Archive for October 2, 2016

25ఏళ్ళ ఉత్తమకథల విశ్లేషణ-5

నేను కథకు సాంవత్సరీకాలు నిర్వహించి ఉత్తమ కథలను ఎంచుకునేవారిని, వారి ఉత్తమ కథలను విమర్శిస్తూంటే, ఒక యువ రచయిత, మీరు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయ్యే అర్హతలుండే కథలు రాయటంలేదు. రాస్తే, మీవీ ఎంపికయ్యేవి అన్నాడు. అతడు యువ రచయిత, ఇంకా తెలుగు సాహిత్య రంగంలోని రాజకీయాలు, విమర్శక డింపతుల మాఫియా ముఠాల రాజకీయాల గురించి అతనికి పరిచయం లేదు కాబట్టి నేను వాదన పెంచలేదు. అప్పటి అతని వాదనకు ఇప్పుడు సమాధానం ఇస్తున్నాను. సైన్స్ ఫిక్షన్ కథలు, క్రైం కథలు లాంటి భిన్నమయిన కథలకు ఉత్తమ కథల సంకలనాలలోకి ఎంపికయ్యే అర్హతవుండదన్న అభిప్రాయం అమలులో వుంది. సామాజిక స్ప్ర్హ, అణచివేతలు లాంటి కంట తది పెట్తించే ఆర్ట్ ఫిలంస్ లాంటి కథలే ఉత్తమ కథలన్న అభిప్రాయమూ వుంది. కానీ, తొలి ఉత్తమ కథల సంకలనంలోనే కాదు, పలు సంవత్సరాల సంకలనాల్లో సైన్స్ ఫిక్షన్ లాంటి కథలను ఉత్తమ కథలుగా ఎంచుకుని, సంకలనంలో ప్రచురించటం కనిపిస్తుంది. అంటే, ఇక్కడ ఉత్తమ కథగా ఎంపిక కావాలంటే కథ ఉత్తమంగా వుండటం కాదు ప్రామాణికం. అది మనకయినవారు, కావాల్సినవారు రాయటమే ప్రాధాన్యం అన్నమాట! యర్రమిల్లి జే శేఖర్ రచించిన భూమిపుత్రుడు సైన్స్ ఫిక్షన్ పరిథి అంచుల్లో కదిలే కథ. 2090 సంవత్సరంలో మనిషి ప్లూటో గ్రహంలో దిగటంతో కథ ప్రారంభమవుతుంది. ఆ తరువాత కథ ఉదయ్ అనే వ్యక్తి స్పేస్ షిప్ లో వినువీధుల్లో ప్రయాణించటం తెలుస్తుంది. 2030నాటికి భూమి మీద వాతావరణం పాడయిపోయిందనీ, ఆక్సోజనత్స్, కాంపాక్స్ సెరాల్స్ కనుక్కున్నారనీ తెలుస్తుంది. చంద్రుడూ శుక్రుడూ మానవ నివాసయోగ్యంగా మలచబడ్డాయనీ తెలుస్తుంది. ఆక్సోజనట్స్ ఆక్సిజన్ ను విడుదల చేస్తాయి. అవి ఒక డజన్ వుంటేవారం దాకా బెంగవుందదని తెలుస్తుంది. అయితే ఇప్పుడు ఆయన దగ్గర ఒకటే వుంటుంది. కాంపాక్ట్ పవర్ సెల్స్ ఎంత శక్తివంతమయినవంటే శుక్రగ్రహానికి ప్రొద్దున్న వెళ్ళి సాయంత్రానికి రాగలుగుతాయి స్పేస్ షిప్స్. ఇలా మనకు చెప్తూన్న సమయంలో అతను ప్రమాద సిగ్న చూడడు. రెడ్ లైత్ కి గుద్దుకుంతాడు. అతను ఎక్కడున్నాడో తెలుసుకోలేక పోతాడు. ఆక్సిజన్ అయిపోతూంటుంది. చివరికి దారి తప్పి ఎటో పోతూ ఓ గ్రహంలో పడతాడు. తీరా చూస్తే అది భూమి. అప్పుడతనికి మానవుల తెలివి తేటలమీద నమ్మకంపోతుంది. ఇదీ కథ!!! చదివిన తరువాత ఇదా కథ? అనిపిస్తుంది. ఆ తరువాత ఇది సైన్స్ ఫిక్షనా? ఏదో ఊహించి ఇష్టమయినట్టు రాసేసిన కథా? అనిపిస్తుంది. ఆతరువాత ఇది ఉత్తమ కథ ఎలా అయిందన్న సందేహం వస్తుంది. సైన్స్ ఫిక్షన్ కథగా పరిగణించాలంటే కొన్ని మౌలికమయిన లక్షణాలుంటాయి. అలాంటివి కంచుకాగడా పెట్టి వెతికినా ఈ కథలో కనబడవు. కేవలం, 2090 అని, సుక్రగ్రహంలో మనిషి దిగాడనీ, ఏవో సెల్స్ కనుక్కున్నాడనీ చెప్పినంత మాత్రాన అది సైన్స్ ఫిక్షన్ కథ కాదు. సైన్స్ ఫిక్షన్ కు ఊహ ఎంత ముఖ్యమో లాజిక్ అంతే ప్రాధాన్యం. ముఖం, సైన్స్ ఆధారంగా ఆ ఊహ వుండటం. ఈ కథలో ఊహ వుంది. అర్ధం లేదు. స్పేస్ షిప్ లో ప్రమాదం అయిన తరువాత ఎటో తిరిగ్ భూమి మీదకు రావటం, అందువల్ల మనిషి తెలివితేటల మీద నమ్మకంపోవటం ఎందుకో అర్ధం కాదు. దాని వెనుక వున్న కారణాలూ కథలో ఎక్కడా లేవు. ఇక ఎంత పవర్ సెల్స్ కనుక్కున్నా ప్రొద్దున్నే శుక్ర గ్రహానికి వెళ్లి సాయంత్రానికల్లా ఇల్లు చేరటం కుదరదు. interplanetary distances concept రచయితకస్సలున్నట్తు లేదు. పైగా, కాంతివేగంతో ప్రయాణించగలగటమూ, కాంతికన్నా వేగంగా ప్రయాణించలేకపోవటానికి కారణాల ప్రస్తావన అవగాహనలు కథలో కనబడవు. ఇంతకీ, ఈ ఉదయ్ ఎక్కడనుంచి బయలుదేరాడో అతని గమ్యం ఏమితో ఎక్కడా కథలో లేదు. కేవలం, స్పేస్ ప్రయాణం చూపి ప్రమాదం చూపటమే కథ లక్ష్యంలా అనిపిస్తుంది. కథలో ఒక చోట ఇంకో పది నిముషాల్లో భూమిని చేరుకోకపోతే..అన్న వాక్యం వల్ల అతను భూమిని చేరాలని అర్ధమవుతుంది తప్ప ఎటునుంచి ఎటు అన్నది తెలియదు. అయితే, మరో చోట ఉదయ్ దిగిన గ్రహం చంద్రుడూ కాదు, శుక్రుడూ కాదు అంటాడు. కానీ చివరలో భూమిని చేరతాడు. అంటే కథ రచయిత ఊహకొచ్చింది రాసినట్టు కనిపిస్తుంది తప్ప, సైన్స్, లాజిక్ లు ఉపయోగించినట్టు కనబడదు. ఈ కథను ఉత్తమ కథగా నిర్ణయించారంటే అర్ధం, సంపాదకులకు, సైన్స్ ఫిక్షన్ అంటే తెలియదని. ఆర్థర్ సీ క్లార్క్ ఇలాంటి కథ ఒకటి రాశాడు. చంద్రగ్రహానికి వెళ్ళిన షిప్ పాడవుతుంది. భూమితో సంబంధం తెగిపోతుంది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో వ్యోమగామి, కేవలం నక్షత్రాల ఆధారంగా, భూమివైపు ప్రయాణించి భూమిని చేరుకుంటాడు. ఆ కథ చదివితే, అంతరిక్ష ప్రయాణం గురించేకాదు, అంత రిక్ష ప్రయాణంలోని సాధకబాధకాలు వంటి అనేక విషయాలు తెలుస్తాయి. ఈ కథలో జరిగినట్టే అపోలో మిషన్ లో జరిగింది. అప్పుడా వ్యోమగామి క్లార్క్ కథ స్ఫూర్తిగా ప్రాణాలు దక్కించుకున్నాడు. ఈ నిజం ప్రకతించాడు. అదీ సైన్స్ ఫిక్షన్ రచన గొప్పతనం. రచయిత భూమి మీదేవుంటాడు కానీ, అతని ఊహ అంతరిక్షంలో ప్రయానించే వ్యోమగాములకు దారిచూపుతుంది. అంతేకాదు, సైన్స్ ఫిక్షన్ మానవ మేధ గొప్పతనాన్ని చూపుతుంది తప్ప తక్కువ చేయదు. ఈ కథలో అదీ లేదు. మనిషి తెలివితేటలమీద నమ్మకం పోయిన తరువాత ఇక సైన్సేముంది? సైన్స్ ఫిక్షనేముంది? అయితే, 1990లోనే కాదు, ఇతర సంవత్సరాల సంకలనల్లోనూ అక్కడక్కడా సైన్స్ ఫిక్షన్ కథలు కనిపిస్తాయి. అంటే ఉత్తమ కథల ఎంపికకు సైన్స్ ఫిక్షన్ రచన అనర్హత కాదన్నమాట! అలాంటప్పుడు తెలుగులో వచ్చిన most authentic, hardcore science fiction కథల్లో ఒక్కటీ ఈ ఉత్తమ కథల సంకలనాల్లో కనబడదేమిటి? ఆ కథల్లో ఆధునిక సైన్స్ రీసెర్చ్ ఏ స్థాయిలో వుందో తెలుపుతూ, కథలో వాదిన సైన్స్ అంశాల నేపథ్యమూ ముందు వివరించి కథను సృజించటం కనిపిస్తుంది.ఎదుకంటే, ఆ విషయాలు తెలపకపోతే పాథకులు కథలో ప్రదర్శించినవి అభూత కల్పనలనుకునే వీలుంటుంది కాబట్టి. అందులో ఒక కథలో ముగ్గురు వార్మ్ హోల్స్ లో ప్రయాణించి మరో ప్రపంచం చేరతారు. తాము తమ ఇల్లు చేరుకోలేమని తెలిసినా సైన్స్ అభివృద్ధికోసం వారీ సాహసం చేస్తారు. అలా ప్రయానించిన వారు ఒక గ్రహం చేరతారు. దాని వాతావరణం భూమి లాగేవుంటుంది కానీ, అక్కద జీవం వుండదు. దాని గురించి తెలుస్కోవాలని ఒక వ్యోమగామి వెళ్తాడు. గ్రహం వాతావరణంలో ఏదో మార్పు వస్తుంది. ఇంతలో వారికి తమ గ్రహం నాశనం అయిపోయేముందు ఎవరో ఇచ్చిన చివరి సందేసం వినిపిస్తుంది. వెళ్లిన వాదు తిరిగి రాకపోవటంతో రెండోవదూ వెళ్తాడు. ఆ గ్రహ వాతవారణం ఇంకా మారుతుంది. అతనూ ఎంతకీ రాడు. ఇంతలో మిగిలిన వ్యోమగామి ఒక విషయ్మ్ గ్రహిస్తాడు. ఆ మెసేజ్ తాము దిగిన గ్రహం నుంచే వస్తోందని గ్రహిస్తాడు. ఎంతకీ వెళ్లినవాళ్ళు రాకపోవటంతో చివరి వ్యోమగామి కూడా షిప్ వదలి గ్రహంపై అదుగుపెడతాడు. దాంతో వాతవరణంలో మార్పు వేగవంతావుతంది. కాస్త దూరం వెళ్లిన తరువాత గ్రహిస్తాడు. తామి ఆ గ్రహానికి వచ్చినప్పుదు అక్కడ చెట్లేలేవు. కానీ, ఇప్పుడు రెందు చెత్లుంటాయి. అప్పుడు అతనూ కదలలేకపోతాడు. కారణం అతనూ చెట్టులా మరిపోతూంటాడు. అప్పుదు గేహిస్తాడు. తాము కొన్ని కాంతి సంవత్సరాలు ప్రయానించి తమ గ్రహమే చేరారనీ, అప్పతికది పాదయిపోయిందనీ, కానీ, జీవం నిద్రాణంగా వున్న ఆ వాతావరనంలోకి జీవులు ప్రవేసించగామే మళ్ళీ జీవోత్పత్తి ప్రారంభమయిందని, ఆ గ్రహంలో పునహ్ సృష్టి ప్రారంభమయిందనీ అర్ధం చేస్తుకుంటాడు. ఇదీ కథ! ఇలాంటి 13 కథలున్నాయి. ఇవన్నీ, సంకలనకర్తల దృష్టికి రాలేదు. వచ్చినా ఉత్తమ కథలు కాలేదు. ఎందుకంటే వాతిని రాసింది అరస విరస నీరస నోరస, తస్మదీయ జర్నలిస్టు రచయితలు, కావాల్సిన వారు., ఉపయోగపడేవారూ కాదు కాబట్టి. అంటే కావాల్సిన వారు ఏమి రాసినా ఉత్తమ కథ.కానివారు ఎంత ఉత్తమంగా రాసినా అది కథకాదన్నమాట! అందుకే, ఉత్తమ కథల సంకలనానికి అర్హమయిన కథలు రాయలేదన్న స్నేహితుదికి సమాధానం ఏమిటంటే, ఉత్తమ కథలంటే తెలియని వారు ఎంచుకునే పరిస్థితిలో ఉత్తమ కథ రాయటమనే పొరపాతు చేశాను. నేను రాసింది ఉత్తమ కథనే. దాన్ని గుర్తించే అర్హత వారికి లేదు. ఈ సంకలనంలో నిజంగా కాస్తయినా బాగా అనిపించే కథ, తిరగబడ్డ ధర్మం. రాసింది నందిగం కృష్ణారావు. ఎందుకంటే, ఈ కథలో జీవితం వుంది. మానవ మనస్తత్వం వుంది. సమాజం వుంది. కథను చెప్పిన విధానం బాగుంది. కథను ఒక యూనిట్ లా రచించటం బాగుంది. ఎలాగయితే సినిమాలో తుపకీ కనిపిస్తే అది పేలాలో, అలాగే కథలో మొదలు చెప్పింది చివరలో క్లారిఫై కావాలి. ఈ కథలో అయింది. గాదిదపై ఊరేగాలన్న కోరిక ఆధారంగా ప్రదర్సించిన వ్యంగ్యమూ బావుంది. ఈ సంకలనంలోని రిపీట్ కథకుల కథల విశ్లేషణ నెక్ష్ట్ టైం!

October 2, 2016 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized