Archive for February, 2017

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-16(ఆ)

2004 సంవత్సరంలో అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు రచించిన అంటుకొమ్మ ఉత్తమ కథల సంకలనంలో ప్రచురణకు ఎంపికయింది. వంశవృక్షాల్లో అబ్బాయిలు పుట్టని వారి వృక్షం శాఖోపశాఖలుగా ఎదగక అక్కడే ఆగిపోతుందని చూపుతూ, ఇది మహిళలకెంత అన్యాయం అన్న భావాన్ని కలిగించటం కోసం రచించిన కథ ఇది అనిపిస్తుంది. చివరలో ఒక పాత్ర ఆగిపోయిన శాఖను విస్తరింపచేసి, వారి భర్తలు పిల్లలౌ పిల్లల పిల్లలతో నింపుతాడు. వంశవృక్షాల్లో ఆడ పిల్లలు మాత్రమే పుడితే ఆ శాఖ అక్కడ ఆగిపోవటం అన్యాయమన్న భావన కలిగించి, ఎలాగయితే అంటుకొమ్మల ద్వారా కొత్త వృక్షం ఎదుగుతుందో అలా వీరి భర్తల ద్వారా వృక్షం ఎదుగుతుందని చూపించి, ఆడవాళ్ళకు జరిగే ఒక గొప్ప అన్యాయాన్ని చూపించి ఉత్తమ కథ అర్హత సంపాదించారు రచయిత. బహుషా సంపాదకులకూ ఇదొక గొప్ప భావన, ఇంతవరకూ ఎవ్వరూ ఎత్తి చూపని అన్యాయంలా అనిపించి దీన్ని ఉత్తమ కథలా ఎన్నుకుని వుంటారు.
అయితే, ఈ సత్యం చెప్పేందుకు, రచయిత విదేశాలనుంచి కొదుకులను కూతుళ్ళను రప్పించి, వాళ్ళతో నోస్టాల్జిక్ ప్రయాణం జరిపించి, కథ చివరలో వంశవృక్షం ప్రసక్తి తెచ్చి, చివరికి ఆ వంశవ్ర్క్షం కాపీకి ఆడపిల్లల తరువాత పొదిగించినట్తు చూపించి దాన్ని అంటుకొమ్మ అని చెప్పి కథ ముగిస్తారు.
ఈ కథతో వచ్చిన చికేమిటంటే, రచయితకు కానీ, దీన్ని ఉత్తమ కథగా ఎంచుకున్న వారికి గానీ, వంశవృక్షం తయారీ గురించి, సాంప్రదాయం గురించి సరిగ్గా తెలిసినట్టులేదు.
ఒక వంశం ఎలా విస్తరిస్తుంది? ఒక అబ్బాయి..అతదికి పెళ్ళి అవ్వాలి. వాళ్ళకు పిల్లలు పుట్టాలి, వాళ్ళకు పెళ్ళిళ్ళు కావాలి..ఇలా విస్తరిస్తుంది. ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, అబ్బాయి, అమ్మాయి పెళ్ళిచేసుకున్నప్పుడు, అమ్మాయి అబ్బాయి ఇంటికి వస్తుంది. అతడి ఇంటిపేరు స్వీకరిస్తుంది. దాంతో, ఆమె పుట్టింటి వంశానికి చెందినది కాక, అత్తవారింటి వంశానికి చెందినదవుతుంది. అలాంటప్పుడు, వంశవృక్షంలో అమ్మాయి కి ఎవరితో పెళ్ళయిందో రాసి, బ్రాకెట్ పెట్టి, ఆమె ఏ వంశానికి చెందినదయిందో రాస్తారు. అంటే ఆమె ఇకపై పుట్టినింటి వంశవృక్షంలో కాదు, భర్త ఇంతి వంశవృక్షంలో కనిపిస్తుందని రిఫెరెన్స్ అన్నమాట…దాంతో ఈ వంశానికి చెందినదికాదు కాబట్టి, ఈ వంశవ్ర్క్షంలో ఇక ఆమె ప్రసక్తి వుండదు. ఇందులో అన్యాయము, అక్రమము ఏమీలేదు. ఒక భారతీయుదు అమెరికావెళ్ళాడు. అక్కడే స్థిరపది ఆ దేశ పౌరసత్వం తీసుకున్నాడు. అప్పుడు మన దేశం పౌరుల్లోంచి అతది పేరు పోతుంది. అమెరికా పౌరుల జాబితాలో చేరుతుంది. అతడి గురించి రాసేప్పుడు, పుట్టింది భారత్ లో కానీ అమెరికా పౌరుడు అని చెప్తారు. ఆ తరువాత అతడిని అమెరికా పౌరుడిగానే వ్యవహరిస్తారు. వంశవృక్షాలూ అలాంటివే. పెళ్ళికి ముందు ఈ వంశం. పెళ్ళి తరువాత ఆ వంశం. కాబట్టి, పెళ్ళి అయిన తరువాత ఆమె పిల్లల ప్రసక్తి వేరే వంశవ్ర్క్షంలో వుంటుంది. ఈ వంశవృక్షంలో వుండదు. ఇందులో అన్యాయమేమీ లేదు. ఇది లాజిక్..అంతే…ఎలాగయితే పెళ్ళికాక, అయినా పిల్లలు లేకపోతే వంశవృక్షంలో ఆ శాఖ అక్కడ ఆగిపోతుందో, అలాగే, ఆడపిల్ల శాఖ ఇక్కడ ఆగిపోయి ఇంకోచోట మొదలవుతుంది. ఈ ప్రాకృతికము, తార్కికము అయిన దాన్ని, సాంప్రదాయంలో స్త్రీకి అన్యాయం జరుగుతోందన్న ఆలోచనను కలగచేసి తమ అభ్యుదయాన్ని చాటుకోవాలన్న తపనతో ముందు వెనుక చూడకుండా రాసేసిన కథ ఇది…ఎప్పుడయితే, ఆడపిల్లల తరువాత బోడిగావుండటాన్ని, అదేదో ఘోరమయిన అన్యాయమన్నట్టు, తన తండ్రి పేరు గద్దర, పిల్లల్లేకపోయినా, పిల్లల్లేకుండానేపోయినా, మగపిల్లల్లేకపోయినా కొమ్మ ముందుకు పోదు, అని వ్యాఖ్యానించటంలోనే రచయిత దృష్టి అతని లోపభూయిష్టమయిన ఆలోచన , సాంప్రదాయ వ్యతిరేకత, ఏదో ఒకతిచేసి తప్పుపట్టాలన్న తెంపరితనము అర్ధమవుతాయి. పైగా, నలుగురం అక్కాచెల్లెళ్ళం ఒక్కళ్ళమైనా మగపిల్లాడిగా పుట్టలేకపోయాం, అనిపించి స్త్రీ పక్షపాతిగా మార్కులు కొట్టేశారు రచయిత. కానీ, ఆ నలుగురు అక్కాచేల్లెళ్ళు మరో వంశవృక్షంలో పూలు పళ్ళతో విరిసి శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించే వృక్షాలుగా కొనసాగుతున్నారన్న, కనీస పరిజ్ఞానం రచయిత కానీ, అతని పాత్రలు కానీ, దీన్ని ఉత్తమ కథగా భావించిన సంపాదకులుగానీ ప్రదర్శించలేదు. ఇలా మౌలికపుటాలోచనే పొరపాటయిన తరువాత అది ఉత్తమ కథగా భావించటం కష్టం. కానీ, ఇది ఉత్తమ కథ అయింది. ఒకవేళ, అసలు వంవ్ర్క్షాలు గీయటమే తప్పని, ఆడమగా అందరూ ఒకే వంశవృక్షంగా వుండాలనీ, వసుధైకకుటుంబకం లాంటి భావనను తాను ప్రతిపాదిస్తున్నానని ఎవరయినా సమర్ధిస్తే, ఈ కథలో ఆ భావం కనబటంలేదు.
ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించాలి. ఈ వ్యాసాలు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయినవి ఎందుకు ఉత్తమ కథలు కావో, లేకపోతే ఎలా ఉత్తమకథలో నిరూపించి విశ్లేసించటమే తప్ప, వీతిని ఉత్తమ కథలుగా ఎందుకెంచుకున్నారని ప్రస్నించటం కాదు.ఎందుకివి ఉత్తమ కథలయ్యాయో తెలుస్తూనేవుంది…!!!
ఇలాంటి అసంబద్ధము, ఔచితీ దూరమయిన మరో ఉత్తమకథ 2006లో ఉత్తమకథగా ఎంపికయిన కథ, గేటెడ్ కమ్యూనిటీ. సతీష్ అనే అబ్బాయి విదేశం వెళ్ళి వస్తాడు. గేటెడ్ కమ్యూనిటీలో వుంటాదు. అతడి స్నేహితుడు అర్జున్, బాల్యంలో చాకలిపనిచేసి కష్టపడి చదువుకుంటాడు. లెక్చరర్ పనిచేస్తూంటాడు. వీళ్ళిద్దరూ క్లాస్ మేట్లు. కలుస్తారు చాలా కాలం తరువాత. సతీష్ తో బాగానే మాట్లాడతాడు అర్జున్. కానీ, ఒకరోజు రైల్ తికెట్ క్యూలో అనాగరికంగా ప్రవర్తిస్తాడు అర్జున్. అతదిని నియంత్రించాలని ప్రయత్నించిన సతీష్ తో నువ్వయితే ఇంటెర్నెట్ లో కొనుక్కుంటావు, అని ఆక్షేపించి, నువ్వుగేటెడ్ కమ్యూనితీలో వుంటావు, నాకింకా బయటి ప్రపంచంతో సంబంధంవుంది అంటాదు. అర్జున్ భార్య కూడా అలానే ప్రవర్తిస్తుంది. ఓ ఆర్ ఆర్ కడుతూ వాళ్ళ కాలేజీదాన్లో పోతే, రోడ్దుపై ధర్నా చేస్తారు. రోడ్డు క్రింద ఒక్క గేటెడ్ కమ్యూనిటీ పోవటంలేదని ఆక్షేపిస్తాడు. ఇది సతీష్ భార్యకు నచ్చదు. అప్పుడు అర్జున్, ప్రతివాడి చుట్టూగోడలే. మనందరినీ కలిపిబాధించే విషయమేదీ కనబడదే? అంటాడు. అప్పుడు, సతీష్, నాలుగింగ్లీషు ముక్కలు నేర్చుకోంగానే ఏం చేసినా చెల్లిపోతుందనుకుంటున్నావురా నీ అయ్య అని అర్జున్ లానే అంటాడు. అదీ కథ..
ఈ కథలో రచయిత, పేదలకు, ధనికులకు తేడా చూపించాలనుకున్నాడో, గేటెడ్ కమ్యూనిటీలోని వారు రియాలిటీకి దూరమయిపోతున్నారని చూపించాలనుకున్నాడో, అర్జున్ లాంటి వాళ్ళ ఆక్రోషం కరెక్టని నిరూపించాలనుకున్న్నాదో తెలియదు కానీ, కథ కానీ, కథలో పాత్రలు కానీ, సంఘటనలు కానీ, ఒకదానికొకటి పొసగక, నానా గందరగోళంగా వుంటుంది. పిండి కొద్దీ రొట్టె అన్నారు. ఎవరి అదృష్టం వారిది. కానీ, డబ్బున్నవాదు దోషి, పేదవాడు అమాయకుడు అన్న వామపక్షభావనతో రాసిన కథ ఇది అనిపిస్తుంది. ఎలాంటి గొప్పదనమూ, కొత్తదనము, ఔచిత్యము, ఆకర్షణ లేని అర్ధంలేని ఉత్తమ కథ ఇది.
ఈ మూడు కథలు చదివిన తరువాత రచయితకు భాష, భావ వ్యక్తీకరణ బావున్నాయికానీ, కథ రాయటానికి ఇవి సరిపోవు. అయినా, ఈ మూడు కథలు ఉత్తమ కథలుగా ఎన్నికవటం వెనుక, సాహిత్యేతర కారణాలున్నాయనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా 2000 తరువాత ఎన్నారై కోటా ఒకతి ఎదుగుతూండటం కూదా ఈ కథలను ఉత్తమ కథలు చేసినట్టున్నాయి. కథలు చదివితే ఈ ఆలోచన బలపడుతుంది.
వచ్చే వ్యాసంలో అజయ్ ప్రసాద్ కథల విశ్లేషణ వుంటుంది.

February 20, 2017 · Kasturi Murali Krishna · One Comment
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథ-16(అ)

25ఏళ్ళ ఉత్తమ కథల సంకలనాల్లో అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు కథలు మూడు ఉన్నాయి. 2003లో నందిని, 2004లో అంటుకొమ్మ, 2006లో గేటెడ్ కమ్యూనిటీ.
ఈ మూడు కథ్నలు సులభంగా చదివేయగల కథలు. ఎలాంటి సంక్లిష్టతలు, ప్రయోగాలు, అస్పష్ట ప్రతీకలు లేని కథలు. అంటే రేడెర్ ఫ్రెండ్లీ కథలన్నమాట. ఈమూడు కథలు చదివిన తరువాత ఇవి చదివించదగ్గ కాథలేకానీ, ఏమాత్రం గుర్తుంచుకోదగ్గ కథలు, చర్చించదగ్గ కథలు, మనసును తాకి, మనసును కదిలించగల కథలు కావు అనిపిస్తుంది. అంటే ఇవి మామూలుగా చదువుకోదగ్గ కథలే తప్ప ఉత్తమకథలుగా ఎంచుకుని చర్చించదగ్గ కథలు కావనిపిస్తుంది. వీటిని ఉత్తమ కథలుగా ఎంచుకొనేందుకు కారణాలను చర్చించేకన్నా ముందు కథలను పరిశీలిద్దాం.
నందిని కథ మామూలు అలవాటయిని అభ్యుదయ భావాల వివాహవ్యవస్థను దూషించే ఫెమినిస్టులు ఎడమచేత్తో కళ్ళు మెదళ్ళూ మూసుకుని కాలి చివరి వేలితో అలవోకగా రాసేసే అనేకానేక మూస పుంఖానుపుంఖాల కథా ఇసుకరేణువుల్లో బాగా నలిగిన ఒక ఇసుకరేణువు లాంటిది.
నందిని అనే అమ్మాయి విదేశంలో మార్క్ అనే అబ్బాయితో కలసివుంటుంది. వారిద్దరూ వ్యాపారంలో బోలేడన్ని డబ్బులు సంపాదిస్తారు. నందిని ఇంటికి ఫోను చేస్తే వాళ్ళు పెళ్ళిచేసుకోమంటారు. పెళ్ళి అన్న పదం వినగానే అమ్మాయి మూడు పాడయిపోతుంది. వివాహ వ్యవస్థని తృణీకరించే కథలు ఉత్తమ కథలు అన్న రంగుటద్దాలు తమకున్నాయని బహిరంగంగానే ప్రకటించుకునే ఉత్తమ కథ ఎంపిక సంపాదకులకు ఈ పదం వినగానే గగుర్పాటు కలిగి ఉలిక్కిపడిలేచి కొన్ని మార్కులు అదనంగా ఇచ్చేసి ఉంటారు.
ఇక్కడినుంచీ కథ ఫ్లాష్ బాక్ లోకి వెళ్తుంది.
నందిని కాలేజీలో చదివే సమయంలో ఆమె స్నేహితురాలు ఓ వార్త చెప్తుంది. తన అన్నకో పెళ్ళి సంబంధం వచ్చిందని, అది నందినే అని చెప్తుంది. అంతేకాదు, నందిని అన్నకు సరిపోదనీ చెప్తుంది. ఎందుకంటే నందిని ముఖం మీద మచ్చలుంటాయి, అందుకు.
ఏ ఉద్యోగం చేసే వాణ్ణయినా చేసుకోవడానికి అభ్యంతరం లేదుకానీ, ఆ పెళ్ళి, ఆ మనిషి ఉద్యోగం నా జీవితానికి అడ్డంకులు కావటం నాకిష్టం లేదు. వాటన్నిటికన్నా ముందు ఇలాంటి పెళ్ళి తంతు నాకు మరీ అన్యాయంగా తోస్తోంది. పెళ్ళి కోసం మరీ ఇంత రాజీపడాలా….అది లేకుండా బతకడమే సుఖంగా వుంది..బతగ్గలిగితే…..అంటుంది. ఇంకేం, మన అభ్యుదయవాద, వివాహవ్యవస్త నిర్మూలనే అభివృద్ధి మహిళోద్ధరణ అని నమ్మి కళ్ళకు కంకణాల్లా గంతలు కట్టుకున్న సంపాదక శూర్పణఖలకు ఈ కథ ఉత్తమంగా తోచటంలో ఆశ్చర్యంలేదు..మార్కుల వర్షం వెల్లువయిపోయివుంటుందీపాటికి.
ఇదంతా మార్క్ కి చెప్తుంది. మార్క్ ఎప్పుదూ ఆఫీసులో గడుపుతూంటే అతడిని వదిలి వెళ్ళిపోయిన గర్ల్ ఫ్రెండ్ ని గుర్తుచేస్తుంది.
ఒంటరితనం కొంచెం కష్టమయినదే. ఎంతరాజీపడ్డా, దేంట్లో రాజీపడ్డా తోదు దొరుకుతుందంటే తప్పులేదనుకుంటా అని అంటాడు మార్క్.
అప్పుడు నందిని ఆలోచనలో పడుతుంది. రాజీపడటం ఇష్టం లేక, తనని తాను గుర్తించటంకోసం ఒంటరి తనన్ని మోస్తున్నదొకళ్ళు. ఒంటరితనాన్ని భరించలెక ఏ రాజీ అయినా పడ్డానికి సిద్ధంగా మరొకళ్ళు అనుకుంతుంది.
ఇక్కడ మన సంపాదక శిఖామణులు, ఎంత గొపా విశ్లేషణ. ఎంత గొప్పగా మానాసిక స్థితిని, సందిగ్ధాలను చూపించేశాడు..అని మరోసారి మార్కుల వర్షం కురిపించేసివుంటారు.
ఆరోజు రాత్రి మార్క్ ఆమెని ముద్దుపెట్టుకుంటాడు. మొదటి అనుభవం అయినా ఆమెకి అసహజం అనిపించలేదు. అతడి పరిచయంలో ఆమెకి తెలియకుండానే ఏర్పడిన నమ్మకమో, సాన్నిహిత్యమో, వ్యామోహమో, దాహమో ఆమె అడ్దు చెప్పలేదు. ముందుకు వచ్చి అతణ్ణి గట్టిగా కౌగలించుకుని గుండెలమీద తలపెట్టి కళ్ళుమూసుకుంటుంది…అని వర్ణిస్తాడు రచయిత…
ఇది చదవగానే మన సంపాదక మండలి ఒక్క సారిగా ఆనందంతో కేకలువేసి కన్నీళ్ళు కార్చి, ఎంత అభ్యుదయం!! ఏంత స్వేచ్చా,,,ఎంతెంత ఫార్వార్డ్…అని ఉబ్బితబ్బిబ్బయిపోయివుంటారు. ఒకపక్క పెళ్ళిపై తిరస్కృతి, మరో వైపు ఒక విదేశీయుడితో సహజసహజీవనం…ఇంకోవైపు వాడి ముద్దు. అమ్మాయి అడుగుముందుకు వేసి వాడిని హత్తుకోవటం…ఇంకేమి వెనకబడి అవంతింట్లో అంట్లు తోముతూ అణచివేతకు గురవుతున్న భారతీయ మహిళకు సంసారపు సంకెళ్ళు తెంపి అభివృద్ధి పథానికి దారిచూపించగల అతి గొప్ప కథ..అన్న నిస్చయానికి మన సంపాద్క వర్గమేకాదు, వారి అనుచరగణం, వందిమాగధ, భట్రాజ గణ భజన బృందాల కందళిత ముకిళిత హృదయాలు……ఇదిద్ ఉత్తమం..ఇదే ఉత్తమోత్తమం.. sex before marriage, living together without marriage ఇంతకు మించి మహిళా వికాసానికి మార్గమేది..అని పొగడ్తల స్పీచులు సిద్ధం చేసేసుకుని వుంటారు, పాత స్పీచుల దుమ్ములు దులిపి…
ఇంతలో నందిని వాళ్ళ తల్లీతండ్రి అమెరికా వస్తారు. అంతకుముందు మాధవి అనే స్నేహితురాలితో నేను ప్రెగ్నంట్ అని పొట్టతదుముకుంటూ చెప్తుంది…ఇదేమిటి? అని అడిగితే….పెళ్ళి ఓ వ్యవస్థ అని అనుకుంటే, ఉన్న వ్యవస్థని నేనంగీకరించలేను. అవసరం అనుకుంటే..ఆ అవసరాలన్నీ నేను సమకూర్చుకున్నాను. అవును, ఆకలి, దాహం లాగానే సెక్స్ కూడా నాకు అవసరమే…దీనికి ఎవరేం పేరు పెట్టుకున్నా నాకభ్యంతరం లేదు..అంటుంది..
ఇంకేం..జన్మ జన్మలకు నీకు బానిసలమోయి…అని పాదుకుంటూండివుంటారు…సంపాదకోత్తములు…
ఇక్కడ కాస్త ఒక చర్చ వుంతుంది. చర్చలో వీలయినంత పెళ్ళి వ్యవస్థను దూషించటంవుంటుంది…
ఇక పూర్తిగా చదవనవసరంలేకుందానే ఉత్తమ స్టాంప్ వేసేసివుంటారు. ఇదొక్కటే కాదు రాయబోయే మరో రెందు కథలకు ఉత్తమ స్టాంప్ వేసేసేన్ని మార్కులు ఇక్కడే వచ్చేసివుంటాయి…
తరువాత ఆమె తల్లితండ్రులకు నిజం తెలుస్తుంది. వారు అండగా నిలబడతారు. పిల్లాదు పుడతాడు. ఒకరోజు మార్క్ వచ్చి ఒక వజ్రాల వుంగరం ఇచ్చి నువ్వులేనిదే నేను బ్రతకలేను అంటాడు. పెళ్ళి చేసుకోమంటాడు. అప్పుడు తెలుస్తుంది ఆమెకు మార్క్ ప్రపోజల్ ని గతంలో తిరస్కరించినా తండ్రి ప్రోద్బలం మార్క్ ఉంగరం తేవటంలో వుందని.
ఎవ్వరినీ తన తరఫున ఆలోచించనివ్వని, ఓ సలహాకూడా ఇవ్వలేనంతగా దూరం చేసుకున్న నైజాన్ని నెమరువేసుకుంతుంది. ఉంగరం చేస్తికి తొడుక్కుంటుంది. అంటే పెళ్ళికి ఒప్పుకుందన్నమాట. కొదుకుని ముద్దు పెట్టుకుంటూ ఎన్ని చెలియలికట్టలు దాటాక దొరికిందో తెలుసా ఈ వజ్రం..అంటుంది..
ఇదీ అందరూ గొప్పగా పొగిడి, అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు అనగానే గుర్తుకుతెచ్చుకునే మామూలు ఉత్తమకథ మసాలాలు దట్టించిన అలవాటయిన సాధారణ కథ….
ఈ కథలో కొత్తదనమూ లేదు. గొప్పతనమూ లేదు. అయితే,కథ ముగింపు నందిని వ్యక్తిత్వాన్నే కాదు, కథలో రచయిత చెప్పాలనుకున్నదాన్నీ ప్రశ్నార్ధకంలో పడేస్తుంది. బహుషా, కథ పూర్తిగా చదివితే, మెదడు ఇంకా రంగుటడాలతో పూర్తిగా కప్పబడకపోయి వుంటే సంపాదకులూ ఈ విషయాన్ని గ్రహించి వుండేవారు. అన్ని అవసరాలు తీరుతూంటే పెళ్ళెందుకు అని అడిగిన అమ్మాయి, చివరికి ఏ అవసరం తీరలేదని పెళ్ళి చేసుకుంది???
అప్పుడూ మార్క్ ఉన్నాడు. ఇప్పుదూ ఉన్నాడు. అదనంగా పిల్లవాడున్నాడు. ఒకవేళ మార్క్ వదలి వెళ్ళిపోయినా, ఇంకెవరో ఆ అవసరం తీర్చేవాళ్ళుంటారు. అలాంటప్పుదు మార్క్ ఉంగరం వేలికి తొడుక్కుని పెళ్ళి అనే సంకెళ్ళలో తనని తాను బంధించుకోవటం ఎందుకు? ఇది ఏ రకంగా సమర్ధనీయం? అంటే కనీస వ్యక్తిత్వం లేని పాత్ర అన్నమాట నందిని. మొదటి నుంచీ వివాహ వ్యవస్థను పెళ్ళినీ తిడుతూ వచ్చిన అమ్మాయి, ఇప్పుడు వివాహ వ్యవస్థ ఏం మారిందని పెళ్ళి చేసుకుంతోంది? ఇంతకీ రచయిత ఈ కథ ద్వారా ఇచ్చిన సందేశం ఏమిటి? చెలియలి కట్టలు దాటి వజ్రాలను వెతుక్కొని పెళ్ళి చేసుకోమనా? ఆ చెలియలు కట్టలు దాటాలంటే, సప్త సముద్రాలు దాటి తెల్లవాళ్ళలో వజ్రాలున్నాయి, అక్కడ వెతుక్కోమనా? అయినా, అన్ని అవసరాలు తీరితే పెళ్ళి అవసరంలేదని అని రాసిన కలంతోనే రచయిత వెలికి ఉంగరం తొడిగినట్తు ఎలా రాశాడు? లేక పిల్లవాదు పుట్టగానే, వాదికి తండ్రి కావాలని, భద్రత కావాలని గ్రహింపువచ్చి అందుకు వివాహమనే బంధమే ఉత్తమం అన్న ఆలోచన వచ్చిందా నందినీ అమ్మవారికి?
ఇది ఉత్తమ కథనా? ఒక నిర్దిష్టమయిన ఆలోచన, సక్రమమయిన తర్కం, మానవ సమాజము, మనస్తత్వముపై అవగాహన, వ్యక్తిత్వమూ ఏమీ లేని ఈ కథ ఉత్తమ కథనా?
ఒకవేళ ఇది ఉత్తమ కథ అయితే, ఇలాంటివి, ఇంతకన్నా, లాజికల్గా, ఆసక్తికరంగా వున్న ఇలాంటి కథలను అంతకుముందు సంవత్సరాలనుంచీ, సంవత్సరానికి కనీసం ఒక 50 పైగా కథలు చూపించవచ్చు. మరి అవేవీ ఉత్తమ కథలు కాక, ఇదొక్కటే ఉత్తమ కథ ఎలా అయింది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం మనం కథలో కాక, బయట ప్రపంచంలో వెతుక్కోవాల్సివుంటుంది.
ఈ వెతుకులాటను మిగతా రెండు కథల్లో వచ్చే వ్యాసంలో కొనసాగిద్దాం!!!

February 18, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ ఉత్తమ తెలుగు కథ విశ్లేషణ- 15(IV)

ఆడెపు లక్స్మీపతి మరో ఉత్తమ కథ విధ్వంస దృశ్యం. ఇది కూడా ద్వితీయ పురుష(మధ్యమ పురుష)లో వున్న కథ. అయితే దీన్ని కథ అనేకన్నా దృశ్య వర్ణన అనవచ్చు. ఇదికూడా చదవటానికి అతి కష్టపడాల్సిన కథ. రచయిత కథను దృశ్యాల ద్వారా చెప్పాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ, దృశ్యాలనన్నిటినీ కలిపే అంశమేదీలేదు. అన్నీ డిప్రెసివ్ సంఘటనలే…ఎటునుంచి ఎటువెళ్తాయో ఓహకందవు. ఇదెలాగంటే ఒక గమ్యం, సంబంధము లేని దృశ్యాలను ఎలాంటి ఇన్వాల్వ్మెంట్ లేకుండా చూస్తూంటే ఎలావుంటుందో ఈ కథ చదువుతూంటే అలా వుంటుంది. గమనిస్తే, రచయిత కథను టెక్నిక్ కోసం త్యాగం చేయటం స్పష్టంగా తెలుస్తూంటుంది. ఇక్కడే ఒక విషయం ప్రస్తావించుకోవాల్సివుంటుంది.
కథలో ప్రధానమయినదేది అన్న విషయం చర్చించాల్సివుంటుంది.
ఇటీవలే ఒక విమర్శక మిత్రుడు నాతో మాట్లాడుతూ, నాకు ఆడెపులక్ష్మీపతి కథ జీవన్మృతుడు బాగా నచ్చింది. ఎందుకంటే నాకు చైతన్య స్రవంతిలో రాసే కథలు నచ్చుతాయి అన్నాడు. ఇక్కడ గమనించాల్సిన అంశం ఏమిటంటే, విమర్శకుడు కథను టెక్నిక్ ఆధారంగా మెచ్చటం. కానీ, టెక్నిక్ అన్నది ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు ఎక్కడపడితే అక్కడ విచక్షణ రహితంగా వాడేది కాదు. అలావాడితే టెక్నిక్కేకాదు అన్నీ అభాసుపాలవుతాయి. చైతన్య స్రవంతి ఒక ప్రక్రియ. మధ్యమ పురుషలో కథ చెప్పటం ఒక ప్రక్రియ..ఈ రెండు ప్రక్రియల వాడకమూ నిర్దిష్టమయిన ప్రయోజనాలు సాధించటంకోసం…ముఖ్యంగా మధ్యమ పురుషలో కథ చెప్పటం ఏదయిన ట్రామా ను వర్నించే కథలలో వాడతారు. ఆడెపు లక్ష్మీపతి ట్రామా తో సంబంధంలేకుండా ఆలోచనలను చైతన్య స్రవంతి పద్ధతిలో చూపించేందుకు ఈ పద్ధతి వాడుతున్నాడు. నిజానికి కథ ఏమీలేదు. ఆలోచనలు, నిరాశ, కోపం, విసుగు..ఇలాంటి భావాల ప్రదర్శనకు ఆయన కథా మాధ్యమాన్ని ఎంచుకునాడు తప్ప కథ చెప్పటానికి కాదేమో అనిపిస్తుంది. యూరోపియన్ సినిమాలు చూసేవారికి విసుగొస్తాయి..ముఖ్యంగా ప్రయోగాత్మక సినిమాలు. అలాగే, మిలన్ కుందేరా, బెర్జెర్, గేబ్రియల్ గార్షియా మార్కెజ్ వంటి వారి రచనలు చదవటం, సామాన్య పాఠకుడికి చాలా కష్టం. ముఖ్యంగా మిలన్ కుందేరా వంటివారు అసలు నవలలో కథ ఎందుకుండాలని ప్రశ్నించి మరీ ఇష్టం వచ్చినట్టు రచనలు చేస్తారు. ఒక నారేషన్ అన్నది లేకుండా వుంటుంది….ఆడెపు లక్ష్మీపతి కథలు అలాంటివి. విధ్వంస దృశ్యం కథలో ధరలు భగ్గుమనటంతో కథ ఆరంభమవుతుంది. ధరల గురించి, లేమి గురించి, అనారోగ్యాలగురించి ఆలోచిస్తూ అందరినీ చీదరించుకుంటూ పోతున్న కమలకు అందంగా అలంకరించుకున్న శిరీష కనిపిస్తుంది. కాస్సేపు శిరీషను చూసి మనసులో ఏడ్చుకుంటుంది కమల. వాళ్ళ చర్చలు మధ్యలో ఆలోచనల్లో ప్రభుత్వ విధానాలు ప్రజల బాధలు అన్నీ చర్చకు వస్తాయి…మధ్యలో చిట్ ఫండ్ లెత్తుకుపోయినామె గురించి చర్చవస్తుంది. ప్రైవేట్ ఎకానమీ చర్చవస్తుంది. చివరలో శ్రీష కమలతో మద్రాసువంటి నగరాలకెళ్ళి వారం గుట్టుగా గడిపి డబ్బులు సంపాదించుకువచ్చేయమంటుంది. హాలీవుడ్ అర్ధనగ్నతార బొమ్మ చూస్తూ నీ దగ్గరున్న పవర్ నువ్వు మర్చిపోయావేమో ఆలోచించుమరి అనటంతో కథలాంటి చర్చలాంటి, డాక్యుమెంటరీలాంటి అర్ధం పర్ధం లేని వాక్యాల సముద్రంలాంటి ఈ ఉత్తమ కథ ముగుస్తుంది.
ఈ విధ్వంసదృశ్యంలో దృశ్యాలున్నాయి. దొంతర దొంతరల వాక్యాలున్నాయి. ఆలోచనలున్నాయి. చర్చలున్నాయి. ఏడ్పులున్నాయి. ఆడవాళ్ళు పవర్ ఉపయోగించి డబ్బులు సంపాదించవచ్చన్న సూచనావుంది. ఇందులో లేనిదల్లా కథ మాత్రమే!
టెక్నిక్ కథ కాదు. కథకోసం టెక్నిక్ తప్ప టెక్నిక్ కోసం కథకాదు. కానీ, ఆడెపులక్ష్మీపతి కథలన్నీ టెక్నిక్ కోసం రాసినట్టు కనిపిస్తాయి తప్ప కథను చెప్పటం కోసం కాదు. ఇక్కడే తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలోని మరో విచిత్రమైన పరిస్థితిని ప్రస్తావించుకోవాల్సివుంటుంది.
తెలుగులో విమర్శకులు ఒక రచయితను ఎన్నుకుంటారు. దానికి పలు కారణాలుంటాయి. కలసి మాట్లాడుకున్నట్టు, ఒకరి తరువాత ఒకరుగా క్రమం తప్పకుండా రెండుమూడు నెలలకొకసారి ఆ రచయిత కథ గురించి విమర్శలు రాస్తూంటారు. వీలు దొరికినప్పుడల్లా ప్రస్తావిస్తూంటారు. దాంతో ఆ రచయితకో ఇమేజీ వస్తుంది. తాను ఇలా రాస్తేనే తన ప్రత్యేకత నిలుస్తుందని అనుకుంటారు. దాంతో అలాగే రాస్తారు. ఇంక కొన్నాళ్ళకు మరో రకంగా రాయలేకపోతారు. అయితే, ఎప్పుడూ ఒకే రకంగా రాస్తూండటంతో కొన్నాళ్ళు పొగిడిన విమర్శకులు కొత్త రచయితను ఎన్నుకుంటారు. దాంతో మరో రకంగా రాయలేక, ఎప్పుడూ రాసేట్టు రాస్తే పొగిడేవారు లేక రచయిత కథలు రాయటం మానివేస్తాడు. ఒకప్పుడు రాసిన కథలనే పదే పదే ప్రస్తావిస్తూ బ్రతికేస్తూంటాడు. ఇలాంటి వారు విమర్శకులకు, సాహితీ ముఠాలకు మాత్రమే తెలుస్తారు. పాథకులకు వీరెవరో కూడా తెలియదు. ప్రస్తుతం తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలో దిగ్గజాలుగా పొగడ్తలందుకుంటూ వేదికలెక్కి కథలెలారాయాలో చెప్పేవారెంతోమంది పాథకులకు తెలియదు. వారి పేరు తెలుసు రచనలు తెలియవు. పేరెలా తెలుస్తుందంటే పదే పదే ఎవరో ఒకరు పనికట్తుకుని వారి పేరు ప్రస్తావిస్తూంటారు. పత్రికలో వేఅదికలపి వారి పేర్లు చూస్తారు, వింటారు. అంతే..ఇలా ఎంతో మంది చక్కని యువ రచయితలు పొగడ్తల ఇమేజీ చట్రంలో పడి రచనలు మాని పాత ఖ్యాతి నీడలో బ్రతికేస్తున్నారు. ఆడెపులక్ష్మీపతి సైతం విమర్శకులు సృష్టించిన ఇమేజీ చట్రంలో పడి ఒకేరకంగా రాసి రాసి రాయటం మానిన కథకుడు…ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయిన ఒక్కొక్క కథ చదువుతూంటే ఒక చక్కని కథకుడిని ఈ విమర్శక శిఖామణులు, మాఫియా ముఠాలు ఎలా చట్రంలో బిగించి ఊపిరాడనీయకుండా చేసేశారో తెలుస్తుంది. విధ్వంసదృశ్యం ఇందుకు చక్కని ఉదాహరణ….ఇదసలు కథేకాదు. కేవలం చైతన్యస్రవంతి మధ్యమపురుష ప్రభుత్వంపై విమర్శలు ఉన్నందుకు ఉత్తమకథగా ప్రచారం చేస్తున్నరు తప్ప ఇది కథకాదు. అంటే కథలేకున్నా టెక్నిక్ వుంటే చాలన్నమాట. అదీ అందరికీ వర్తించదు. కొందరికే వర్తిస్తుంది.
అసందిగ్ధ కర్తవ్యం కథ కథలా వుంటుంది. దీన్లోనూ ఆలోచనలున్నాయి. కానీ, టెక్నిక్ వెంట పడకుండా తిన్నగా కథను చెప్పటంపైనే రచయిత దృష్తిని కేంద్రీకరించటంతో ఇది చదివించదగ్గ కథగా నిలిస్తుంది. ఇందులో ప్రధాన పాత్రధారి ఒక కీలకమయిన నిర్ణయం తీసుకోవాల్సివుంటుంది. ఒక అర్హత వున్న అభ్యర్ధికి ఒరమోషన్ ఇవ్వాలనుకుంటాడు. కానీ, అధికారులు అర్హతలేనివాడికి ఇమ్మంటారు. బెదిరిస్తారు. అప్పుడాయనకు బాల్యంలో తన స్నేహితుదిని గీజు పెంకుల్లోకి తోసి సహాయం చేయకుండా పరుగెత్తివాచిన సంఘటన జ్ఞాపకం వస్తుంది. ఇప్పుడలా చేయకూదదనుకుంటాడు. ఆఫీసర్ ను ఎదిరించి నిలబడి న్యాయం చేయాలనుకుంటాడు. అదీ కథ..తిర్యగ్రేఖ తరువాత కథ వున్న కథ ఇదే!!! అంటే ఉత్తమ కథలుగా ఎంచుకున్న అయిదు కథలలో కథలు రెండే…
ఈ కథ చదువుతూంటే ఆంగ్ల నవల కైట్ రన్నర్ గుర్తుకువస్తుంది. దాన్లో బాల్యంలో మోసం చేసినందుకు ప్రతిగా అతడి కొదుకును అఫ్గనిస్తాన్ నుంచి తప్పించి తెచ్చి అమెరికాలో పెంచుకుంటాడు. బహుషా ఆ నవల ప్రేరణతో సృజించి వుండవచ్చీకథను. దీన్లో రచయిత తన ప్రత్యేకమయిన ఆలోచనలను చొప్పించాడు. అయితే, మిగతా కథలలా కాక ఈ కథను చదవటం సులభం. కానీ, ఏ రకంగానూ ఉత్తమ కథగా ఎంచుకోవటం సబబు అనిపించదు. మామూలు చదివించదగ్గ కథ ఇది.
ఆడెపు లక్ష్మీపతి అయిదు కథలు చదివిన తరువాత మన తెలుగు విమర్శకులు, సాహిత్య మాఫియా ముఠాలు ఎలా ఒక రచయితనో ఇమేజీకి బందీని చేసి అతనిలోని సృజనాత్మక రచయితను చంపేస్తాయో బోధపడుతుంది. ఎలా, కొందరు రచయితలు విమర్శక ప్రపంచంలో పెద్ద పేరున్నా, చదువరులకసలు అలాంటి రచయితలున్నట్తుకూడా తెలియదో ..ఇలాంటి చిచిత్రమయిన పరిస్థితి ఎలా ఏర్పడుతోందో కూడా తెలుస్తుంది. ఆంగ్లంతో సహా ఇతర భాషలలో ఒక రచయిత క్రిటికల్ మెప్పు పొందాడంటే తప్పనిసరిగా అతని రచనలు పాఠకులను అలరిస్తాయి. కానీ, మన తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలో మాత్రం విమర్శకులు మెచ్చే రచయితలు వేరు. రచనలు మేరు. పాఠకులున్న రచయితలు వేరు. పాఠకులు చదివే రచనలు వేరు..

February 13, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ తెలుగు ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-15(ii),15(iii)

ఆడెపు లక్ష్మీపతి కథ ఆక్రోశం థిర్డ్ పెర్సన్ నారేటివ్ లో మామూలుగా అర్ధమయ్యే రీతిలో సాగుతుంది. వెంకటి అనే రైతు పని చేస్తూంటాడు. అతని భార్య వూరు వెళ్తుంది. ఆయన చేస్తున్న పనిని కాస్త వర్ణిస్తాడు రచయిత. ఊరూరు తిరిగి తిండి సంపాదించే శారడకాండ్ల బృందం వస్తుంది రెండెకరాల పొలంలో రెండుపుట్లు కూడా వడ్లు రాలేదని ఉన్నదేదో వారికి ఇస్తాడు వెంకటి. ఇంతలో అతడికి కొడుకు ఆలోచనలు వస్తాయి. అతడి కొడుకు దొరలు దొరతనాలు పోయినయి. ప్రభుత్వ పథకాల సొమ్మును ఎమ్మెల్లే ఇతర పెద్దలు కాజేస్తుంటే వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాడతాడు. ఒకరోజు పోలీసులు వచ్చి అతడిని తీసుకుపోతారు. అతడిని విడుదల చేసామని పోలీసులు అంటారు. ఇంతలో అతని శవం దొరుకుతుంది. ప్రజాస్వామ్య హక్కుల వేదికల వాళ్ళు జోక్యం చేసుకుని లాకప్ డెత్ అని గోల చేస్తారు. ఆయన ఇదంతా ఆలోచిస్తూన్న సమయంలో కుక్కవచ్చి అతని తిండిని తినేస్తుంది. పరాన్నభుక్కూ, దిక్కుమాలినదీ అయిన ఈ ఊరకుక్క అంతా మెక్కేసిందన్న కోపంతో దానిపై రోకలి విసురుతాడు. అది చస్తుంది. ఏదో ఉపశమనం కలిగినట్టనిపించి బీడీ వెలిగించి తేలికగా దమ్ములాగాడని కథను ముగిస్తాదు రచయిత.
ఈ కథ చదువుతూంటే ఆరంభంలో కొత్త కథ చదువుతున్నట్టనిపిస్తుంది. చివరికి వచ్చేసరికి అలవాటయి ఎన్నెన్నోమార్లు చదివిన పాత కథే అని తేలుతుంది. ప్రజాస్వామ్య హక్కుల వేదిక ప్రసక్తి ఈ కథను ఉత్తమ కథగా సంపాదకులు ఎంచుకోవటంలో ఇతోధికంగా తోడ్పడి వుంటుంది. ఆరంభంలో శారదాకాండ్ల వాళ్ళు వస్తే, కథ, అంతరిస్తున్న ఒక జీవన విధానానికి దర్పణం పదుతుందేమో అనుకుంటాం. కానీ, హఠాత్తుగా ఒక యో టర్న్ తీసుకుని అలవాటయిన దారిలోకి వచ్చేస్తుంది కథ. దాంతో ఆరంభంలో వర్ణనలు, అతని భార్య ఊరికివెళ్ళటం, శారదాకాండ్ల వాళ్ళు రావటం అంతా కథ నిదివి పెంచినట్టు అనిపిస్తుంది. కథకు అవన్నీ అనవసరం అనిపిస్తుంది. తిన్నగా కథను వెంకటికి గతం గుర్తుకురావటంతో ఆరంభిస్తే బోలెడంత సమయం మిగిలేదనిపిస్తుంది. పైగా, ముగిపూ ఏమీలేదు. కుక్కను పరాన్నభుక్కు అన్నాడు. ఊరకుక్క అన్నాడు. అన్నమంతా తినేసిందన్నాడు. దాన్ని ఊరి పెద్దలకు ప్రతీకగా తీసుకుని దానిపై రోకలిని విసరటాన్ని తిరగబడి పెద్దలను చంపటానికి ప్రతీకగా అర్ధం చేసుకుందామనుకున్నా అన్వయం కుదరదు. దాంతో ఈ కథ అర్ధంపర్ధం లేని చదివించదగ్గ కథగా మిగిలిపోతుంది. అయితే, కథనం, వస్తువు వంటి కొలబద్దాలను పక్కకు పెట్టి చూస్తే, ఈ ఉత్తమ కథలను ఎంచుకునేవారికి నచ్చే అంశాలయిన పల్లె వాతావరణం, రైతుల అగచాట్లు, దొరల దాష్టీకం, ప్రజాస్వామ్య వేదికల గొప్పతనం, పోలీసుల జులుం వంటివన్నీ పుష్కలంగా వుండటంతో ఇతర లక్షణాల గురించి ఆలోచించే అవసరం లేకుండా ఈ కథ ఉత్తమమై పోయిందని అర్ధంచేసుకోవచ్చు. అయితే, రచయిత భాష, వాక్య నిర్మాణాలలో ఒక సొగసు, ఆకర్షణలున్నాయన్నది నిర్వివాదాంశం.
జీవన్మృతుడు కథ…ఒక్కముక్కలో చెప్పాలంటే దివాళాతీసి మూతపడుతున్న పబ్లిక్ సెక్టార్ సంస్థలో పనిచేస్తున్న ఒక ఉద్యోగి జీవితాన్ని ఆలోచనల ద్వారా ప్రదర్సించిన కథ.. ఇలాంటి కథలు కూడా ఈ సంకలనకర్తలకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమయినవి. దాంతో ఈ కథను ఉత్తమ కథగా ఎంచుకోవటం ఎలాంటి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించదు. అయితే, ఈ కథను కొత్తగా, కొత్త రీతిలో రచయిత చెప్పటం కూడా ఈ కథను భిన్నమైన ప్రక్రియను ప్రదర్శించిన కథగా సంపాదకులు ఉత్తమ కథగా ఎంచుకున్నారని భావించవచ్చు. అయితే ఈ కథను చదవటానికి మాత్రం పాఠకుడు ఎంతో కష్టపడాల్సివుంటుంది. ఎందుకంటే ద్వితీయ పురుషలో కథను చదివే అలవాటు లేకపోవటం వల్ల రచయిత చెప్తున్న కథలో లీనమవటం కష్టమవుతుంది. దీనికి తోడు కథ ఆలోచనల రూపంలో సాగటంవల్ల చైతన్య స్రవంతి రచనలలు చదివుతూంటే ఎలాగయితే విసుగు కలిగి, ఒకొసారి ఏం చదువుతున్నామో మరచిపోతామో ఈ కథలోకూడా అలాంటి మతిమరపు కలుగుతుంది. పైగా, ద్వితీయ పురుషలో రచనలోనే ఒక డిటాచ్మెంట్ వుంటుంది. నువ్వు అని కథ చెప్పటంవల్ల పాత్రనే తనను తాను వేరుగా భావించుకుంటూ తన కథ చెప్తూంటే , కథ చదివేవాడు దాన్లో తనను గుర్తించి స్పందించటం కష్ట తరమవుతుంది. దీనికి తోడు ద్వితీయ పురుష రచనలో ఏమాత్రం అజాగ్రత్తగా వున్న అది డాక్యుమెంటరీలా తయారవుతుంది. దాంతో , ఈ ప్రక్రియలో రచన చేసేందుకు సాహసించిన రచయితను అభినందిస్తూనే తిట్తుకుంటూ కథను చదవాల్సివస్తుంది.
అయితే, కథ ఆరంభంలో మనకు కథ ఎవరు చెప్తున్నారో అర్ధంకాదు. ఇదికూడా కథలో లీనమవటంలో అడ్డుపడే అంశం. ఒక సినిమా ఆరంభంలో పాయింటాఫ్ వ్యూలో ఒక పదినిముషాలు దృశ్యాలను చూపాడనుకోండి, ప్రేక్షకుడు విసిగి పోతాడు. ఇక్కడా అదే జరుగుతుంది. ఆరంభం గణ గణ గణ …..నిరంతర స్వంతీయిన కాలం…రోజులు, గంటలు, నిముషాలు సెకండ్లుగా మానవ సౌలభ్యం కోసం విభజింపబడ్డ కాలం, ఇలా వర్ణనలు ఆలోచనల్తో ఆరంభమవుతుంది. తరువాత బోనస్ అందలేదని, లాభాలలో నడుస్తున్న కంపెనీలో ఉత్పత్తి నిలిచిపోతే..ఇలా సాగుతుంది.
గంట మోగుతోంది. ఫోర్మాన్ శణ్ముఖం నిద్రపోతున్నాడా? చీఫ్ ఇంజనీయర్ కి కబురు చేయాలి….ఇలా సాగుతుంది..అంటే పాఠకుడు ఇది ప్రథమ పురుషలో చెప్తున్న కథేమో అనుకుంటాడు ఇక్కడి వరకూ…అయితే..ఫూల్..ఇది ప్లాంట్ కాదు నీ పడకగది…అన్న వాక్యం రావటంతో..ఇది ద్వితీయ పురుషలో కథ అని అర్ధమవుతుంది..ఇది అర్ధమయ్యే సరికే సహనం నశించే స్థితికి వస్తుంది. ఇక్కడి నుంచీ ఇక ప్రభుత్వ రంగంలో రసాయన కర్మాగారంలో ప్లాంట్ ప్రాసెస్ ను నియంత్రించే పనిలో ప్రధాన పాత్రకు 20ఏళ్ళు గడిచిందని అర్ధమవుతుంది. కంపెనీ వ్యవహారాల గురించి కాస్త వర్ణన వుంటుంది.
ఇంతలో సెకండ్ పర్సన్ నేరేటివ్ లో థర్డ్ పర్సన్ వచ్చినట్టు తోస్తుంది…అందరికీ జీయం మాంత్రికుడిలా కనబడ్డాడు…అన్న వ్యాఖ్య..ద్వితీయ పురుష నేరేటివ్ లో రాకూడదు. ఎందుకంటే నువ్వు..అని చెప్పే ప్రక్రియలో ..నీకు కనబడ్డాడు, అందరికీ అలా కనిపించినట్టు నీకనిపించింది..అని ఉండాలి…ద్వితీయ పురుషలో కథ చెప్పేటప్పుడు వ్యక్తిగతానుభవాన్ని సార్వజనీనానుభవంలా చెప్పేవీలుంటుంది..ఎప్పుడయితే..అందరికీ అలా కనబడ్డాడు…అన్న వాక్యం వస్తుందో అప్పుడు…అది థర్డ్ పర్సన్ నేరేటివ్ గా మారిపోతుంది. ఎలాగయితే ప్రథమ పురుషలో కథ చెప్పేటప్పుడు, ఎదుటి వారి ఆలోచనలను చెప్పలేమో, ద్వితీయ పురుషలోనూ అందరి తరఫున మాట్లాడలేడు..కేవలం నువ్వు అంటూ చెప్పాల్సివుంటుంది..
ఆ తరువాత..మళ్ళీ పాత్ర మారిపోతుంది…
ఇంతవరకూ నువ్వు 20ఏళ్ళు ఉద్యోగం చేశావ్..ఇది చేశావ్..అది చేశావ్…అని ఒక పాత్ర గురించి చెప్తూ..ఇక్కడ హఠాత్తుగా మేనేజర్ గురించి నువ్విది చేశావ్ అని చెప్పటం ఆరంభమవుతుంది….అంటే..ఇంతవరకూ మనతో నువ్వు…అంటూ తనగురించి చెప్పుకున్న పాత్ర ఇప్పుడు మరో వ్యక్తితో నువ్వు అంటూ మాట్లాడుతోందన్నమాట..దాంతో ఇది ద్వితీయ పురుషలోంచి మళ్ళీ…స్పీచ్ మార్పిడిలోకి వచ్చింది..అయితే అదే పేరా చివర్లో మళ్ళీ అందరూ ఆక్రోశాన్ని జింజర్ ముక్కల్లో నమిలిమింగారంటూ ద్వితీయ పురుషలోకి వచ్చేస్తుంది కథ…బొంబాయిలో నువ్వు ఇచ్చి వచ్చిన ఇంటర్వ్యూ విశేషాలడిగారంటూ..మళ్ళీ మొదటినుంచీ కథ చెప్తున్న వ్యక్తి వైపు మళ్లుతుంది..ఇదీ ద్వితీయ పురుషలో కథ రాయటంలోని కష్టం..ఏమాత్రం అజాగ్రత్తగా వున్నా వ్రతం చెడుతుంది..ఫలితం పోతుంది…ఇక అలా సాగుతుంది కథ….భార్య వేధింపులు…పిల్లల పెంపకంలో కష్టాలు..ఇలా విసుగ్గా గమ్యం లేకుండా సాగుతుంది కథ…పిల్లల గురించి కొన్ని ఆలోచనలు…మళ్ళీ చైతన్య స్రవంతి రీతిలో సాగుతాయి..అంటే రచయిత చైతన్య స్రవంతి ప్రక్రియనూ…ద్వితీయ పురుషలో కథ చెప్పే ప్రక్రియనూ కలిపి కలగాపులగం చేస్తున్నాడన్నమాట. ఇందువల్ల కథ గందరగోళం అవుతుంది. మళ్ళీ భార్య మాటలను ఆమె అన్నవీన్నట్టు యథాతథంగా రాశాడు రచయిత..ఆమె నిన్నిలా అన్నది..అని రాయక ఆమె మాటలను కొటేషన్లలో పెట్టటంతో….కథ ఒకసారి పాత్ర తనగురించి తాను నువ్వు అని చెప్తూ..మరోసారి వారు..అంటూ..ఇంకోసారి కొటేషన్లిస్తూ…మధ్యలో కంపెన్నీ వ్యవహారాలు, వాతావరణ కాలుష్యం, కంపెనీ రాజకీయాలు, ఇలా సాగుతూ సాగుతూ చివరికి అమ్మ మరణ వార్త విని కూడా చలించని మానసిక మరణాన్ని పొందటంతో కథ పూర్తవుతుంది…
ఈ కథ నిడివి చాలా పెద్దది…ద్వితీయ పురుషలో పెద్ద కథలు రాయటం చాలా కష్టం…ఇటీవలే యుటాహ్ యూనివర్సిటీలో ద్వితీయ పురుష రచనలపై రీసెర్చ్ పేపర్ వెలువడింది. దాన్లో ద్వితీయ పురుషలో ఎక్కువనిడివి ఉన్న కథలు నవలలు రాసి పాఠకుల చేత చదివించగలగటం కష్టం అని తీర్మానించారు. అయినా కొందరు ద్వితీయ పురుషలో నవలలు రాసి మరీ మెప్పిస్తున్నారు..కానీ, ఈ కథ ద్వితీయ పురుషలో చెప్పటంవల్ల రచయిత ఆసించిన ప్రయోజనం సిద్ధించిందనుకున్నా…పాత్ర మానసిక వ్యధను ప్రదర్శించటం, దుర్భరమైన వేదనను..మానసిక మరణాన్ని ప్రతిభావంతంగా ప్రదర్సించటము అన్నవి నెరవేరాయనుకున్నా…ఈ కథను చదవటం ఒక రకంగా పెద్ద కఠినమయిన పరీక్షనే…సహనం, ఓపికలున్నా..మనసు ఎటో పరుగెత్తి కథ అర్ధంకావాలంటే, మళ్ళీ పట్తి బంధించి చదివాల్సివుంటుంది…కథ నిదివి తగ్గిస్తే కథను చదవటం సులభం అవుతుంది…అయితే, ద్వితీయ పురుషలో కథను రచించే సాహసం చేసి విజయవంతంగా కథను పూర్తిచేసిన రచయితను అభినందించక తప్పదు…
(iii)
ఆడెపు లక్ష్మీపతి రాసిన జీవన్మృతులు కథ చదివేక ఒక ఆలోచన వస్తుంది..అసలు ఒక కథను ఉత్తమ కథగా ఎలా నిర్ణయిస్తారు? కథలో ప్రదర్శించిన అంశమా? అంశాన్ని ప్రదర్శించిన విధానమా? ఒక మామూలు అంశాన్ని రచయిత అత్యద్భుతమయిన రీతిలో ప్రదర్శిస్తే అది ఉత్తమ కథ కాదా? ఒక గొప్ప విషయాన్ని అత్యంత విసుగువచ్చే రీతిలో, చదవాలని ఉన్నా చదవలేని రీతిలో రాసినా అది ఉత్తమ కథ అవుతుందా? ఒక కథను ఉత్తమ కథగా ఎంచేందుకు ప్రధానంగా అది మనసును కదిలించాలన్నది అధికులు చెప్తారు. అలాంటప్పుడు మనసును కదిలించకున్నా కొన్ని అంశాలను స్పృశిస్తే చాలు ఉత్తమ కథలయిపోతాయా?

జీవన్మృతులు కథ చెప్పిన విధానం, ద్వితీయ పురుష, ప్రయోగాత్మకం. సాధారణంగా ఇది వ్యక్తి మనసుకయిన గాయాన్ని trauma ను ప్రదర్శించటానికి వాడే ప్రక్రియ. ఒక కొత్త ప్రక్రియలో కథ చెప్పినందువల్ల అది ఉత్తమ కథ అవుతుందా?
గమనిస్తే, కథలో , ద్వితీయ పురుష పద్ధతిలోనే కాక, తెలిసో తెలియకో ఇతర ప్రక్రియలోనూ అక్కడక్కడ కథను రాసినట్టు తెలుస్తోంది. ఇది కథనలోపం..అలాంటప్పుడు, కొత్త ప్రక్రియలో కథ చెప్తూన్నా, ఆ ప్రక్రియలో కథ చెప్పటంలో లోపాలున్నా దాన్ని ఉత్తమ కథగా ఎంచాలా?
కథలో , స్వగతం వుంది..నువ్వు అని చెప్తూన్నా కథ స్వగతంలా అనిపిస్తుంది తప్ప కొత్త ప్రక్రియలోని థ్రిల్ కథ చదువుతూంటే కనపడదు. అలాగే, కథలో పలు ఆలోచనలుంటాయి…అవన్నీ చదివేసరికి ఎంతో విసుగు వస్తుంది. ఇక్కడ కథ, ఒక ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ మూతపడటం గురించా? అది మూతపడితే అల్లకల్లోలమయ్యే వ్యక్తుల జీవితాల గురించా? మానవ సంబంధాలగురించా? రచయిత వీటన్నితినీ కథలో ప్రదర్శించాలని ప్రయత్నించటంతో కథ ఫోకస్ లేకుండా అయింది. దీనికి తోడు ద్వితీయ పురుషలో చెప్పటంతో కథ చదవటం ఒక కష్టమయిన శిక్షలా తోస్తుంది..అయినా ఇది ఉత్తమ కథ ఎలా అయింది? కథాంశం…..ఎలాగయితే అవార్డు వచ్చిన ఆర్ట్ సినిమాలను చూడటం ఎంత కష్టమో, అయినా అందరూ అసలు భావాలను దాచి పైకి నలుగురితో పాటూ అద్భుతం అనకపోతే, ఎవరేమనుకుంటారో అని అద్భుతం అన్నట్టు, ఒకరు పొగడగానే విమర్శకులు తమ కలాల పొగడ్తల పాళీని పదునుపెట్టి పొగిడేస్తారు…ఇవన్నీ పక్కనపెడితే, రచయిత కథలో ప్రదర్శించినవేవీ కొత్తవి కావు…కొత్తదనమల్లా….ఒక వ్యక్తి ఆంతరంగిక ఫ్రస్ట్రేషన్లో, కూతురు బ్లూఫిల్ములు చూస్తోందా అని బాధపడటం, సెక్సీ సెక్సీ ముఝె లోగ్ బోలే పార్కులో బెంచిమీద పాడుకుంతుందా అనుకోవటం..ఇలా ఒక మనిషి మనసులోని ఆలోచనలను ప్రదర్సించటం..ఈ కథ ప్రత్యేకత…గమనిస్తే, ఇదే రకమయిన ఆలోచనా పద్ధతిని, ఇంకాస్త దిగజార్చి ప్రదర్శించినా ఉత్తమ కథగా ఎన్నుకోవటం ఇంకొన్ని కథల్లో చూస్తాము….అంటే, సంపాదకులకు, ఉన్నతమయిన ఆలోచనలు, ఆత్మవిశ్వాసము కన్నా, దిగజారుడు తనము, ఫ్ర్స్ట్రేషన్లోని ఆలోచనలకే ప్రాధాన్యం అన్నమాట…
ఒక్క నిముషం, కాస్త సబ్జెక్ట్ నుంచి పక్కకు తొలిగి చూస్తే, ఇదే రకమయిన ఆలోచనాధోరణి సినిమాలను ఉత్తమ సినిమాలుగా ఎంచటంలోనూ కనిపిస్తుంది. దరిద్ర్యము, నైచ్యము, దిగజారుడు తనము, మనిషి మనస్సుల్లోని కుళ్ళు, లైంగిక అసంతృప్తులు, నియమోల్లంఘనలు ఇవే ఉత్తమాలు మనకు…..అదే సాహిత్యంలోనూ కనిపిస్తోంది. ఇది ఎంతగా వామపక్ష అభ్యుదయ విప్లవ ఉద్యమ భావాలు మన ఆలోచనా విధానాన్ని, మన సాహిత్యాన్ని, ఉత్తమము, ఆదర్శము, అనుసరణీయము అన్న ప్రతిదాన్నీ ఎంతగా ప్రభావితం చేసాయో స్పష్టం చేసే అంశం…
తిర్యగ్రేఖ కథను ద్వితీయ పురుషలో చెప్పటం అభినందనీయం…రేప్ కు గురయిన ఒక అమ్మాయి మానసిక వ్యథను ప్రదర్సించే కథ ఇది…దాంతో ద్వితీయ పురుష ప్రక్రియ కథకు చక్కగా అతికింది..కథ కూడా ఆసక్తిగా సాగుతుంది. రేపిస్తును పిచ్చికుక్కతో పోలుస్తూ, పిచ్చికుక్క కరచిందని చెప్పటం బాగానిపిస్తుంది..పాథకుడికి విషయం బోధపదుతున్నా అదేనా ? కాదా? అని చివరివరకూ చదువుతాడు. అయితే, ఈ కథలో ఒక దశలో మానసిక వేదన బదులు సామాజిక విమర్శవైపు కథ మళ్ళుతుంది.ఇక్కడే కథ దెబ్బతిని..సంపాదకులు మెచ్చే వామపక్ష ఉద్యమ భావ ప్రచారక కథలా మారిపోతుంది. ఒక అమ్మాయి విప్లవాత్మకమయిన నిర్ణయం తీసుకుంటే దానికి సమాజ విమర్శ జోదించాల్సిన అవసరం లేదు. మానభంగం మీద సమాజం దృక్పథం మారదామేడం? అని కథ చెప్పే పాత్ర ఏదవటానికి సరయిన భూమిక కల్పించి పాత్రపట్ల సానుభూతి కలిగించలేకపోవటం రచయిత వైఫల్యం..ముఖ్యంగా ద్వితీయ పురుషలో కథ చెప్తూకూడా!!! దీనికి కారణం కథ చివరకు వచ్చే సరికి రచయిత ఉపన్యాస ధోరణిలోకి వచ్చేస్తాడు. కానీ, ఈ కథ చెప్పిన విధానానికి, కథలో ద్వితీయపురుష ద్వారా ఇతర పాత్రల వ్యక్తిత్వాలను ప్రదర్సించిన తీరుకు రచయితను అభినందంచక తప్పదు. ఒక చక్కని ప్రయోగాత్మక కథ అని అభినందించకతప్పదు…అందుకే, ఈ కథను ఉత్తమకథ అంటే కాదనటానికి మనసొప్పదు.
మిగతా కథల విస్లేషణ మరో వ్యాసంలో…

February 7, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized

25ఏళ్ళ తెలుగు ఉత్తమ కథ విశ్లేషణ-15

ఆడెపు లక్ష్మీపతి కథలు మొత్తం 5 ప్రచురితమయ్యాయి 25ఏళ్ళ తెలుగు ఉత్తమ కథల సంకలనాల్లో..1991లో ఆక్రోశం, 1995లో జీవన్మృతుడు, 1996లో తిర్యగ్రేఖ, 2000లో విధ్వంసదృశ్యం, 2008లో అసందిగ్ధ కర్తవ్యం అనే కథలు ఉత్తమ కథలుగా ఎంపికయి ప్రచురితమయ్యాయి.
ఆడెపు లక్ష్మీపతి కథల గురించి చర్చించేకన్నా ముందు కథను చెప్పే పద్ధతుల్లో ద్వితీయ పురుష కథారచన ప్రక్రియ గురించి కొంచెం చర్చించుకోవాల్సివుంటుంది.
సాధారణంగా కథను ఉత్తమ, తృతీయ పురుషల్లో చెప్పటం అధికంగా చూస్తూంటాం. ప్రథమ పురుషలో నేను అని కథ చెప్పటం వుంటుంది. తృతీయ పురుషలో రచయిత  తాను పాత్ర కాకుండా మూడోవ్యక్తిలా, అతను, వారు అంటూ కథ చెప్తాడు. ఒకరకంగా చెప్పాలంటే తృతీయపురుషలో కథ చెప్పేటప్పుడు రచయిత ప్రతివ్యక్తి మనసులో దూరి వారి మనోభావాలను వివరిస్తూ కథ చెప్పవచ్చు. ప్రథమ పురుషలో కథ చెప్పేటప్పుడు, నేను అంటూ చెప్పేవ్యక్తి ఇతరుల మనోభావాలను ఊహించి చెప్పగలడే కానీ, నిర్ధారణగా చెప్పలేడు. పైగా, నేను అని కథ చెప్పే వ్యక్తి అనుభవానికి రాని విషయాలను చెప్పేవీలుండదు.
అయితే, రచయితలు తమ అనువును బట్టి ఈ రెండు పధతులనూ ఒకే కథలో వాడటారు. కథ నేను అంటూ చెప్పి....అవసరాన్ని బట్టి థర్డ్ పర్సన్లో కథను చెప్పటం జరుగుతుంది. ఒకోసారి కథను అల్టెర్నేట్ గా థర్డ్ పర్సన్లోనూ, ప్రథమ పురుషలోనూ చెప్పటం వుంటుంది. జేంస్ పాటెర్సన్ అనే క్రైం నవలల రచయిత పలు రచనల్లో కథను నేను అంటూ డిటెక్టివ్ తో చెప్పిస్తాడు. మరోవైపు క్రిమినల్ దృష్తిలో నేను అంటూ చెప్పిస్తాడు. ఒకోసారి థర్ద్ పర్సన్లో క్రిమినల్ గురించి, ప్రథమ పురుషలో డిటెక్టివ్ కథను చెప్తాడు.
ఈ రెండు పద్ధతులు కాక అరుదయిన మూడో పద్ధతి వుంది. అది ద్వితీయపురుషలో కథ చెప్పటం. నువ్వు..అంటూ కథ చెప్పటం వుంటుందీ పద్ధతిలో....
సాధారణంగా నువ్వు అనే ప్రక్రియను ఉపన్యాసాలలో, కవితల్లో, పాటల్లో, ప్రకటనలలో అధికంగా వాడతారు. సలహాలిచ్చేవారు నువ్వీపని చెయ్యి, ఆపని చెయ్యి అంటూ చెప్తారు. కథల్లో ఈ ప్రక్రియను అరుదుగా వాడతారు.
నువ్వు అంటూ కథ చెప్పటం క్లిష్టమయిన పని. నేను, అతడు అంటూ చెప్పే పద్ధతిలో పాథకుదిని ఆకర్షించటం సులభం. పాఠకుడిని కథలో ఓ పాత్రతో తాదాత్మ్యం చెందించటం సులువు. కానీ నువ్వు అంటూ ద్వితీయ పురుషలో కథ చెప్పేటప్పుడు పాఠకుడిని కథలో ఇన్వాల్వ్ చేయటం కష్టం. నువ్వు అంటూ చెప్పిన అంశం పాఠకుడి అనుభవానికి బాహిరం అయితే మొదటి వాక్యం నుంచే పాఠకుడు కథకు దూరం అయిపోతాడు. నువ్వు అంటూ కథ చెప్పే పద్ధతిలో కథ చెప్పేవాడు, కథలో ప్రధాన పాత్ర, పాఠకుల నడుమ ఇతర ప్రక్రియలలో లేని విచిత్రమయిన సంబంధం ఏర్పడుతుంది. ఇక్కడ నువ్వు అంటూ కథకుడు ప్రధాన పాత్రకు చెప్తున్నట్టుంటుంది. కానీ, ప్రధాన పాత్ర తనను తానే నువ్వు అంటూ కథ చెప్పుకోవటం ఉంటుంది. ఈ ప్రక్రియలో ఎదుటి వారి ప్రతి స్పందనను నువ్వులా అన్నప్పుడు వాళ్ళిలా అన్నారు అని చెప్పాల్సివుంటుంది తప్ప ఇతర ప్రక్రియల్లో లాగా వివరించి వర్ణించే వీలుండదు. ఇదికూడా పాఠకుడు కథతో తాదాత్మ్యం చెందే వీలునివ్వని అంశం. ప్రథమ తృతీయ పురుష ప్రక్రియల్లో కథ చెప్పేవాడు కథ చెప్పేపద్ధతిని నిర్దేశిస్తే, ద్వితీయ పురుషలో కథను వినేవాడు నిర్దేశిస్తాడు.....అంటే ఇతర ప్రక్రియలు ఎవరు చెప్తున్నారు అన్నదానిమీద ఆధారపడి వుంటే, ద్వితీయ పురుష కథలు కథను ఎవరు వింటున్నారు అన్నదానిమీద ఆధారపడివుంటుంది. అందుకే ద్వితీయ పురుషలో కథను ఏదయిన మానసిక సంఘర్షణను, మానసిక వేదనాత్మక సంఘటనను వివరించేందుకు వాడతారు.
ద్వితీయ పురుషలో కథను చెప్పటం ఎంత కష్టమో పాఠకుడు దాన్ని అర్ధం చేసుకోవటం తాదాత్మ్యం చెందటం కూడా కష్టమే.
ద్వితీయ పురుష కథా రచన ప్రక్రియ గురించి ఇంతగా ఎందుకు చర్చించాల్సివచ్చిందంటే ఆడెపు లక్ష్మీపతి కథలు అధిక శాతం ద్వితీయ పురుషలో చెప్పినవి.
కథల విశ్లేషణ వచ్చే వ్యాసంలో..

February 4, 2017 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: Uncategorized