ఞానన్ని గ్రహించగలడు బిగ్ బాంగ్ జరిగిన సమయం అంటే జీరో హవర్ ఎలావుంది, అంతకు ముందు ఏముందీ తెలుసుకోలేడు అదొక పరిథి….అదొక గడప. గడపకావల శూన్యం చీకటి. ఈవల వెలుతురు..ఆవల అంధకారం. ఈవల సృష్టి….ఇది నాసదీయ సూక్తం….దీన్ని సావిత్రిలో అరబిందో అద్భుతంగా వర్ణించారు. అంటే, ఈ విషయ పరిజ్ఞానం ఉంటే కథలేదు.కథలో సంఘర్షణలేదు.
కానీ, రచయిత వామపక్ష భావ ప్రభావితుడవటం వల్ల, బహుషా, ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాల గురించి అంతంతమాత్రమే పరిచయం వుండటంవల్ల, ఈ కథలో ఈ ఆలోచనను కేంద్ర బిదువుగా రచించివుంటాడు ఈ ఆలోచనను తరువాత సంభాషణ బలపరుస్తుంది.
నువ్వు ఆధ్యాత్మికుడిలా మాట్లాడుతున్నావు నువ్వు చెప్పేది దైవ శక్తి గురించా? అనిస్నేహితుడు అడుగుతాడు. దానికి ఆ పాత్ర ఏదేదో అర్ధంపర్ధంలేని వాదన చేసి దైవ శక్తిని నిరకరించి అంతా ప్రకృతేనని,మనిషి ప్రకృతినుంచి వేరయిపోతున్నాడని అలవాటయిన వామపక్ష ప్రకృతి వాదన చేస్తాడు స్థలకాలాలకతీతంగా వెళ్ళాలంటాడు ఈ చర్చ తరువాత కలనల్తోకలసి మళ్ళీ అదే గ్రహానికి వెళ్తాడు ఈసారి అతను ఆ గ్రహం వాళ్ళతోకలసిపోతాడు అదీ యూఫో కథ.
కథ బాగులేదు అనటానికి లేదు బాగుందీ అనలేము అందుకని అద్భుతమయిన అర్ధంలేని కథ అనవచ్చీకథను.
ఈ కథ చదివిన తరువాత స్పెషల్ ఎఫెక్ట్స్ తోనిండిన అర్ధంలేని సినిమా చూసిన భావన కలుగుతుంది. పైగా,కమాండర్ ఆలోచనలూ , భావనలూ అర్ధవిహీనమవుతాయి.ముఖ్యంగా, స్థలకాలాలను దాటి చూడాలనుకున్నవాడు, సాపేక్షతను దాటి ఎదగాలనుకున్నవాడు,ఆ గ్రహంలోని ఆదిమానవులలో కలసిపోవటం వల్ల తన లక్ష్యాన్ని ఎలా సాధించాలనుకున్నాడో బోధపడకపోవటం, కథను మరింత అర్ధవిహీనం చేస్తుంది.
అయితే, ఈ కథలో అనాగరికులను ట్రైబల్స్ గాను,మానవుల దాడిని,ట్రైబల్స్ హక్కులను కాలరాచే ఆధునికులుగానూ అర్ధం చేసుకునే వీలుండటంతో,ఉత్తమకథలను ఎంచుకునే సంపాదకులకు, ఆ కోణం నచ్చివుంటుంది. తమ సిద్ధాంతాన్ని చెప్పే కథగా అర్ధమయివుంటుంది దానికితోడుగా దైవ భావనను విమర్శించటం , స్థలకాలాలని, సాపేక్ష ప్రకృతి అని రాయటం వారిలో అర్ధంకాని గొప్ప భావనను కలిగించి వుంటుంది అందుకని ఈ కథను ఉత్తమ కథగా ఎన్నుకునివుంటారు
సైన్స్ ఫిక్షన్ కథలలో సమకాలీన సమాజన్ని ఇతర గ్రహాలలో ఆరోపించి చూపటం సర్వ సాధారణం. కానీ, ఈ కథ అలానూ చేయక,మధ్యలో ఆధ్యాత్మిక చర్చలు తెచ్చి, ఆ చర్చలూ అర్ధ విహీనము, అనౌచిత్యమూ అవటంతో ఇదొక వ్యర్ధ ప్రయత్నంలా తోస్తుంది కానీ, మూస కథలు రాస్తూ ఉత్తమకథకులుగా చలామ?ణీ అవుతూ, ఇతరులకు కథలెలా రాయాలో చెప్పే ఉత్తుత్తి గొప్ప మూస కథకుల నడుమ,భిన్నంగా చెప్పాలని ప్రయత్నించిన అజయ్ ప్రసాద్ ప్రత్యేకంగా నిలుస్తాడు.
2009లో ఉత్తమ కథ జాగరణ గురించి వచ్చే వ్యాసంలో….

March 19, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథలవిశ్లేషణ-7(సి)

2007లో ఉత్తమ కథల్లో ఒకటిగా ఎంపికయిన బీ అజయ్ ప్రసాద్ కథ లోయ చదివిన తరువాత చాలా సేపు వెంటాడుతుంది. కథలో గుప్పిటలో ఏముందో అన్న ఉత్సుకతను కల్పించటమేకాదు, గుప్పిట విప్పి చూపకుండా కథను ముగించటం ద్వారా,కథ పూర్తయినా కథకు వెంటాడే లక్షణాన్ని అత్యద్భుతమయిన రీతిలో ఆపాదించారు రచయిత.నిజానికి ఈ కథను ఉత్తమ కథ అని నిర్ద్వంద్వంగా ప్రకటించవచ్చు.
కథ సూటిగా ఎక్కడ ఆరంభమవాలో అక్కడే ఆరంభమవుతుంది ఆడమనిషితో రంకు అంటగట్టారని ఆచారి వెళ్ళిపోతాడు అతడు కొండ పైనున్న గుడిలో దీపం వెలిగిస్తాడు. అతడు వెళ్ళిపోవటంతో ఆ బాధ్యత శీను పై పడుతుంది కథంతా మనకు శీను దృష్టిలో తెలుస్తుంది. నిన్ననగా వెళ్ళిన మనిషి ఇంతవరకూ ఐపు లేదు అనిశీను ఆలోచిస్తూండటంతో కథ ప్రారంభమవుతుంది. ఊరివారు చెన్నమ్మ కు ఆచారికి సంబంధం అంటగడతారు చెన్నమ్మ ఎక్కడినుంచో పిల్లవాడితో వచ్చి జయమ్మ దగ్గర పనిచేస్తూంటుంది జయమ్మ మంచిది ఆమెకు ఆశ్రయమిస్తుంది. కానీ, ఈ సంబంధం విషయం వెలికి వచ్చేసరికి ముందు వెనుక ఆలోచించకుండా చెన్నమ్మను వెళ్ళిపొమ్మంటుంది. చెన్నమ్మ వెళ్ళటానికి సిద్ధపడుతుంది ఈలోగా కొండపైన గుడిలో దీపం వెలిగిస్తాడు శీను ఆచారి ఆలోచనలమధ్య అతడికి లోయలో గుప్పుమన్న వార్త నమ్మబుద్ధికాదు. అతడికి జయమ్మ పైన గౌరవం చెన్నమ్మపైన అభిమానమాచారి పట్ల గౌరవం….ఈ భావనల నడుమ సతమతమవుతూంటాడు. పనిచేయని మొగుడిని వదిలి పదినెలల పిల్లవాడితో అక్కడికి వచ్చిన చెన్నమ్మకు ఎవ్వరూ వుండరు ఎటూ వెళ్ళలేదు అయినా పిల్లవాదిని తీసుకుని వెళ్తుంది . శీను వారిద్దరి గురించి ఆలోచిస్తాడు చెన్నమ్మకెవ్వరూ లేరు. ఆచారికెవ్వరూ లేరు వాళ్ళిద్దరికీ ప్రేమ కలిగితే తప్పేమిటి? అని ఆలోచిస్తాడు.
చివరికి అంతా కలసి ఆయమ్మిని ఒంటరిని చేసి బయటకు నెట్టేసారని బాధపడతాడు కొండ దిగి వస్తూంటే వొంటరిగా పోతూ చెన్నమ్మకనిపిస్తుంది ఆమెకు తోడుగా వెళ్తాడు. ముగ్గురూ లోయనుంచి బయటకు నడవసాగారు అంటూ కథ ముగుస్తుంది.
ఈ కథ చదివిన తరువాత, ఇదీ కథా రచనా పద్ధతి అనిపిస్తుంది కథలో ఎక్కడా చర్చలు లేవు ఉపన్యాసాలు లేవు సిద్ధాంతాలు లేవు అక్సరాలతో చిత్రాన్ని గీయటం వుంది పాత్రలను, వ్యక్తిత్వాలను స్పష్టంగా చెక్కి చూపించటం వుంది ఎంతో లోతయిన అంశాన్ని అతి నర్మ గర్భితంగా ప్రస్తావించటం వుంది అనంతమయిన ఆలోచనలను కలిగించటం వుంది. కథలో భాగమయిన అనేక అంశాలను ప్రతీకలుగా వాడటం వుంది. అందుకే కథ చదివిన తరువాత చాలాసేపు మరచిపోలేకపోవటమేకాదు, కథ ఒక సినిమా దృశ్యంలా కళ్ళముందు నిలుస్తుంది. అత్యద్భుతమయిన కథ ఇది.
సాధారణంగా కథలో రచయిత చొరబడి ఉపన్యాసాలు ఇవ్వటం మంచి కథా రచన పద్ధతి కాదంటారు. కానీ, ఇంతవరకూ ఉత్తమ కథలుగా ఎన్నికయిన అనేక కథలు ఇలాగే వున్నాయివాటికి భిన్నంగా,రచయిత చెప్పాలనుకున్నది కేవ్లం కథ మాత్రమే చెప్పేట్టు సృజించిన కథ ఇదీందుకే లోయ కథ ఉత్తమ కథ. రచనాపరంగా,కథను చెప్పిన పద్ధతి పరంగా కూడా!

అజయ్ ప్రసాద్ మిగతా కథల విశ్లేషణ తరువాత వ్యాసంలో….

March 18, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథా విశ్లేషణ-17(బి)

అజయ్ ప్రసాద్ రచించిన జాతక కథ అత్యంత ఆసక్తికరంగా ఆరంభమవుతుంది. హింస అంటే ఆయుధం కాదు- కారణం అని తెలుసుకున్నప్పుడు నిజంగా నేను భయపడ్డాను అంటూ ఆరంభమవుతుంది కథ. అయితే మొదటి పేరాలోనే మనిషి జాతకంలో తీరని అశాంతికి, అపారమైన దుహ్ఖానికి సర్వకాలావస్థల్లోనూ కారణాలు ఒకటే అన్నది నేను తెలుసుకున్న సత్యం అని గుట్టు విప్పేస్తాడు. ఆతరువాత కథ ప్రారంభమవుతుంది.
ఆరామంలో చదువు పూర్తయిన తరువాత ఒక బౌద్ధ భిక్షువు భిక్షాయాత్ర ప్రారంభిస్తాడు. యాత్రావర్ణన ఆసక్తి కలిగిస్తుంది. కళింగ రాజ్యం దాటిన తరువాత ఒక అడవి చేరతాడు. ఆ అడవిలో ఒక గాయపడిన స్త్రీ కనిపిస్తుంది. ఆమె భర్త ఆమె ఆభరణాలు లాక్కుని ఆమెని పొడిచి పారిపోతాడు. ఆమె మరణిస్తుంది. ఆమె దుస్థితి గురించి ఆలోచిస్తూ, మనుషులను అంతంచేసే అంతులేని కోరికలకు అవి తీరక కలిగే అపారమైన దుహ్ఖానికి అంతం ఎక్కడ అని ఆలోచిస్తూ ముందుకు సాగుతాడు. కాస్త దూరం వెళ్ళిన తరువాత ఒక పురుషుడు చావు అంచున కనిపిస్తాడు. అతడొక స్త్రీ మోహంలో పడి భార్యను చంపుతాడు. ఆ స్త్రీ తన ప్రియుడితో కలిసి అతడిని చంపి నగలు లాక్కుని వెళ్తుంది. అడవిలోని క్రూర మృగాలు అతడిని లాక్కెళ్తాయి. అది చూసిన భిక్షువు స్త్రీ పురుషులు వివాహమనే చట్రంలో బంధింపబడ్డారు.అక్కడినుంచే స్త్రీ పురుషుల హక్కులు స్వేచ్చ సమాధి చేయబడుతున్నాయి…అని ఆలోచిస్తాడు. ఇక్కడ ఒక పేరా వివాహ వ్యవస్థ దాని వల్ల సమాజంలో అశాంతి జనించటంవంటి వాటి గురించి ఒక పేరా ఆలోచన వుంటుంది.
ఇంతవరకూ చక్కగా సాగుతున్న కథ ఇక్కడినుంచీ దారి తప్పుతుంది. ఉత్తమ కథా సంపాదకులకు వివాహ వ్యవస్థను దూషించి తప్పు పట్టే కథలే కావాలి. అవే ఉత్తమ కథలు. ఇంతవరకూ ఒక భిన్నమయిన రీతిలో వినూత్నమైన పంథాలో సాగుతున్న కథ ఇక్కడనుంచీ అలవాటయిన సాంప్రదాయ వ్యవస్థలను తప్పుపట్టి, భారతీయ జీవన విధానన్ని దూషించే బాట పడుతుంది. అదీగాక, భార్యను చంపి ప్రియురాలి చేతిలో మోసపోయిన ఒక సంఘటనను చూసి, వివాహ వ్యవస్థనే హింసకూ అశాంతికీ మూలం అని తీర్మానించేయటం ఆ భిక్షువు మేధను మానసిక స్థిని ప్రశ్నార్ధకంలో పారేస్తాయి. ఓ ముసలవ్వని, శవాన్ని చూసి బుద్ధుడు వైరాగ్యాన్ని పొంది జగద్రక్షక సత్యాన్ని అన్వేషించివుండవచ్చుగాక, కానీ, ఈ కథలో భిక్షువు సత్యానేషణ ఇక్కడినుంచి తప్పుదారి పడుతుంది.
అక్కడినుంచి ఆ భిక్షువు ఓ రాజ్యంలోకి వెళ్తాడు. అక్కడ సైనికులు అతదిని వేధిస్తారు. దాన్ని రాజ్య హింసగా పరిగణిస్తాడు. అందరూ సమిష్టిగా జీవనం సాగిస్తున్నప్పుడు అందరికీ సమానహోదా ఎందుకులేదని అణగారిపోతున్న వర్గాల గురించి ఆలోచిస్తాడు. ఇదంతా వామపక్ష ఆలోచనల ప్రచార కరపత్రంలోంచి ఎత్తుకొచ్చిన ఆలోచనల్లా వుంటాయి తప్ప ఈ ఆలోచనల్లో నిజాయితేఅ కానీ, అన్వేషణ కానీ కనబడవు. అంతేకాదు, కథ ఆవిరయిపోయి ఇదొక వ్యాసంలా సిద్ధంత ప్రతిపాదక ఉపన్యాసానికి ఉపోద్ఘాతంలా అనిపిస్తుంది. కథ ఇక్కడికి అయిపోతుంది. ఒకటిన్నర పేజీల ఆలోచనలుంటాయి. చివరలో తిరిగి విహారానికి చేరుకున్న భిక్షువుకు సిద్ధార్ధుడి శిలా ముఖప్రతిమ దొరుకుతుంది. ఇన్నాళ్ళూ విస్తరిస్తూ పోతున్న అశాంతికి హింసకు పునాదులు అన్వేషించాను. వాటికి కారణాలు అన్ని కాలాలలోనూ ఒకటిగా వుండబోతున్నాయా అన్నది చెప్పగలిగింది భవిష్యత్తు మాత్రమే అన్న తీర్మానంతో కథ ముగుస్తుంది.
కథ ఆరంభంలో ఒక కొత్త కథ, విభిన్నమయిన కథ చదవబోతున్నామన్న ఆలోచన కలుగుతుంది. కాస్త కథ ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. కానీ, మధ్యలో గతి తప్పి అలవాటయిన బాటలో, ఉపన్యాసాలతో, సిద్ధాంతాల ప్రతిపాదనతో ఒక అసంపూర్ణ వ్యాసంలా ముగుస్తుంది. అదీగాక, కథ ఆరంభంలో మనిషి అశాంతికి, దుహ్ఖానికి సర్వకాలాల్లో కారణాలొకటే అన్నది తాను తెలుసుకున్న సత్యం అన్న వ్యాఖ్య వుంతుంది. కానీ కథ చివరలో వాటికి కారణాలు అన్ని కాలాల్లోను ఒకటిగా వుండబోతున్నాయా అన్నది చెప్పగలిగింది భవిష్యత్తు మాత్రమే అంటాడు. ఇది కథ మొదట్లో తాను తెలుసుకున్నానన్న సత్యాన్ని ఖండిస్తుంది. ఇంతకీ కథ చదివిన తరువాత ఆ భిక్షువు మేధ పైన, తెలివిపైన తీవ్రమయిన అనుమానాలు కలుగుతాయి.
రచయిత సమకాలీన పరిస్థితులను సిద్ధాంతాలను గతంలోని ఒక కాల్పనిక చారిత్రిక పరిస్థితుల్లో ఆరోపించి చూపించాలని చేసిన ప్రయత్నం ప్రశంసనీయం. ఇది హిస్టారికల్ ఫాంటసీ ప్రక్రియ క్రిందకు వస్తుంది. అంటే చరిత్రలోని కొన్ని విషయాల ఆధారంగా కాల్పనిక పాత్రలు సృజించి వాటితో ఆనాటి పరిస్థితులను తలపింపచేస్తూ, ఇప్పటి సమాజంలోని సందేహాలకు సమాధానం ఇవ్వటం ఈ ప్రక్రియలో కనిపిస్తుంది. కానీ, రచయిత ఈ ప్రక్రియను ఒక కథగా మలచతంలో విఫలమయ్యాడు. సిద్ధాంతాన్ని చెప్పతంపై వున్న ఆసక్తి కథనంపై లేకపోవతంతో అనేక ఇతర ఉత్తమ కథల్లాగే ఇదికూడా అర్ధంపర్ధంలేని వామపక్ష సాంప్రదాయ వ్యతిరేక సిద్ధాంత డాక్యుమెంటరీలా తయారయింది. పైగా కథ మొదట్లోని సత్యాన్ని చివర్లోని తీర్మానం ఖండించటం కథలో కషమించరాని లోపం. అంటే సంపాదకులు వివాహ వ్యవస్థ విమర్శ, రాజ్య హింస ఖందన వంటి అంశాల మాయలో పడకుండా కథను ఒక సమతౌల్య దృష్టిలో చూసివుంటే రచయిత ప్రతిభ కనిపిస్తూన్నా, రచయిత కొత్త రీతిలో కథను చెప్పాలను ప్రయత్నిస్తూన్నా, ఇది శిల్ప పరంగా , కథలో రచయిత ప్రదర్శించిన అనేక అంశాల పరంగా అపరిపక్వమయిన కథ అని గ్రహించేవారు. ముఖ్యంగా , గతంలోని వోల్గా, కుప్పిలి పద్మ ఇతర సిధాంత రచయితల కథల్ల ఒక సంఘటనతో జగద్రక్షక సత్యాలను గ్రహించేయటమన్న లోపం ఈ కథలోనూ స్పష్తంగా కనిపిస్తుంది. అయితే, సంపాదకులీ కథను ఉత్తమ కథగా ఎన్నుకోవటం వెనుక వామపక్ష సిద్ధాంతాలు, సాంప్రదాయ వ్యవస్థల దూషణ, రాజ్యహింస తదితర అంశాలతో పాటూ రచయిత అరస విరస నీరస నోరస సంస్థలతో పరిచయం వుండటం అరుణతార పత్రికలో ఈ కథ ప్రచురితమవటంకూడా వారి నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేసి వుంటాయి.
అరస విరస నీరస నోరస కథలనే ఉత్తమ కథలుగా భావిస్తారీ ఉత్తమ కథల సంపాదకులన్న అభిప్రాయాన్ని తప్పని నిరూపిస్తుందీ అజయ్ ప్రసాద్ కథ. ఎందుకంటే ఇది హిస్టారికల్ ఫాంటసీ కథ. అంటే సంపాదకులు హిస్టారికల్ ఫంటసీ కథలను కూడా పరిగణిస్తారని అర్ధం అవుతుంది. కానీ, అంతకుముందు, ఆ తరువాత ప్రచురితమయిన అనేక అత్యద్భుతమయిన హిస్టారికల్ ఫిక్షన్ కథలు హిస్టారికల్ ఫాంటసీ కథలు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికవలేదు. ఇందుకు కారణం ఆయా కథలు భారతదేశ గొప్పతనాన్ని, మన పూర్వీకుల ఔన్నత్యాన్ని ఉత్తమత్వాన్ని మన జీవన విధానంలోని గొప్పతనన్ని ప్రదర్శించిన కథలు. మన గతాన్ని చూసి సిగ్గుతో తలదించుకునే న్యూనతాభావాన్ని కలిగించే కథలుకావవి. దేశ ప్రజలలో ఆత్మగౌరవాన్ని రగిలించి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కలిగించి గతాన్ని చూసి గర్వించేట్టు చేసే కథలవి. దేశ భక్తి, ధరమనురక్తిని రగిలించే కథలవి. అందుకవి ఈ సంపాదకుల దృష్టి బాహిరమయ్యాయి. వారి పరిథికందకుండా ఉత్తమ స్థాయిలో నిలిచాయి. కాబట్టి, అలాంటి ఉత్తమ కథలు రాసికూడా ఈ సంకలనాల్లో ఎంపిక కాని రచయితలు బాధపడాల్సిన అవసరంలేదు. సంకుచితపు రంగుటద్దాల దృష్టి పరిథికిలోబడి ఉత్తమ కథగా ఎంపిక కానందుకు గర్వించాలి. అలా గర్విస్తున్న వాళ్ళలో నేనూ ఒకడిని.
అయితే, ఈ కథ చదివిన తరువాత రచయితగా అజయ్ ప్రసాద్ ఇతర మూస నీరస నోరస అరస కురస విరస రచయితలకు భిన్నమయిన రచనా సంవిధానాన్ని ఎన్నుకున్నాడని, మూస భావాలు ప్రదర్శించినా, కథా రచన సంవిధానంలో తనదయిన ప్రత్యేక పంథాను అనుసరించగల్ ప్రతిభ కలవాడని అనిపిస్తుంది. ఈ అభిప్రాయాన్ని తరువాత కథలు బలపరుస్తాయి.
మిగతా కథలగురించి వచ్చే వ్యాసంలో….

March 13, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథల విశ్లేషణ-17(అ)

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథల సంకలనంలో బీ. అజయ్ ప్రసాద్ కథలు ఆరు వున్నాయి. 2006లో జాతక కథ, 2007లో లోయ, 2008లో యూఎఫో, 2009లో జాగరణ, 2011లో ఖేయాస్….కథలను ఉత్తమ కథల సంపాదకులు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపిక చేశారు.
ఈ ఆరుకథలు చదివిన తరువాత ఒక ఆలోచన కలుగుతుంది. ఇంతవరకూ ఈ ఉత్తమ కథల సంకలనంలో చదివిన కథలకు, కథకులకు పూర్తిగా భిన్నమయిన కథకుడు అజయ్ ప్రసాద్ అని. అతను ఎంచుకున్న కథాంశాలు కానీ, వాటిని కథ రూపంలోకి మలచి అందించిన విధానంకానీ, పాత్రల చిత్రణలో కానీ, పాత్రల వ్యక్తిత్వాలను రూపొందించిన విధానంలో కానీ, ముఖ్యంగా అక్షరాలతో దృశ్యాలను చిత్రించి మ్నసుతెరపై కదిలే బొమ్మలుగా వాతిని ప్రతిష్టించిన తీరులో కానీ, ఈ కథకుడు ఇతర కథకులందరికన్నా భిన్నమయినవాడన్న విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తూంటుంది. రచయిత తన కథలలో తాత్వికంగా, ఆలోచనాభరితంగా, నర్మగర్భితంగా ప్రదర్శించిన అంశాలతో ఏకీభవించినా, ఏకీభవించకున్నా, ఆయన ఆయా అంశాలను కథ ద్వారా ప్రదర్శించిన విధానం మాత్రం పాఠకులను ముగ్ధులను చేస్తుంది. ఈ ఆరు కథలు చదివిన తరువాత బీ.అజయ్ ప్రసాద్ అసలు సిసలయిన సృజనాత్మక కథారచయిత అని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు. సమకాలీన తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రతిభావంతుడయిన అసలయిన సృజనాత్మక రచయిత అని గర్వంగానూ చెప్పవచ్చు. అలాగని రచయితకు వామపక్ష సైద్ధాంతికపు రంగుటద్దాలు లేవని కాదు. రంగిటద్దాలున్నా, అక్కడక్కడ అవి కథన రీతిపై ప్రభావం చూపిస్తూన్నా, రచయిత అత్యద్భుతమయిన కథాకథన నైపుణ్యం ఆలోటును మరుగున పడేస్తుంది. కథను మెచ్చినా, మెచ్చకున్నా, ఆయన అక్షరాలద్వారా గీసిన దృశ్యాలు పఠితను వెన్నాడుతూనే వుంటాయి. అంత ప్రతిభావంతుడయిన రచయిత బీ. అజయ్ ప్రసాద్.
ఈ రచయిత కథలు చదివిన తరువాత ఒక సందేహం పట్టిపీడిస్తుంది. ….ఈ 25ఏళ్ళ సంకలనాలను పరిశీలిస్తే, ఉత్తమ కథలు ఎంపికయిన రచయితలంతా ఒక నిర్ణీత కాలం రచనలు చేస్తున్నారు. తరువాత అదృశ్యమయిపోతున్నారు. ఆ తరువాత వారు ఉత్తమ రచనలుగా ఎంపికయ్యే రచనలు చేయటంలేదా? లేక, రచనలు చేయటమే మానేశారా? లేక రచయితకిన్ని కథలనో, ఒక కోటా ఏమయినా వుందా?
అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు వరుసగా, 2003,04,06లలో ఉత్తమ కథలు రాశాడీ సంకలన కర్తల ప్రకారం. ఆతరువాత ఆయన కథలేవీ సంకలనంలో లేవు. అజయ్ ప్రసాద్ కూడా 2006, 07, 08, 09, 11 తరువాత కనబడడు. అట్టాడ అప్పల్నాయుడు 1997, 98, 99 లలో వరుసగా కనిపించి, మళ్ళీ 2005, 08, 09 లలో కనిపిస్తాడు. తరువాత హుష్ కాకీ. ఇలా, రిపీట్ కథకుల కథలు ఎంపికయిన సంవత్సరాలు గమనిస్తే, అవి వరుసగా వుంటున్నాయి, తరువాత హుష్ కాకీ. ఇలా ఎందుకు జరుగుతోంది? ఆయా రచయితలు ఆ కాలంలోనే ఉత్తమ రచనలు చేసి, తరువాత సృజనాత్మకత అడుగంటిందా? లేక, ఆ కాలంలో రచయితలు సంపాదకులకు నచ్చు, తరువాత మీకొచ్చిన పేరు చాలే, ఇక మీ కథలు ఉత్తమ కథలు కావు అని సంపాదకులు ఏవయినా గీతలు గీస్తున్నారా? ఖదీర్ బాబు కథలను చూస్తే, 1997, 98,2000, 02,02, 05,10 లలో వరుసగా ప్రచురితమయి ఆ తరువాత హుష్ కాకీ అయ్యాయి. అంటే వరుసగా అన్ని ఉత్తమ కథలు రాసిన రచయిత ఇన్నేళ్ళు మరో ఉత్తమ కథ స్థాయి రచనలు చేయలేక పోయాడా? లేక ఇన్ని వేసేశాము కాబట్తి ఇక చాలు అని సంపాదకులు అనుకున్నారా? అందరికన్నా ఎక్కువ ఉత్తమ కథలు 10 ఉన్న వీ చంద్రశేఖర్ రావు కథలు 1991, 93,97, 98,99,2002,04,06,08,10 వరకూ దాదాపుగా రెండేళ్ళకోకటి వుండి గత ఆరేళ్ళుగా ఒక్కకథా లేదు. ఇలా, ఉత్తమ కథల ఎంపికలో ఒక పద్ధతి కనబడటం ఆలోచించాల్సిన విషయం అనిపిస్తుంది. అంటే, కథకులు ఒక పీరియడ్లో ఉత్తమ కథలు రాసి ఆ తరువాత ఇక రాయలేకపోతున్నారా? అందుకేనా, ఒకప్పుదు విరివిగా ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయిన ఇప్పుడు ఎంపిక కాని రచయితలంతా సంపాదకులపై కారాలు మిరియాలు నూరుతూ తమ ఆగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు? కొందరు రచయితలేమో మేము తక్కువ కథలు రాసినా ఎక్కువ పేరొచ్చిందని కథలు రాయటమే మానేశారు కొన్నేళ్ళుగా?
అత్యద్భుతమయిన రీతిలో కథలు రాసిన అజయ్ ప్రసాద్ హఠాత్తుగా ఇన్నేళ్ళు మరో ఉత్తమ కథ రాయకపోవటం అత్యంత ఆశ్చర్యం కలిగిస్తూ ఇన్ని ఆలోచనలు కలిగించింది. ఎందుకంటే, ఒక రచయిత కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ పరిణతి చెందుతాడు. అతని ఆలోచన పరిణతి చెందుతుంది. ఆటల్లో 30ఏళ్ళు వచ్చేసరికి ఆటగాడిని ముసలివాడిగా పరిగణిస్తారు. కానీ, రచయిత అసలు ప్రతిభా పాటవాలు ఏళ్ళు గడుస్తున్నాకొద్దీ వికసిస్తాయి. కానీ, ఈ సంకలనాల్లో అలాకాక, ఒక creative burst లాగా రచయితలు ఉత్తమ కథలు రాసేయటం ఆతరువాత మిన్నకుండటం కనిపిస్తోంది. ఇది ఆలోచించవలసిన విషయం.
అజయ్ ప్రసాద్ కథల విశ్లేషణ వచ్చే వ్యాసంలో

March 5, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-16(ఆ)

2004 సంవత్సరంలో అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు రచించిన అంటుకొమ్మ ఉత్తమ కథల సంకలనంలో ప్రచురణకు ఎంపికయింది. వంశవృక్షాల్లో అబ్బాయిలు పుట్టని వారి వృక్షం శాఖోపశాఖలుగా ఎదగక అక్కడే ఆగిపోతుందని చూపుతూ, ఇది మహిళలకెంత అన్యాయం అన్న భావాన్ని కలిగించటం కోసం రచించిన కథ ఇది అనిపిస్తుంది. చివరలో ఒక పాత్ర ఆగిపోయిన శాఖను విస్తరింపచేసి, వారి భర్తలు పిల్లలౌ పిల్లల పిల్లలతో నింపుతాడు. వంశవృక్షాల్లో ఆడ పిల్లలు మాత్రమే పుడితే ఆ శాఖ అక్కడ ఆగిపోవటం అన్యాయమన్న భావన కలిగించి, ఎలాగయితే అంటుకొమ్మల ద్వారా కొత్త వృక్షం ఎదుగుతుందో అలా వీరి భర్తల ద్వారా వృక్షం ఎదుగుతుందని చూపించి, ఆడవాళ్ళకు జరిగే ఒక గొప్ప అన్యాయాన్ని చూపించి ఉత్తమ కథ అర్హత సంపాదించారు రచయిత. బహుషా సంపాదకులకూ ఇదొక గొప్ప భావన, ఇంతవరకూ ఎవ్వరూ ఎత్తి చూపని అన్యాయంలా అనిపించి దీన్ని ఉత్తమ కథలా ఎన్నుకుని వుంటారు.
అయితే, ఈ సత్యం చెప్పేందుకు, రచయిత విదేశాలనుంచి కొదుకులను కూతుళ్ళను రప్పించి, వాళ్ళతో నోస్టాల్జిక్ ప్రయాణం జరిపించి, కథ చివరలో వంశవృక్షం ప్రసక్తి తెచ్చి, చివరికి ఆ వంశవ్ర్క్షం కాపీకి ఆడపిల్లల తరువాత పొదిగించినట్తు చూపించి దాన్ని అంటుకొమ్మ అని చెప్పి కథ ముగిస్తారు.
ఈ కథతో వచ్చిన చికేమిటంటే, రచయితకు కానీ, దీన్ని ఉత్తమ కథగా ఎంచుకున్న వారికి గానీ, వంశవృక్షం తయారీ గురించి, సాంప్రదాయం గురించి సరిగ్గా తెలిసినట్టులేదు.
ఒక వంశం ఎలా విస్తరిస్తుంది? ఒక అబ్బాయి..అతదికి పెళ్ళి అవ్వాలి. వాళ్ళకు పిల్లలు పుట్టాలి, వాళ్ళకు పెళ్ళిళ్ళు కావాలి..ఇలా విస్తరిస్తుంది. ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, అబ్బాయి, అమ్మాయి పెళ్ళిచేసుకున్నప్పుడు, అమ్మాయి అబ్బాయి ఇంటికి వస్తుంది. అతడి ఇంటిపేరు స్వీకరిస్తుంది. దాంతో, ఆమె పుట్టింటి వంశానికి చెందినది కాక, అత్తవారింటి వంశానికి చెందినదవుతుంది. అలాంటప్పుడు, వంశవృక్షంలో అమ్మాయి కి ఎవరితో పెళ్ళయిందో రాసి, బ్రాకెట్ పెట్టి, ఆమె ఏ వంశానికి చెందినదయిందో రాస్తారు. అంటే ఆమె ఇకపై పుట్టినింటి వంశవృక్షంలో కాదు, భర్త ఇంతి వంశవృక్షంలో కనిపిస్తుందని రిఫెరెన్స్ అన్నమాట…దాంతో ఈ వంశానికి చెందినదికాదు కాబట్టి, ఈ వంశవ్ర్క్షంలో ఇక ఆమె ప్రసక్తి వుండదు. ఇందులో అన్యాయము, అక్రమము ఏమీలేదు. ఒక భారతీయుదు అమెరికావెళ్ళాడు. అక్కడే స్థిరపది ఆ దేశ పౌరసత్వం తీసుకున్నాడు. అప్పుడు మన దేశం పౌరుల్లోంచి అతది పేరు పోతుంది. అమెరికా పౌరుల జాబితాలో చేరుతుంది. అతడి గురించి రాసేప్పుడు, పుట్టింది భారత్ లో కానీ అమెరికా పౌరుడు అని చెప్తారు. ఆ తరువాత అతడిని అమెరికా పౌరుడిగానే వ్యవహరిస్తారు. వంశవృక్షాలూ అలాంటివే. పెళ్ళికి ముందు ఈ వంశం. పెళ్ళి తరువాత ఆ వంశం. కాబట్టి, పెళ్ళి అయిన తరువాత ఆమె పిల్లల ప్రసక్తి వేరే వంశవ్ర్క్షంలో వుంటుంది. ఈ వంశవృక్షంలో వుండదు. ఇందులో అన్యాయమేమీ లేదు. ఇది లాజిక్..అంతే…ఎలాగయితే పెళ్ళికాక, అయినా పిల్లలు లేకపోతే వంశవృక్షంలో ఆ శాఖ అక్కడ ఆగిపోతుందో, అలాగే, ఆడపిల్ల శాఖ ఇక్కడ ఆగిపోయి ఇంకోచోట మొదలవుతుంది. ఈ ప్రాకృతికము, తార్కికము అయిన దాన్ని, సాంప్రదాయంలో స్త్రీకి అన్యాయం జరుగుతోందన్న ఆలోచనను కలగచేసి తమ అభ్యుదయాన్ని చాటుకోవాలన్న తపనతో ముందు వెనుక చూడకుండా రాసేసిన కథ ఇది…ఎప్పుడయితే, ఆడపిల్లల తరువాత బోడిగావుండటాన్ని, అదేదో ఘోరమయిన అన్యాయమన్నట్టు, తన తండ్రి పేరు గద్దర, పిల్లల్లేకపోయినా, పిల్లల్లేకుండానేపోయినా, మగపిల్లల్లేకపోయినా కొమ్మ ముందుకు పోదు, అని వ్యాఖ్యానించటంలోనే రచయిత దృష్టి అతని లోపభూయిష్టమయిన ఆలోచన , సాంప్రదాయ వ్యతిరేకత, ఏదో ఒకతిచేసి తప్పుపట్టాలన్న తెంపరితనము అర్ధమవుతాయి. పైగా, నలుగురం అక్కాచెల్లెళ్ళం ఒక్కళ్ళమైనా మగపిల్లాడిగా పుట్టలేకపోయాం, అనిపించి స్త్రీ పక్షపాతిగా మార్కులు కొట్టేశారు రచయిత. కానీ, ఆ నలుగురు అక్కాచేల్లెళ్ళు మరో వంశవృక్షంలో పూలు పళ్ళతో విరిసి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించే వృక్షాలుగా కొనసాగుతున్నారన్న, కనీస పరిజ్ఞానం రచయిత కానీ, అతని పాత్రలు కానీ, దీన్ని ఉత్తమ కథగా భావించిన సంపాదకులుగానీ ప్రదర్శించలేదు. ఇలా మౌలికపుటాలోచనే పొరపాటయిన తరువాత అది ఉత్తమ కథగా భావించటం కష్టం. కానీ, ఇది ఉత్తమ కథ అయింది. ఒకవేళ, అసలు వంవ్ర్క్షాలు గీయటమే తప్పని, ఆడమగా అందరూ ఒకే వంశవృక్షంగా వుండాలనీ, వసుధైకకుటుంబకం లాంటి భావనను తాను ప్రతిపాదిస్తున్నానని ఎవరయినా సమర్ధిస్తే, ఈ కథలో ఆ భావం కనబటంలేదు.
ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించాలి. ఈ వ్యాసాలు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయినవి ఎందుకు ఉత్తమ కథలు కావో, లేకపోతే ఎలా ఉత్తమకథలో నిరూపించి విశ్లేసించటమే తప్ప, వీతిని ఉత్తమ కథలుగా ఎందుకెంచుకున్నారని ప్రస్నించటం కాదు.ఎందుకివి ఉత్తమ కథలయ్యాయో తెలుస్తూనేవుంది…!!!
ఇలాంటి అసంబద్ధము, ఔచితీ దూరమయిన మరో ఉత్తమకథ 2006లో ఉత్తమకథగా ఎంపికయిన కథ, గేటెడ్ కమ్యూనిటీ. సతీష్ అనే అబ్బాయి విదేశం వెళ్ళి వస్తాడు. గేటెడ్ కమ్యూనిటీలో వుంటాదు. అతడి స్నేహితుడు అర్జున్, బాల్యంలో చాకలిపనిచేసి కష్టపడి చదువుకుంటాడు. లెక్చరర్ పనిచేస్తూంటాడు. వీళ్ళిద్దరూ క్లాస్ మేట్లు. కలుస్తారు చాలా కాలం తరువాత. సతీష్ తో బాగానే మాట్లాడతాడు అర్జున్. కానీ, ఒకరోజు రైల్ తికెట్ క్యూలో అనాగరికంగా ప్రవర్తిస్తాడు అర్జున్. అతదిని నియంత్రించాలని ప్రయత్నించిన సతీష్ తో నువ్వయితే ఇంటెర్నెట్ లో కొనుక్కుంటావు, అని ఆక్షేపించి, నువ్వుగేటెడ్ కమ్యూనితీలో వుంటావు, నాకింకా బయటి ప్రపంచంతో సంబంధంవుంది అంటాదు. అర్జున్ భార్య కూడా అలానే ప్రవర్తిస్తుంది. ఓ ఆర్ ఆర్ కడుతూ వాళ్ళ కాలేజీదాన్లో పోతే, రోడ్దుపై ధర్నా చేస్తారు. రోడ్డు క్రింద ఒక్క గేటెడ్ కమ్యూనిటీ పోవటంలేదని ఆక్షేపిస్తాడు. ఇది సతీష్ భార్యకు నచ్చదు. అప్పుడు అర్జున్, ప్రతివాడి చుట్టూగోడలే. మనందరినీ కలిపిబాధించే విషయమేదీ కనబడదే? అంటాడు. అప్పుడు, సతీష్, నాలుగింగ్లీషు ముక్కలు నేర్చుకోంగానే ఏం చేసినా చెల్లిపోతుందనుకుంటున్నావురా నీ అయ్య అని అర్జున్ లానే అంటాడు. అదీ కథ..
ఈ కథలో రచయిత, పేదలకు, ధనికులకు తేడా చూపించాలనుకున్నాడో, గేటెడ్ కమ్యూనిటీలోని వారు రియాలిటీకి దూరమయిపోతున్నారని చూపించాలనుకున్నాడో, అర్జున్ లాంటి వాళ్ళ ఆక్రోషం కరెక్టని నిరూపించాలనుకున్న్నాదో తెలియదు కానీ, కథ కానీ, కథలో పాత్రలు కానీ, సంఘటనలు కానీ, ఒకదానికొకటి పొసగక, నానా గందరగోళంగా వుంటుంది. పిండి కొద్దీ రొట్టె అన్నారు. ఎవరి అదృష్టం వారిది. కానీ, డబ్బున్నవాదు దోషి, పేదవాడు అమాయకుడు అన్న వామపక్షభావనతో రాసిన కథ ఇది అనిపిస్తుంది. ఎలాంటి గొప్పదనమూ, కొత్తదనము, ఔచిత్యము, ఆకర్షణ లేని అర్ధంలేని ఉత్తమ కథ ఇది.
ఈ మూడు కథలు చదివిన తరువాత రచయితకు భాష, భావ వ్యక్తీకరణ బావున్నాయికానీ, కథ రాయటానికి ఇవి సరిపోవు. అయినా, ఈ మూడు కథలు ఉత్తమ కథలుగా ఎన్నికవటం వెనుక, సాహిత్యేతర కారణాలున్నాయనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా 2000 తరువాత ఎన్నారై కోటా ఒకతి ఎదుగుతూండటం కూదా ఈ కథలను ఉత్తమ కథలు చేసినట్టున్నాయి. కథలు చదివితే ఈ ఆలోచన బలపడుతుంది.
వచ్చే వ్యాసంలో అజయ్ ప్రసాద్ కథల విశ్లేషణ వుంటుంది.

February 20, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథ-16(అ)

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథల సంకలనాల్లో అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు కథలు మూడు ఉన్నాయి. 2003లో నందిని, 2004లో అంటుకొమ్మ, 2006లో గేటెడ్ కమ్యూనిటీ.
ఈ మూడు కథ్నలు సులభంగా చదివేయగల కథలు. ఎలాంటి సంక్లిష్టతలు, ప్రయోగాలు, అస్పష్ట ప్రతీకలు లేని కథలు. అంటే రేడెర్ ఫ్రెండ్లీ కథలన్నమాట. ఈమూడు కథలు చదివిన తరువాత ఇవి చదివించదగ్గ కాథలేకానీ, ఏమాత్రం గుర్తుంచుకోదగ్గ కథలు, చర్చించదగ్గ కథలు, మనసును తాకి, మనసును కదిలించగల కథలు కావు అనిపిస్తుంది. అంటే ఇవి మామూలుగా చదువుకోదగ్గ కథలే తప్ప ఉత్తమకథలుగా ఎంచుకుని చర్చించదగ్గ కథలు కావనిపిస్తుంది. వీటిని ఉత్తమ కథలుగా ఎంచుకొనేందుకు కారణాలను చర్చించేకన్నా ముందు కథలను పరిశీలిద్దాం.
నందిని కథ మామూలు అలవాటయిని అభ్యుదయ భావాల వివాహవ్యవస్థను దూషించే ఫెమినిస్టులు ఎడమచేత్తో కళ్ళు మెదళ్ళూ మూసుకుని కాలి చివరి వేలితో అలవోకగా రాసేసే అనేకానేక మూస పుంఖానుపుంఖాల కథా ఇసుకరేణువుల్లో బాగా నలిగిన ఒక ఇసుకరేణువు లాంటిది.
నందిని అనే అమ్మాయి విదేశంలో మార్క్ అనే అబ్బాయితో కలసివుంటుంది. వారిద్దరూ వ్యాపారంలో బోలేడన్ని డబ్బులు సంపాదిస్తారు. నందిని ఇంటికి ఫోను చేస్తే వాళ్ళు పెళ్ళిచేసుకోమంటారు. పెళ్ళి అన్న పదం వినగానే అమ్మాయి మూడు పాడయిపోతుంది. వివాహ వ్యవస్థని తృణీకరించే కథలు ఉత్తమ కథలు అన్న రంగుటద్దాలు తమకున్నాయని బహిరంగంగానే ప్రకటించుకునే ఉత్తమ కథ ఎంపిక సంపాదకులకు ఈ పదం వినగానే గగుర్పాటు కలిగి ఉలిక్కిపడిలేచి కొన్ని మార్కులు అదనంగా ఇచ్చేసి ఉంటారు.
ఇక్కడినుంచీ కథ ఫ్లాష్ బాక్ లోకి వెళ్తుంది.
నందిని కాలేజీలో చదివే సమయంలో ఆమె స్నేహితురాలు ఓ వార్త చెప్తుంది. తన అన్నకో పెళ్ళి సంబంధం వచ్చిందని, అది నందినే అని చెప్తుంది. అంతేకాదు, నందిని అన్నకు సరిపోదనీ చెప్తుంది. ఎందుకంటే నందిని ముఖం మీద మచ్చలుంటాయి, అందుకు.
ఏ ఉద్యోగం చేసే వాణ్ణయినా చేసుకోవడానికి అభ్యంతరం లేదుకానీ, ఆ పెళ్ళి, ఆ మనిషి ఉద్యోగం నా జీవితానికి అడ్డంకులు కావటం నాకిష్టం లేదు. వాటన్నిటికన్నా ముందు ఇలాంటి పెళ్ళి తంతు నాకు మరీ అన్యాయంగా తోస్తోంది. పెళ్ళి కోసం మరీ ఇంత రాజీపడాలా….అది లేకుండా బతకడమే సుఖంగా వుంది..బతగ్గలిగితే…..అంటుంది. ఇంకేం, మన అభ్యుదయవాద, వివాహవ్యవస్త నిర్మూలనే అభివృద్ధి మహిళోద్ధరణ అని నమ్మి కళ్ళకు కంకణాల్లా గంతలు కట్టుకున్న సంపాదక శూర్పణఖలకు ఈ కథ ఉత్తమంగా తోచటంలో ఆశ్చర్యంలేదు..మార్కుల వర్షం వెల్లువయిపోయివుంటుందీపాటికి.
ఇదంతా మార్క్ కి చెప్తుంది. మార్క్ ఎప్పుదూ ఆఫీసులో గడుపుతూంటే అతడిని వదిలి వెళ్ళిపోయిన గర్ల్ ఫ్రెండ్ ని గుర్తుచేస్తుంది.
ఒంటరితనం కొంచెం కష్టమయినదే. ఎంతరాజీపడ్డా, దేంట్లో రాజీపడ్డా తోదు దొరుకుతుందంటే తప్పులేదనుకుంటా అని అంటాడు మార్క్.
అప్పుడు నందిని ఆలోచనలో పడుతుంది. రాజీపడటం ఇష్టం లేక, తనని తాను గుర్తించటంకోసం ఒంటరి తనన్ని మోస్తున్నదొకళ్ళు. ఒంటరితనాన్ని భరించలెక ఏ రాజీ అయినా పడ్డానికి సిద్ధంగా మరొకళ్ళు అనుకుంతుంది.
ఇక్కడ మన సంపాదక శిఖామణులు, ఎంత గొపా విశ్లేషణ. ఎంత గొప్పగా మానాసిక స్థితిని, సందిగ్ధాలను చూపించేశాడు..అని మరోసారి మార్కుల వర్షం కురిపించేసివుంటారు.
ఆరోజు రాత్రి మార్క్ ఆమెని ముద్దుపెట్టుకుంటాడు. మొదటి అనుభవం అయినా ఆమెకి అసహజం అనిపించలేదు. అతడి పరిచయంలో ఆమెకి తెలియకుండానే ఏర్పడిన నమ్మకమో, సాన్నిహిత్యమో, వ్యామోహమో, దాహమో ఆమె అడ్దు చెప్పలేదు. ముందుకు వచ్చి అతణ్ణి గట్టిగా కౌగలించుకుని గుండెలమీద తలపెట్టి కళ్ళుమూసుకుంటుంది…అని వర్ణిస్తాడు రచయిత…
ఇది చదవగానే మన సంపాదక మండలి ఒక్క సారిగా ఆనందంతో కేకలువేసి కన్నీళ్ళు కార్చి, ఎంత అభ్యుదయం!! ఏంత స్వేచ్చా,,,ఎంతెంత ఫార్వార్డ్…అని ఉబ్బితబ్బిబ్బయిపోయివుంటారు. ఒకపక్క పెళ్ళిపై తిరస్కృతి, మరో వైపు ఒక విదేశీయుడితో సహజసహజీవనం…ఇంకోవైపు వాడి ముద్దు. అమ్మాయి అడుగుముందుకు వేసి వాడిని హత్తుకోవటం…ఇంకేమి వెనకబడి అవంతింట్లో అంట్లు తోముతూ అణచివేతకు గురవుతున్న భారతీయ మహిళకు సంసారపు సంకెళ్ళు తెంపి అభివృద్ధి పథానికి దారిచూపించగల అతి గొప్ప కథ..అన్న నిస్చయానికి మన సంపాద్క వర్గమేకాదు, వారి అనుచరగణం, వందిమాగధ, భట్రాజ గణ భజన బృందాల కందళిత ముకిళిత హృదయాలు……ఇదిద్ ఉత్తమం..ఇదే ఉత్తమోత్తమం.. sex before marriage, living together without marriage ఇంతకు మించి మహిళా వికాసానికి మార్గమేది..అని పొగడ్తల స్పీచులు సిద్ధం చేసేసుకుని వుంటారు, పాత స్పీచుల దుమ్ములు దులిపి…
ఇంతలో నందిని వాళ్ళ తల్లీతండ్రి అమెరికా వస్తారు. అంతకుముందు మాధవి అనే స్నేహితురాలితో నేను ప్రెగ్నంట్ అని పొట్టతదుముకుంటూ చెప్తుంది…ఇదేమిటి? అని అడిగితే….పెళ్ళి ఓ వ్యవస్థ అని అనుకుంటే, ఉన్న వ్యవస్థని నేనంగీకరించలేను. అవసరం అనుకుంటే..ఆ అవసరాలన్నీ నేను సమకూర్చుకున్నాను. అవును, ఆకలి, దాహం లాగానే సెక్స్ కూడా నాకు అవసరమే…దీనికి ఎవరేం పేరు పెట్టుకున్నా నాకభ్యంతరం లేదు..అంటుంది..
ఇంకేం..జన్మ జన్మలకు నీకు బానిసలమోయి…అని పాదుకుంటూండివుంటారు…సంపాదకోత్తములు…
ఇక్కడ కాస్త ఒక చర్చ వుంతుంది. చర్చలో వీలయినంత పెళ్ళి వ్యవస్థను దూషించటంవుంటుంది…
ఇక పూర్తిగా చదవనవసరంలేకుందానే ఉత్తమ స్టాంప్ వేసేసివుంటారు. ఇదొక్కటే కాదు రాయబోయే మరో రెందు కథలకు ఉత్తమ స్టాంప్ వేసేసేన్ని మార్కులు ఇక్కడే వచ్చేసివుంటాయి…
తరువాత ఆమె తల్లితండ్రులకు నిజం తెలుస్తుంది. వారు అండగా నిలబడతారు. పిల్లాదు పుడతాడు. ఒకరోజు మార్క్ వచ్చి ఒక వజ్రాల వుంగరం ఇచ్చి నువ్వులేనిదే నేను బ్రతకలేను అంటాడు. పెళ్ళి చేసుకోమంటాడు. అప్పుడు తెలుస్తుంది ఆమెకు మార్క్ ప్రపోజల్ ని గతంలో తిరస్కరించినా తండ్రి ప్రోద్బలం మార్క్ ఉంగరం తేవటంలో వుందని.
ఎవ్వరినీ తన తరఫున ఆలోచించనివ్వని, ఓ సలహాకూడా ఇవ్వలేనంతగా దూరం చేసుకున్న నైజాన్ని నెమరువేసుకుంతుంది. ఉంగరం చేస్తికి తొడుక్కుంటుంది. అంటే పెళ్ళికి ఒప్పుకుందన్నమాట. కొదుకుని ముద్దు పెట్టుకుంటూ ఎన్ని చెలియలికట్టలు దాటాక దొరికిందో తెలుసా ఈ వజ్రం..అంటుంది..
ఇదీ అందరూ గొప్పగా పొగిడి, అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు అనగానే గుర్తుకుతెచ్చుకునే మామూలు ఉత్తమకథ మసాలాలు దట్టించిన అలవాటయిన సాధారణ కథ….
ఈ కథలో కొత్తదనమూ లేదు. గొప్పతనమూ లేదు. అయితే,కథ ముగింపు నందిని వ్యక్తిత్వాన్నే కాదు, కథలో రచయిత చెప్పాలనుకున్నదాన్నీ ప్రశ్నార్ధకంలో పడేస్తుంది. బహుషా, కథ పూర్తిగా చదివితే, మెదడు ఇంకా రంగుటడాలతో పూర్తిగా కప్పబడకపోయి వుంటే సంపాదకులూ ఈ విషయాన్ని గ్రహించి వుండేవారు. అన్ని అవసరాలు తీరుతూంటే పెళ్ళెందుకు అని అడిగిన అమ్మాయి, చివరికి ఏ అవసరం తీరలేదని పెళ్ళి చేసుకుంది???
అప్పుడూ మార్క్ ఉన్నాడు. ఇప్పుదూ ఉన్నాడు. అదనంగా పిల్లవాడున్నాడు. ఒకవేళ మార్క్ వదలి వెళ్ళిపోయినా, ఇంకెవరో ఆ అవసరం తీర్చేవాళ్ళుంటారు. అలాంటప్పుదు మార్క్ ఉంగరం వేలికి తొడుక్కుని పెళ్ళి అనే సంకెళ్ళలో తనని తాను బంధించుకోవటం ఎందుకు? ఇది ఏ రకంగా సమర్ధనీయం? అంటే కనీస వ్యక్తిత్వం లేని పాత్ర అన్నమాట నందిని. మొదటి నుంచీ వివాహ వ్యవస్థను పెళ్ళినీ తిడుతూ వచ్చిన అమ్మాయి, ఇప్పుడు వివాహ వ్యవస్థ ఏం మారిందని పెళ్ళి చేసుకుంతోంది? ఇంతకీ రచయిత ఈ కథ ద్వారా ఇచ్చిన సందేశం ఏమిటి? చెలియలి కట్టలు దాటి వజ్రాలను వెతుక్కొని పెళ్ళి చేసుకోమనా? ఆ చెలియలు కట్టలు దాటాలంటే, సప్త సముద్రాలు దాటి తెల్లవాళ్ళలో వజ్రాలున్నాయి, అక్కడ వెతుక్కోమనా? అయినా, అన్ని అవసరాలు తీరితే పెళ్ళి అవసరంలేదని అని రాసిన కలంతోనే రచయిత వెలికి ఉంగరం తొడిగినట్తు ఎలా రాశాడు? లేక పిల్లవాదు పుట్టగానే, వాదికి తండ్రి కావాలని, భద్రత కావాలని గ్రహింపువచ్చి అందుకు వివాహమనే బంధమే ఉత్తమం అన్న ఆలోచన వచ్చిందా నందినీ అమ్మవారికి?
ఇది ఉత్తమ కథనా? ఒక నిర్దిష్టమయిన ఆలోచన, సక్రమమయిన తర్కం, మానవ సమాజము, మనస్తత్వముపై అవగాహన, వ్యక్తిత్వమూ ఏమీ లేని ఈ కథ ఉత్తమ కథనా?
ఒకవేళ ఇది ఉత్తమ కథ అయితే, ఇలాంటివి, ఇంతకన్నా, లాజికల్గా, ఆసక్తికరంగా వున్న ఇలాంటి కథలను అంతకుముందు సంవత్సరాలనుంచీ, సంవత్సరానికి కనీసం ఒక 50 పైగా కథలు చూపించవచ్చు. మరి అవేవీ ఉత్తమ కథలు కాక, ఇదొక్కటే ఉత్తమ కథ ఎలా అయింది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం మనం కథలో కాక, బయట ప్రపంచంలో వెతుక్కోవాల్సివుంటుంది.
ఈ వెతుకులాటను మిగతా రెండు కథల్లో వచ్చే వ్యాసంలో కొనసాగిద్దాం!!!

February 18, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized