Archive for December 31, 2016

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథా విశ్లేషణ-13(ఎఫ్)

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథల విమర్శలో కథా విమర్శన సూత్రాలను పాటించటంలేదని ఒకాయన మెసేజ్ ద్వారా విమర్శించాడు. బహిరంగంగా పోస్టు పెట్టవచ్చుగా అంటే తన అభిప్రాయం అందరికోసం కాదని, నాకు మాత్రమే సూచన అని అన్నాడు. అప్పుదొచ్చిందొక ఆలోచన…..విమర్శ సూత్రాలేమిటి?
విమర్శకు నాకు తెలిసి ఒకటే సూత్రం…ఒక రచన చదివిన తరువాత ఆ రచన నాలో ఎలాంటి సంచలనం కలిగించింది? ఎలాంటి ఆలోచనలకు కారణమయింది? ఎలాంటి భావాలను కలిగించింది? ఇంతే…ఒక కథను నేను ఈ మూడు ప్రశ్నల ఆధారంగానే సమీక్షిస్తాను. ఎత్తుగడలు, ముగింపులు మిగతా అన్నీ పండితులకు, పనిలేని అకాడెమీషియన్లకు…. నేను కథ రాసే సమయంలో ఎత్తుగడ ముగింపులు, కాంఫ్లిక్తులు, రిజల్యూషన్లు వంతి విషయాలను పట్టించుకోను. కథను చదివేటప్పుడూ పట్తించుకోను. కథను విమర్శించేటప్పుడూ పట్టించుకోను. అవన్నీ, తమ పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించాలనుకునే వాళ్ళుపట్తించుకుంటారు. పుస్తకాలు రాస్తారు.
నాకు కథలో లాజిక్ ప్రధానమయిన విషయం.
నేను కేతు విశ్వనాథరెడ్డి గారి కథను విమర్శించినందుకు ఒకాయన నన్ను ఆక్షేపిస్తూ, ఆ కథలో ఎంత గొప్ప అంశాన్ని చెప్పాడో చూడు, అంతేకానీ, పోలింగ్ బూతులు ఎలా వుంటాయనే టెక్నికల్ విషయాలు పట్టించుకోకు అని నిందించాడు. నమస్కారాలు…నేను ఎద కరిగే కథ రాసి, చివరలో నాయిక హైదరాబాదు పొలిమేరల్లో వున్న సముద్రం లో మునిగి చనిపోయిందని రాస్తే అది గొప్ప కథ అవుతుందా? నేను గొప్ప విషయాన్ని చెప్పేనని ఎవరయినా నా కథని గొప్ప కథ అంటారా? సామాజికంగా, రచయితల స్థాయిలేవయినా, కథా ప్రపంచంలో కథకులదంతా ఒకే స్థాయి….వహాన్ కోయీ చోటా, న కోయీ బడా హై, వహాన్ హర్ బషర్ ఎక్ తప్ మె ఖడా హై…అంటారు, భగవంతుడి మందిరంలోని వారిని వర్ణిస్తూ, ఇది కథకులకూ వర్తిస్తుంది. ఆ కథకుడు కేతు విశ్వనాథ రెడ్ది కావచ్చు, ఖదీర్ బాబు కావచ్చు, కస్తూరి మురళీకృష్ణ కావచ్చు. కథా విమర్శలో అంతా సమానమే…
బాగా అనిపిస్తే మెచ్చుకోవటమే…బాగోలేకపోతే ఏది బాగాలేదో నిర్మొహమాటంగా చెప్పటమే…అప్పుడే సాహిత్య ప్రపంచం సుసంపన్నం అవుతుంది. ఆ దిశలోనే ఈ ప్రయత్నం!!!!

మృణ్మయనాదం కథ దగ్గరకు వస్తే, పాత్రల చిత్రణ, వ్యక్తిత్వ ప్రదర్శన విషయాన్ని ప్రత్యేకంగా విమర్శించుకోవాల్సివుంటుంది. ఎందుకంటే, మామూలు కథల పాత్రల్లాకాక ఈ పాత్రలకు పురాణాలు ఆధారం, పౌరాణిక పాత్రల ద్వారా, తన సిద్ధాంతానికి ప్రామాణికతను సాధించాలని రచయిత్రి ప్రయత్నిస్తున్నారు. కాబట్టి, పాత్రల చిత్రణ, ఆ చిత్రణ ఔచిత్యాన్ని లోతుగా పరిశీలించాల్సివుంటుంది. ఇక్కడ రచయిత్రి చెప్పే సిద్ధాంతం మంచిదా, చెదా అన్న దానితో సంబంధంలేదు. దృష్టి కేవలం పాత్రల చిత్రణ, వ్యక్తిత్వ ప్రదర్శనలోని ఔచిత్యం గురించే. తమ కథలలో రచయితలు తాము నమ్మిన సిద్ధాంతాలను ప్రదర్శిస్తారు. అది వారి ఇష్టం. ఇక్కడ విమర్శ పరిథి ఆ సిద్ధాంత ప్రదర్శన పద్ధతిలోని ఔచిత్యం గురించే…సిద్ధాంతం గురించి కాదు.
రాముడిని ఆరంభంలో శివధనుర్భంగం కావించిన శ్రీరామచంద్రుడు అన్నారు రచయిత్రి. తరువాత, వారిదారి వివాహమవుతుంది, సీతాదేవికి రెండు రాత్రుల్లో రాముడితో మాట కలిపి చమత్కరించే చనువు ఏర్పడింది. రాముడు సీతా సౌందర్యాన్ని ఏం చేసుకోవాలో తెలియని అమాయకత్వం నుంచి బయటపడ్డాడు అంటుంది రచయిత్రి…ఇది రచయిత్రి ఊహ….ఇంతకీ సౌందర్యాన్ని ఏం చేసుకుంటారు? మరి రాముడి మగతనాన్ని ఏం చేసుకోవాలో తెలియని అమాయకత్వం నుంచి సీత బయటపడలేదా? అంటే స్త్రీ పురుష సంబంధంలో స్త్రీ సౌందర్యాన్ని పురుషుడే ఏమయినా చేసుకోవాలా? సరే, ఇది కోది గుడ్డుకు ఈకలు పీకినట్టుంతుందనుకుందాం..కానీ, మిథిలకు రాకముందే రాముడికి దారిలో అనేక కథలు తెలిసాయి. అహల్య కథ, శివపార్వతుల కథ, విశ్వామిత్ర కథలు కూడా దాన్లో భాగాలే….స్త్రీ సౌందర్యాన్ని ఏం చేసుకోవాలో తెలియని అమాయకత్వంలో ఎంతగా వున్నా, దాన్ని లైంగికంగానయితే వాడుకోవచ్చన్న కనీస పరిజ్ఞానం రాముడికి అప్పటికే లేకపోతే, అప్పుడయినా వచ్చివుంటుందనుకోవచ్చు..ఆ కాలంలో లైంగికానికి ఇప్పుడున్నంత ప్రాధాన్యం లేదు. యుక్త వయసు వచ్చినవారికి తెలిసేది. కాబట్టి సౌందర్యాన్ని అనుభవించే ఇంకేదో అమాయకత్వం వదిలివుండాలి. అదేమితో రచయిత్రి రాయలేదు. కానీ, ఈ వాక్యం వల్ల రాముడిని ఒక సామాన్య అమాయక యువకుడి స్థాయికి దింపింది రచయిత్రి..ఇక కాశీవిశ్వనాథ అనుభవ్ సినిమాపై తెరతీయటమే తరువాయి అనిపిస్తుంది.
విశ్వామిత్రునితో తాను ఎంతమంది రాక్షసులను అలవోకగా చంపాడో అతిశయోక్తులతో చెబుతున్నాడు రాముడంతుంది రచయిత్రి…..ఇది కూడా రాముడి వ్యక్తిత్వాన్ని తక్కువ చేసి చూపిస్తుంది…ఎందుకంటే, రాముడికి అతిశయోక్తుల అవసరం లేదు. అప్పటికే, రాముడి ఖ్యాతి దిగంతాలకు వ్యాపించింది. విశ్వామిత్రుడు వీరు తన యజ్ఞాన్ని కాపాడటం చెప్తాడు. రాముడు సివ ధనుస్సు విరిచాడు. పైగా, ఇంకా వివాహ సంబరాలు పూర్తికాకముందే పరశురాముడు వస్తాడు. రామ దశరథే వీర వీర్యం తే శ్రూయతేఅద్భుతం, అంటాడు. అంటే నీ వీరత్వం గొప్పతనాన్ని నేను విన్నాను అని. ఇది అందరిముందు జరిగింది…అంటే రాముడి అహం అణచటానికి ఆగ్రహంతో వచ్చినవాడు రాముడి శౌర్య ప్రతాపాలగురించి చాలా విన్నానని అంటున్నాడు. అందరిముందే రాముడు పరశురాముది అహం అణచివేస్తాడు. ఇప్పుడిక, రాముడు తన శౌర్యం గురించి అతుశయోక్తులు చెప్పాల్సిన అవసరం వుందా? వంద పరుగులు చేసినవాడి గురించే వందమంది వందరకాలుగా పొగడుతారు. వాడెప్పుడూ నేనిలా కొట్టాను అలా కొట్టాను అని చెప్పుకోడు. ఎందుకూ పనికిఏఅని చేతకాని వాడు తన స్త్రీ ముందు గొప్పలు చెప్పుకుంటాడు. నిజంగా సాధించినవాడు చెప్పుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. అయినా, రాముడు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నాడని రాయటం, రామాయణం తెలియకపోవటమో, తెలిసినా హేళన చేయాలని చులకన చేయాలన్న చిలిపి తనం వల్లనో అవుతుంది. ఏదయినా పొరపాటే…తెలియకపోతే తెలుస్కుని రాయాలి కానీ, అజ్ఞాన్ని ప్రజలపై రూద్దవద్దు. అదీ కోటానుకోత్లమంది దైవంలా కొలిచే పౌరాణిక పాత్ర గురించి అజ్ఞానంతో రాయటం అన్యాయం. తెలిసీ కావాలని రాస్తే, అదీ నేరమే…తెలిసి తెలిసి పబ్లిసిటీ కోసం కావాలని చులకనగా రాయటం సాహిత్యం కాదు. అందరూ గౌరవించేవాడికి మర్యాదనివ్వటం మర్యాదస్తుల లక్షణం.
పరశురాముడి సవాలును స్వీకరిస్తూ రాముడు, అవజానాసి మే తేజహ్ పశ్య మేధ్య పరాక్రమం, అంటాడు. అంటే, నన్ను నిర్వీర్యుడిగా భావిస్తున్నావు. బ్రాహ్మణుడివయిన నీ ముందు క్షత్రియ ధర్మం వల్ల ఎక్కువమాట్లాడలేను, ఇదిగో చూడు నా శక్తి తేజం అంటాడు. చూపిస్తాడు. అలా, బహిరంగంగా అందరిముందూ తన శక్తిని ప్రదర్శించినవాడికి, అతిశయోక్తుల అవసరం వుందని భావించటమే పెద్ద అతిశయోక్తి, అనృతం..తాను ఏ పాత్రల ఆధారంగా రచనను సృజింస్తున్నారో ఆ పాత్రల గురించి సరయిన అవగాహన పరిజ్ఞానం లేకుండా రచన సాగిందనటానికి నిదర్శనం. ఇలాంటి దాన్ని గొప్ప రచనగా భావించేవరూ ఇలాంటి అవగాహన రాహిత్యమో, దురభిప్రాయమో కలిగినవారయివుంటారు కానీ, విజ్ఞాన వంతులుకారు.
ఆ తరువాత వారి సంభాషణ అహల్యవైపు మళ్ళుతుంది. అహల్యను అద్భుతమయిన సౌందర్యరాశి అనగానే సీత చిన్నబోతుంది. సరదాకైనా, పరస్త్రీ సౌందర్యవర్ణనతో చిన్నబుచ్చే వయసు మనసు రామునికింకా రాలేదు అని వ్యాఖ్యానిస్తుంది రచయిత్రి…సామాన్య యువతీ యువకుల కథ ఇది. దీనికి రాముడు సీతలను వాదుకోవటం కావాలని చేసిన చిలిపిపని తప్ప మరొకటి కాదు. రచయిత్రి రామాయణం పిట్టకథలు రాసి పిట్ట రెట్టలాంటి కథ రాసింది తప్ప రామాయణంతో పరిచయంలేదని నిరూపించే వ్యాఖ్య ఇది.
రాముదిని శతానందుడు, అహల్య గౌతముల కొడుకు ఆహ్వానిస్తాడు. రాముడివల్ల తన తల్లీ తండ్రి తిరిగి కలిసారని రాముడిని పొగడుతాడు. రాఘవౌ తు తదా తస్యాహ్ పాదౌ జగ్రుహతుర్ముదా!!! అంటే రాముడు లక్ష్మణుడు అహల్యపాదాలను తాకి ఆనందంతో నమస్కరించారని….అంటే, రాముడు అహల్యని అసహ్యించుకోలేదు. ఆమెను చిన్నచూపు చూడలేదు. ఆమెను గౌరవించాడు. ఆమెపాదాలు తాకి నమస్కరించాడు…..అంతేకాదు, గౌతముడు కూడా అహల్యను వదిలేయలేదు. ఆమె ఒక రకమయిన శిస్ఖను అనుభవిస్తూంటే తానొక శిక్షను విధించుకున్నాడు. ఆమె రూపం ధరించగానే ఆమెను కలసాడు. కలసి జీవించారు వారిద్దరూ..
అంటే అహల్యకు ఇందుదితో సంబంధం వుందని రాముడు అసహ్యించుకున్నాడు, సీతకు ఆమె గురించి తెలియకూదదని తపన పడ్డాడు, గౌతముడు అన్యాయం చేశాడు, అహల్య పురుషులగురించి సీతకు చెప్పి పరీక్షకు లొంగకు అని అన్నది అంతా రచయిత్రి బుర్రలో కదిలిన ఊహా పురుగు తప్ప రామాయణంలో లేదు. ఆయా పాత్రల వ్యక్తిత్వాలలో లేదు. అంటే కథకు ప్రాతిపదికనే పాత్రల వ్యక్తిత్వభంగం అనౌచితం అయితే, ఇక కథకు ప్రామాణికత ఏముంది. కలిగులా నీచ రాజు. వాదిని ఉత్తమ రాజుగా చూపిస్తూ కథ రాస్తే ఎవరయినా ఒప్పుకుంటారా? యులిసెస్ కోసం పెనెలోప్ ఎదురుచూస్తోంది. ఎందరెన్ని ప్రలోభాలుపెట్టినా లొంగలేదు. ఆ కథరాస్తూ, పెనెలోప్ ఎవరుదొరికితే వారితో కలిసింది. యులిసెస్ కు తెలియకుండా దాచిందని రాస్తే ఒప్పుకుంటారా? అది అనౌచిత్యమని, అన్యాయమని అలాంటి కథలను కొట్టిపారేస్తారు. మరి రాముడు సీత అహల్యల పాత్రలను వక్రీకరించి ఏమాత్రం ఆధారంలెని వికృతమయిన ఊహాలతో రాసిన కథ ఉత్తమ కథ ఎలా అవుతుంది? దానికి అవార్డులెలా వస్తాయి? ఇక్కడే సమాజంలో ఉన్న వికృతి, సాహిత్య ప్రపంచంలోని వికృతులు స్పష్టమవుతాయి.
ఇలా విశ్లేషిస్తూ పోతే కథ అణువణువునా అవగాహన రాహిత్యం, అనుచిత్యం, మూర్ఖత్వం, అజ్ఞానాలు ఉట్టిపడుతూంటాయి. అయితే, మౌలికమయిన ఆధారమే పొరపాటయిన తరువాత ఇక కథ పనికిరానిది అని నిర్ధారించుకున్న తరువాత ఇక కథ పిచ్చి ఊహ తప్ప కథ కాదు. అదీ, నిజం ఆధారంగా లేని పుక్కిటి ఊహ…
ఇక ఈ పనికిరాని కథకాని ఉత్తమకథలో అందరికన్నా మూర్ఖమయిన పాత్ర సీతది. ఆమె రాముదిని వదిలేయటానికి సరయిన కారణంలేదు. ఎవరేది చెప్తే అది నమ్మేసి సంసారాన్ని జీవితాన్ని పాదు చేసుకునే మతిలేని యువతిలా అనిపిస్తుంది సీత…..అత్యంత ఆత్మగౌరవం, ఆత్మ విశ్వాసం కల సీత పాత్ర అలా అనిపించటానికి కారణం రచయిత్రి కథా కథన కౌశలమే కారణం….
ఈ నాలుగు కథలను విశ్లేషించి చూస్తే, రచయిత్రిగా వోల్గా గురించి పెద్ద మంచి అభిప్రాయం కలగదు. ఆమె కథలు ఉత్తమ కథలుగా పరిగణించటంలో సంసారాన్ని వదిలేయమని, వివాహబంధం పనికిరానిదని చెప్తూ పురుషులను తిట్టే సిద్ధాంతం ప్రధాన పాత్ర వహించింది తప్ప, కథా కథన కౌశలం, స్ర్జనాత్మక అభినివేసణం వంటివేవీ కాదను నిర్ధారణగా చెప్పవచ్చు.
వచ్చే వ్యాసంలో కుప్పిలి పద్మ కథల విశ్లేషణ వుంటుంది.

December 31, 2016 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized