తుమ్మేటి రఘోత్తం రెడ్డి కథలపైన ఈ వారం సాహిత్యకాగడా వెలుతురు.

ఈవారం సాహిత్యకాగడా వెలుతురు తుమ్మేటి రఘోత్తమ రెడ్డి రచనల పైన ప్రసరిస్తోంది.

తుమ్మేటి రఘోత్తమ రెడ్డి రాసిన కథలు, పెద్ద కథలు, నవలిక లన్నీ కలిపి ఆంధ్రప్రదేశ్ విప్లవ రచయితల సంఘం ‘తుమ్మేటి రఘోత్తమ రెడ్డి కథలూ అన్న సంపుటాన్ని ప్రచురించింది. ఇందులో మొత్తం 23 రచనలున్నాయి. 7 ముందుమాటలున్నాయి. చివరలో నా రచనా నేపథ్యం అంటూ రచయిత స్వయంగా తన గురించీ, తన రచనల గురించీ రాసిన వ్యాసం వుంది. చివరలో అభిమాన కథకుడికి ప్రేమ లేఖ అన్న ఎన్. వేణు గోపాల్ లేఖ వుంది. మొత్తం పుస్తకంలో 385 పేజీలున్నాయి.

రఘోత్తం రెడ్డి కథలను విశ్లేషించేముందు కొన్ని విషయాలను స్పష్టం చేయాల్సివుంటుంది.

రచయిత ఒక రచనను సృజించాడంటే అది ఎంతలేదన్నా అతని అనుభవాలు, ఆలోచనలు, నమ్మకాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. రచయిత తాను చూసింది, విన్నది, అనుభవించింది యధాతధంగా ప్రదర్శిస్తే అది కథ అనేకన్నా వ్యాసమో, వార్తనో అవుతుంది. అయితే, ఎంత ప్రయత్నించినా రచయిత విధి తనపైన విధించిన జీవితానుభవాల పరిథిదాతి పోలేడు. అతడి మేథ ఆ జీవితానుభవాలు విధించిన పరిమితుల పరిథి అనే పంజరంలో చిక్కుకునివుంటుంది. సామాన్యమయిన రచయితలు ఈ పంజరం విధించిన పరిమితుల్లోనే వొదిగివుంటారు. దాంతో వారు కథలు రాసినా అవి కథలుగాకన్నా, జీవన చిత్రణను యథాతథంగా చూపే డాక్యుమెంటరీ కథలుగా అర్ధం చేసుకోవాల్సివుంటుంది.

కథలో వూహ వుండాలి. సృజన వుండాలి. తనపైన, తన మేధపైన విధి విధించిన పరిమితులను దాటి విహరించగలగాలి. తాను నిరాశలో మ్రగ్గుతూ కూడా అందమయిన భవిష్యత్తును ఊహిస్తూ, భావి తరాలకా అందమయిన భవిష్యత్తు బాటకు దారిని చూపాలి. ఏ రచయిత అయితే ఈ పరిథులను దాటి తాత్కాలిక ఆవేశాలు, నిరాశలూ దాటి ఎదుగుతాడో ఆ రచయిత జీవితాన్ని అక్షరాలలో చిత్రించినా అవి డాక్యుమెంటరీ స్థాయిని దాటి సజీవ చిత్రాలుగా నిలుస్తాయి. తర తరాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఇది కాల్పనిక రచనల ప్రయోజనం.

ఒక విమర్శకుడు, సాహిత్యంలో కాల్పనిక రచనల ప్రయోజనం గురించి రాస్తూ, ‘many people develop their understanding of values and history through reading novels. that is why fictional portrayals are very important in understanding the past, coming to grips with the present and shaping of future’ అన్నాడు.

ఇదీ కాల్పనిక రచనల ప్రాధాన్యం. ఒక వెయ్యి పేజీల వ్యాసం సాధించలేని పని ఒక వంద వాక్యాల కథ సాధిస్తుంది.

కానీ, ఆధునిక సమాజంలో అనేకానేక భావజాలాల ప్రభావంతో సాహిత్య స్వరూపం మారింది. ఇతర భాషలలో కన్నా ఈ ప్రభావం తెలుగు సాహిత్యం పైన అధికంగా పడింది. ఫలితంగా కథలో సృజన కన్నా, ఊహ కన్నా, ఆశాభావం కన్నా, మార్గ దర్శనం కన్నా, భవిష్యత్తుపైన ఆలోచన కన్నా ఉన్నది ఉన్నట్టు, తాను నమ్మిన భావజాలానికి అనుగుణంగా చూపేదే కథ అన్న ఆలోచన బలంగా వేళ్ళూనుకుంది. వామపక్ష భావాల ప్రభావంతో కథ డాక్యుమెంటరీ అయింది.

రావి శాస్త్రి డాక్యుమెంటరీ కథలను సజీవ చిత్రాలుగా చూపే సృజనను ప్రదర్శించాడు. చాసో డాక్యుమెంటరీ కథలను సజీవ చిత్రాల స్థాయికన్నా పైమెట్టుకు చేర్చాడు. ఇలా, పాత తరం రచయితలు తమ సృజనతో భావజాల ప్రదర్శనకూ, నిజాన్ని చూపటానికీ నడుమ సమన్వయం సాధించారు. నిజాన్ని నిజంగా చూపుతూ కూడా డాక్యుమెంటరీ లాంటి వార్తాకథ అని కొట్టిపారేయలేని స్థితిని కల్పించారు. పిపీలికం కథ ఒక ఫేబుల్ లా సాగుతూ సిద్ధాంతాన్ని మనసుకు హత్తుకునేలా చెప్తుంది. అది చెప్పే విషయంపైన అభ్యంతరమున్నా, చెప్పిన విషానం, సృజనలను మెచ్చుకోనివారుండరు. ముఘ్దులు కాని వారుండరు.

తరువాత తరం రచయితలలో ఈ సృజన లొపం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. వారు ప్రదర్శించేది నూటికి నూరు పాళ్ళు నిజం. వారు చెప్పే అంశాలను ఎంతో కన్విన్సింగ్ గా, మనసుకు హత్తుకునేలా చెప్తారు. కానీ, తరచి చూస్తే, సాహిత్య పరమయిన దృష్టితో చూస్తే అవి కథలనిపించవు. డాక్యుమెంటరీలనిపిస్తాయి. కానీ, ఆ భావజాలాన్ని ప్రచారంచేసే విమర్శకులు, ఆ భావజాలాన్ని ఆదరించే పాఠకులు వాటినే కాథలుగా భావిస్తారు. వారి గొంతు పెద్దగా వినిపిస్తే అవే కథలుగా స్థిరపడతాయి. అలా కథకుడిగా స్థిరపడ్డ వామపక్ష విప్లవ భావజాలాన్ని ప్రదర్శించే రచయితలలో తుమ్మేటి రఘోత్తమరెడ్డి ఒకరు.

ఇలాగని, రచయితగా అతడిని తక్కువ చేస్తున్నట్టు భావిస్తే పొరపాటు. అతని రచనల్లో నిజాయితీ వుంది. అతని రచనలలో ఆవేదన వుంది. ఆర్తి వుంది. ఆవేశం వుంది. పాథకుడి గుండెను మెలిపెట్టి నిద్రకు దూరంచేసి తపింపచేసే గుణం వుంది. పాఠకుడి ఊహకు కూడా అందని దుర్భర దారిద్ర్య వాతావరణాన్ని, బొగ్గు కార్మికుల జీవితాలలోని వేదనలను, కడగండ్లను ప్రదర్శించే అత్యద్భుతమయిన లక్షణం వుంది. పాఠకులను ఆశ్చర్య చకితులను చేసే అందమయిన శైలి వుంది. అన్నిటినీ మించి మానవత్వాన్ని తట్టిలేపే మంచి లక్షణం వుంది. కానీ, ఒకటొకటిగా కథలు చదువుతూ పోతూంటే, ప్రతి కథ అంతకు ముందు చదివిన కథలాగే వుంటూ, ఆరంభంలో వున్న కొత్త దనం పోయి, ఒకే కథను పలు మార్లు వేర్వేరుగా చదువుతున్న భావన కలుగుతుంది. ఒక దశ దాటిన తరువాత విసుగువస్తుంది. మొదటి రెండు వాక్యాలు చదవగానే కథలోని విషయమేకాదు, ముగింపుతో సహా అన్నీ ఊహించేయవచ్చు. దీనికి ప్రధాన కారణం కథకుడి లోపం కాదు. కథకుడి దృష్టిని పరిమితం చేసి, సృజన రెక్కలను కట్టేసిన రంగుటద్దాలదీ దోశం.దీనివల్ల అతని కథలు ఒక సార్వజనీనమయిన లక్షణాన్ని కోల్పోయి, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో బొగ్గుగని కార్మికుల జీవితాలను ప్రతిబింబించి మన్ననలందుకుంటున్న గొప్ప రచనల సరసన సగర్వంగా నిలబడే స్థాయిని కోల్పోయాయి. కేవలం ఒక భావజాలాన్ని ప్రతిబింబించే పరిమిత పరిథికల ప్రాంతీయ కథలుగా మిగిలిపోయాయి. ఇది, రచయితకేకాదు, తెలుగు సాహిత్యానికీ తీరని నష్టకారణం. రఘోత్తం రెడ్ది కథలు సార్వజనీనతను సాధించకపోవటంలో మాండలీకాన్ని వాడటం ప్రతిబంధకం కాదు. మాండలీకాన్ని వాడటం వల్ల కథల సాంద్రత పెరిగింది. కథలు దెబ్బతిన్నది రచయిత రంగుటద్దాలవల్ల తప్ప ప్రతిభ లోపం వల్ల కాదు. ఆయన ఎంచుకున్న అంశాల లోపం వల్ల కాదు.

రఘోత్తమరెడ్డి తన కథలలో ప్రదర్శించిన సామాజికవాతావరణం, అభ్యుదయభావజాల ప్రవేశంతో మారుతున్న సామాజిక ఆర్ధిక సమీకరణాలూ ఇంతకన్నా ముందు, దాశరథి, వట్టికోట ఆళ్వార్ స్వామి వంటి వారు ఎంతో ప్రతిభావంతంగా ప్రదర్శించారు. దాంతో రఘోత్తమరెడ్డి రచనలలోని ఈ వాతావరణం కొత్తగా అనిపించదు. రఘోత్తమరెడ్డి ప్రత్యేకత తాననుభవించిన బొగ్గుగని వాతావరణాన్ని ప్రదర్శించటంలో వుంది. ఇది, ఇతడిని ఇతర కథకులనుంచి ప్రత్యేకంగా నిలుపుతాయి.

ప్రపంచ సాహిత్యంలో బొగ్గుగని కార్మికుల జీవితాలను ప్రతిబింబించే సాహిత్యం అధికంగానే వున్నా, ఎమిల్ జోలా రాసిన, జెర్మినల్, రిచర్డ్ లెవెలిన్ రాసిన, హౌవ్ గ్రీన్ వస్ మై వాలే, అప్తాన్ సింక్లెయిర్ రాసిన కింగ్ కోల్ వంటి రచనలు అత్యంత ప్రసిద్ధమయినవేకాదు, క్లాసిక్ లు గా పరిగణన పొందుతాయి. ఎందుకంటే ఆ రచనలలో సార్వజనీనత వుంది. సమస్యను పలు కోణాలలో విశ్లేషించి ప్రదర్శించటం వుంది. రచయిత అభిప్రాయమంటూ ఒకటి వున్నా, అన్ని అభిప్రాయాలనూ సానుభూతితో చూపి, ఏది మంచో నిర్ణయించుకునే స్వేచ్చ చదువరికే వదిలేయటం వుంది.

హవ్ గ్రీన్ వస్ మై వాలే లో బొగ్గు గనిలో పనిచేసేవారి పరిస్థితులను ఒక కుటుంబం ఆధారంగా చూపుతూ, పర్యావరణ నష్టాన్ని చూపుతూ, పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని, మానవ మనో కాలుష్యానికి ప్రతీకను చేస్తూ, భౌతిక ఆధ్యాత్మిక స్థాయిల్లో కథను నడుపుతాడు రచయిత.

కింగ్ కోల్ లో బొగ్గుగని కార్మికుల పరిస్థితులు తెలుసుకునేందుకు నాయకుడు తానూ కార్మికుడిలా గనుల్లో చేరతాడు. సోషలిస్టు ద్రుక్పథంతో రాసినా, ఈ రచనలోనూ ఎక్కడా సమతౌల్యం తప్పదు. జంగిల్ నవలలోలాగే చదువుతున్న పాథకుడి మనసు కరిగి కన్నీరవుతుంది.

జెర్మినల్ లో కథలో మూడు రకాల కార్మికులకూ ప్రాతినిథ్యం లభిస్తుంది. స్వయంగా విద్యావంతుడయిన సోషలిస్టు కార్మికుడు, మధ్యమంగా వుండే కార్మికనాయకుడు, తీవ్రవాదిలాంటి కార్మికుడు…ఈ ముగ్గురి ఆధారంగా కథ నడుస్తుంది. చదువరికి ముగ్గురి ద్రుష్టి కోణం తెలుస్తుంది. అయితే, రచయిత హింస వల్ల వొరిగేదేమీలేదని తన భిప్రాయాన్ని బలపరుస్తాడు. అయినా సరే, హింస వొద్దని చెప్పటం మంచే కాబట్టి పాథకుడు రచనను మెచ్చుతాడు.

అందుకే, ఈ మూడు రచనలు బొగ్గుగని కార్మికుల జీవితాల ప్రదర్శనకు ప్రామాణికంగా నిలుస్తాయి.

డీ హెచ్ లారెన్స్ కు బొగ్గుగనులతో ప్రత్యక్ష సంబంధం వుంది. సన్స్ అండ్ లవర్స్ ఆరంభంలో ఈ వాతావరణం చూపుతాడు. వుమెన్ ఇన్ లవ్ బొగ్గుగనులనుంచి తప్పించుకోవాలనే యువతి గాధ. కానీ, లారెన్స్ దృష్టి మానవ సంబంధాలు, ముఖ్యంగా, లైంగిక భావనలపీ కేంద్రీక్రుతమవటంతో అతని గుర్తింపు వేరేగా వచ్చింది.

రగోత్తమరెడ్ది కథల విషయానికి వస్తే, పైన ఉదాహరించిన రచనలలోని సమన్వయ భావన లేని లోపం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ప్రతి కథనూ ఏదో ఒక రకంగా విప్లవంవైపు, సాయుధ పోరాటం వైపు, కార్మిక సంఘాల పోరాటాలవైపు మళ్ళించి, సంఘటిత కార్మికుల విజయాలను చూపటం వైపే పరుగులిడటం తెలుస్తుంది. కార్మికుల జీవితాలు లేని కథలలో అన్యాయాలు, అణచివేతలు చూపటం వుంటుంది. దాంతో, కథలలో సంభాషణలు తీసేస్తే, ఇవన్నీ వ్యాసాలుగా రాస్తే బాగుంటుందనిపిస్తుంది.

అలాగని రఘోత్తమ్రెడ్డి రచనలను చులకన చేయకూడదు. తెలుగు సాహిత్యంలో బొగ్గుగని కార్మికుల స్థితిగతులను, వారి జీవితాలలో నిరంతరం ప్రమాదం సరసన బ్రతకాల్సి రావటం, వారి ఆశలు, నిరాశలను ప్రదర్శించిన కథలుగా ఈ కథలు ప్రత్యేక స్థానాన్ని పొందుతాయి. చివరలో రచయిత తన జీవితం గురించి, జీవితంలోంచి కథలు వచ్చిన విధానం గురించి రాయటం వల్ల ఈ కథలకొక ప్రామాణికత వచ్చింది. కథలతో స్పందించే వీలు కలిగింది. కానీ, చదివించేగుణమున్నా, కథలలోని సారూప్యత ఊహకందే విషయాలు, ఏమాత్రం భిన్నంకాని రచయిత ఆలోచన శైలి, కథలలోని అనూహ్యతను చంపేసింది. దాంతో ఒక కథ చదివితే అన్నీ చదివినట్టే నన్న భావన కలుగుతుంది. రంగుటద్దాలతో ప్రపంచాన్ని ప్రదర్శించాలనుకోవటం వల్ల వచ్చిన దోశం ఇది.

అయితే, రఘోత్తమ్రెడ్డి గొప్పతనం ఎక్కడ కనిపిస్తుందంటే, ఈ కథలు చదువుతూంటే, తెలంగాణా పల్లెల్లో నక్సలిజానికి, వామపక్షపోరాట భావాలకు ఎందుకని ఆదరణ లభిస్తోందో తెలుస్తుంది. వాటికి ఆదరణ లభించటం కూడా సబబేమోనన్న భావన కలుగుతుంది. ఈక్కడ పట్నాలలో హాయిగా కూర్చుని, అన్ని ఆధునిక సౌకర్యాలనుభవిస్తూ, విప్లవం గురించి, సాయుధ పోరాటం గురించి చులకనగా మాత్లాడేవారంతా ఈ కథలు చదివితే వారికి తమ ఆలోచనల లోపాల గురించి తెలుస్తుంది. కను విప్పు కలుగుతుంది. అంటే, తాను నమ్మిన భావజాల ప్రచారంలోనూ, దానికి సమర్ధన సాధించటంలోనూ, దాన్ని ప్రతిభావంతంగా పదిమందికి పరిచయం చేయటంలోనూ విప్లవ సంఘాల కార్యకర్తగా, సభ్యుడిగా రఘోత్తం రెడ్డి విజయం సాధించాడు. కానీ, తన భావనలకు సార్వజనీనతనాపాదించి, సకల ప్రజలకు సమ్మతమయిన రీతిలో సమన్వయాన్ని ప్రదర్శించే రచయితలా విఫలమయ్యాడని చెప్పవచ్చు. అందుకే, రఘోత్తమ్రెడ్డి కథలు చదువుతూంటే ఆయన చూపిన జీవినవిధానానికే కాదు, ఒక సృజనాత్మక రచయిత, వీధి వీధినా, ఊరూరా ప్రజలను ప్రభావితం చేయగల శక్తివంతమయిన రచయిత, సంకుచిత పరిథికి పరిమితమయిపోయాడనీ బాధ కలుగుతుంది. ఇందుకు కారణం ఆయన చుట్టూ వున్నవారేననీ ముందుమాటలు చదివితే తెలుస్తుంది.

వల్లంపాటి వెంకట సుబ్బయ్య తన ముందుమాటలో, ‘లెవెల్లిన్ నవల గని కార్మికుల జీవితాన్ని వాస్తవికంగా వర్ణిస్తుంది కానీ అందులో దృక్పథం లేదు. దృక్పథం వున్న ఆర్వెల్ కార్మికుల దైన్యాన్ని పట్టణాలలోని సామ్యవాద నాయకులమీద రాళ్ళురువ్వటానికి ఉపయోగించుకున్నాడూ అంటాడు. అని ఈ రచనలు ఆరెండిటిని దాటి పోయాయంటాడు. నిజానికి, లెవెల్లిన్ దృక్పథం వామపక్ష సమర్ధకులకు నచ్చదు. అందుకే ఆయనకు దృక్పథం లేదన్నాడు. కానీ, విమర్శకుడికి నచ్చిన దృక్పథం ప్రదర్శించటం వల్ల రగోత్తం రెడ్దికి పేరు వచ్చివుండచ్చుకానీ, పాథకులకు చేరువకాలేకపోయాడు.

ఇది మన తెలుగు సాహిత్యం లో ప్రస్తుతం వున్న పరిస్థితి

Enter Your Mail Address

September 9, 2013 · Kasturi Murali Krishna · No Comments
Posted in: sahityakaagada

Leave a Reply