Archive for December 15, 2016

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-13(ఏ)

25ఏళ్ళ తెలుగు ఉత్తమ కథల సంకలనాలలో వోల్గా కథలు నాలుగు ఉన్నాయి. 1992లో ఒక రాజకీయ కథ, 1993లో తోడు, 2003లో సారీ జాఫర్, 2006 లో మృణ్మయ నాదం అనే కథలను ఈ సంకలనాల సంపాదకులు ఉత్తమ కథలుగా ఎంచుకున్నారు.
వోల్గా కథలను ఇతరుల కథలలో ఒకటి రెండు కోణాలలో విశ్లేషించటం కుదరదు. తెలుగులో ఫెమినిస్ట్ రచనలకు, సాంప్రదాయంలో మహిళల పట్ల వివక్షతలను ఎత్తిచూపించటానికి ఆమె రచనలు ఎంతమందికో ప్రేరణనిచ్చి, గీటురాయిగా మారేయి. అంతకుముందు ఎందరో రచయితలు ఈ అంశాలను ఎత్తి చూపించినా దాన్ని institutionalize చేసింది వోల్గా. ఆ తరువాత వచ్చిన అభ్యుదయ ఫెమినిస్ట్ రచయిత్రులందరూ ఎంత ప్రయత్నించినా వోల్గా బాటలో నడవాల్సిరావటమే కాదు, ఎంత విభిన్నంగా తమ భావాలను సిద్ధాంతాలనూ ప్రదర్శించాలని ప్రయత్నించినా అవన్నీ వోల్గా ప్రదర్శించిన భావాల కొనసాగింపు తప్ప కొత్తవి కావు. విభిన్నం కావు. ఇంకా వీలయితే, వోల్గా భావాల వికృతి రూపాలుగా కూడా అనవచ్చు. అంత శక్తివంతమయిన రచయిత్రి, తన రచనకొక బ్రాండ్ నేం ఆపాదించగలిగిన రచయిత్రి కాబట్టి వోల్గా రచనలను ఆశామాషీగా, ఇతరుల రచనలను విశ్లేషించిన రీతిలో విశ్లేషించటం ఆమె రచనలకు అన్యాయం చేసినట్టవుతుంది.
కాబట్టి వోల్గా రచనలను, కథగా, కథ వ్ ఇస్లేషణ సూత్రాలననుసరించి విశ్లేషించాల్సివుంటుంది. కథలో వ్యక్త పరచిన ఆలోచనలు, వాటి సామంజస్యం, ఆలోచనలను వ్యక్త పరచిన తీరు, వ్యక్తపరచటంలో రచయిత్రి టోన్ …వంటివీ పరిగణించాల్సివుంటుంది. ఆ తరువాత, వ్యక్త పరచిన భావజాలం లోని తర్కము, లాభాలు నష్టాలు, ఆలోచనలను ప్రభావితం చేసిన తీరు వంటివి కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సివుంటుంది. ఆపై, పురాణాల ఆధారంగా తన భావాలను వ్యక్తపరచిన తీరు, కల్పనలు, కల్పనల్లోని ఔచిత్యం, కల్పనలకు ఆధారాలు, ఇలాంటి పౌరాణిక గాథలను ఆధునిక కాలానికి తమ సిద్ధాంతాల ఆధారంగా పునహ్ సృజన చేస్తున్నప్పుడు పాతించవలసిన నియమాలు దృష్టి వంటి వాటినీ పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సివుంటుందన్నమాట. వోల్గా రచనలపై తెలుగు సాహిత్యంలో ఇన్ని విభిన్నమయిన కోణాల్లో విశ్లేషణ జరగలేదు. ఇలాంటి విశ్లేషణలు లేకుండానే రచయిత్రి రచనల నాణ్యాన్ని నిర్ణయించటం తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద విషాదం. రచయితలకొక గుంపు వుంటే, అది శక్తివంతమయిన భజన్ భట్రాజ గణాల గుంపయితే ఎలాగ తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలో బ్రాండ్ ను ఏర్పరచుకుని ట్రెండ్ సెట్టర్స్ గా చలామణీ అయి ఒక మూస రచనల ఘరానాను ఏర్పాటు చేయవచ్చో వోల్గా ఈ నాలుగు రచనలను విశ్లేషిస్తే బోధపడుతుంది.
నాలుగు రచనల ద్వారా ఒక రచయిత గురించి తీర్మానాలు చేయటం అసంబద్ధం అనిపించవచ్చు. అది నిజమే కూడా… mandala, all under heaven the rainbow వంటి రచనలు మాత్రమే చదివి పెర్ల్ ఎస్ బక్ గురించి తీర్మానించటం ఎంత అసంబద్ధమో , ఇలా నాలుగు కథలను ఎంచుకుని రచయిత్రి గురించి తీర్మానించటమూ అంతే అనౌచిత్యం. కానీ, ఈ విశ్లేషణ 25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథలకు మాత్రమే పరిమితం కాబట్టి, ఎలాంటి తీర్మానాలు, వ్యాఖ్యాలు చేసినా అవి ఈ నాలుగు కథల పరిథిలొ మాత్రమే అన్నది గుర్తుంచుకోవాలి. ఆ వ్యాఖ్యలు ఈ నాలుగు కథలకు పరిమితం. ఆ కథ అంత గొప్పగా వుంది, ఈ కథ ఇంకా గొప్పది లాంటి వాదనలు చర్చలకు తావివ్వకుండా, ఎలాంటి వాదనలు చేసినా ఈ నాలుగు కథల పరిథిలోనే చేయాలని మనవి.
1992లో ప్రచురితమయిన ఒక రాజకీయ కథను కథ అని ఒప్పుకోవటం కష్టం. కథకు మన విమర్శకులే, ఎత్తుగడ, ముగింపు అంటూ కొన్ని నియమాలేర్పరచారు. వాటితోపాటూ conflict, conflict resolution అంటూ కొన్ని సూత్రాలేర్పరచారు. వీటికి తోడు, కథకు ఒక ముగింపు వుండాలని, కథలో రచయిత ఉపన్యాసాలివ్వకూడదనీ చెప్పారు. అలాంటి వేవీ ఈ కథకు వర్తించవు. ముఖ్యంగా సినిమా అంతా అయిన తరువాత నేపథ్యంలో సినిమా లక్ష్యము, ఉద్దేస్యమూ వంటి వాతి గురించి ఒక ఉపన్యాసం ఇస్తే ఆ సినిమా ఎంత పనికి రానిదిగా పరిగణిస్తారో, ఆ సినిమా దర్శకుడికి ద్ర్శ్య మాథ్యమం గురించి ఏమీ తెలియదని ఎలా భావిస్తారో అలాగే చివరలో ఒక ఆలోచనోపన్యాసం వుంటే కూడా మనం ఉత్తమ కథగా పరిగణించం. కొతాగా కథలు రాసేవారికి, కథల్లో ఉపన్యాసాలు, ఆలోచనలు ఉండకూడదు.పాత్రల ప్రవర్తన ద్వారా వారు చెప్పాలనుకున్నది మనకు తెలియాలి. సంఘటనలుండాని, ఉపన్యాసాలు, ఆలోచనలు కాదు అని చెప్తారు. ఉదాహరణకు ఒక వ్యక్తి దయార్ద్రహృదయుడని చెప్పేందుకు, అతని దయ గురించి పది పేజీలు వర్ణిస్తూ రాయనవసరంలేదు. అతను నడుస్తూ ఆగిపోయి, కాలిక్రింద నలగబోయే ఒక చీమను ఆకుపైకి ఎక్కించి రోడ్ కి దూరంగా పారవేసినట్టు చెప్తే చాలు. ఒక వ్యక్తి సున్నిత హృదయుడని పది పేజీల వర్ణన అవసరంలేదు. ఒక తుమ్మెదను ఎవరో కాలితో తొక్కితే గుందెలు పిండేలా కన్నీళ్ళు పెట్టాడని చెప్తే చాలు. ఇవన్నీ కథా రచనలో మౌలికంగా కథారచయితలకు తెలియాల్సిన విషయాలు. ఉత్తమ కథా రచనకు మరో టెక్ణిక్ చెప్తారు. పాత్రలకు జరిగిన అన్యాయన్ పాత్రలే చెప్పకూడదు. సంఘటనల ద్వారా పాఠకులమనస్సులకు బోధపడాలి. నల్లవారి స్తిత్వ ఉద్యమానికి ఊపునిచ్చి బ్లాక్ సాహిత్యాన్ని తిరుగులేని రీతిలో ప్రభావితం చేసిన ralph ellison రచన invisible man లో ఎక్కడా ఆయన నల్లవారికి అన్యాయం జరుగుతోందంటూ ఉపన్యాసాలు దంచడు. ఆవేదన ప్రదర్శించడు. ఆక్రోషం చూపించడు. ఎవరిపైనా ద్వేషాలు ప్రదర్శించడు. కానీ, చదివేవారి మనస్సుకు హత్తులుని మెలిపెట్టేలా తన కథ మామూలుగా చెప్తాడు.
i was looking for my self and asking everyone except myself questions which i, and only i, could answer. it took me a long time and much painful boomeranging of of my expectations to achieve a realization everyone else appears to have been born with; that i am nobody but myself. but first i have to discover that i am an invisible man
ఇలా ఆరంభమవుతుంది రచన. ఎక్కడా ఎవరినీ విమర్సించటం లేదు. తన అభిప్రాయాన్ని తీర్మానాలను పాఠకుదికి చెప్పి బ్రెయిన్ వాష్ చేయాలన్న తపన లేదు. కానీ, ఈ ఆరంభ వాక్యాలు చాలు మొత్తం రచయిత దృష్టి, దుర్భరము అత్యంత ఘోరమూ అయిన అతని బాధ, పరిస్థితులు మనకు అర్ధం కావటానికి. తాను ఆకారంలేని ,ఎవరికీ కనబడని మనిషని గురించటాన్ని మించిన ఘోరం ఏముది? అంటే తానెందుకూ పనికి రాదు, ఉన్నా లేనట్టే, తన కెవరూ ఎలాంటి ప్రాధాన్యాన్నివ్వరు. ఇలా ఆ ఒక్క వాక్యం నుంచి ఎన్నెన్నో అర్ధాలను తీయవచ్చు. ఇది అసలు సిసలయిన అత్య్త్తమ రచనకు అత్యుత్తమ ఉదాహరణ. ఒక వ్యక్తి నేను invisible అని గుర్తిస్తూ మనుషుల మధ్య జీవించటం…..ఊహిస్తేనే వొళ్ళు జలదరిస్తుంది. ఇది, ప్రపంచంలో ఏ ప్రాంతలో అణాచివేతకుగురయిన ప్రతి ఒక్కరి మనస్సు స్పందన. ఎల్లలు లేను. ఈ వాక్యానికి, ఈ భావానికి, ఎల్లలు లేవు, రంగులు లేవు, లింగ భేదము లేదు. కులం లేదు. సార్వజనీన భావన అది. వ్యక్తిగతాన్ని విశ్వజనీన భావన స్థాయికి ఎదిగింపచేసి సకలమానవాళి స్వరంగా మార్చటం మనకు ఆ రచనలో కనిపిస్తుంది.
ఒక రాజకీయ కథ ఆరంభ వాక్యాలు చూడండి.
నేను చేసిన తప్పేమిటో అర్ధం కావటంలేదు. జరిగిన దానిలో ఏ కొంచెం పొరపాటున్నా, దానిని ఆపటం, మరింకో విధంగా మార్చటం నా చేతుల్లో వున్నా నాకింత కోపం రాదని చెప్పగలను. ఇలాంటి కష్టమే నా భర్తకు వస్తే ఆయనకెంత సహకరించాను. ఎంత ఓదార్చాను. ఎలా గుండెల్లో దాచుకున్నాను…..
ఇదీ ఆరంభం. ఒక సార్వజనీన మయిన సమస్యను వ్యక్తిగతం చేయటం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఆమె భర్తకు కష్టం వచ్చింది. ఆమె ఆదుకుంది. ఆమెకు కష్టం వచ్చింది. భర్త ఆదుకోలేదు. ఆమెకు కోపం వచ్చింది. ఇది వ్యక్తి గతమయిపోయింది. ఆమెకు వచ్చిన కష్టం అందరికీ రావాలని లేదు. ఆమె భర్తలా ప్రతి భర్త వుండాలని లేదు. కానీ, ఈ కథ ద్వారా రచయిత్రి మగవాళ్ళంతా ఇంతే. ఈ సమాజము, ఈ వైవాహిక వ్యవస్థ అంతా ఇంతే….అని చూపించాలని ప్రయత్నించారు. అంటే వ్యక్తిగత సమస్యను సార్వజనీన సమస్యలా చేసి మనుషులంతా గొర్రెలన్న ఆలోచనతో, అందరూ జీరక్స్ కాపీలు, ఇలాగే వుంటారన్న భావనను రచయిత్రి ఈ కథ ద్వారా ప్రదర్సించారన్నమాట.
సార్వజనీన భావనను వ్యక్తిగత జీవిత గాథగా ప్రదర్శితూ దానిలోని సార్వజనీనతను ప్రదర్సించటం ఉత్తమమా? వ్యక్తిగత భావనను సార్వజనీన భావనగా ప్రదర్సించి దాన్ని సమాజానికి వ్యవస్థకు ఆపాదించి విమర్సించటం ఉత్తమమా? ప్రపంచ సాహిత్యం మొదతిది ఉత్తమం అంటుంది. తెలుగు సాహిత్య పెద్దలు రెండవది ఉత్తమం అంటారు. ఇంకా ముందుకు వెళ్తే, తెలుగు సాహిత్యం ఉత్తమమనేదెంత ఉత్తనో తెలుస్తుంది..

ఇది వచ్చే వ్యాసంలో…..

December 15, 2016 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized